Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Baltaci, Cemalettin(26)
- Uzun, Sevda(24)
- Kulakaç, Nurşen(23)
- Yildiz, Salih(23)
- Ayaydin, Hasan(22)
- Doğan, Kadir Caner(19)
- Kenek, Gökhan(19)
- Tosunoğlu, Büşra(19)
- Yilmaz, Ozgur(19)
- Akyürek, Suat(18)
- Bostan, Sedat(18)
- Can, İbrahim(18)
- Doğru, Bülent(18)
- Peker, İskender(18)
- Çalışır, Gülsüm(18)
- Avcı, İbrahim(17)
- Hayaloğlu, Pınar(17)
- Keyifli, Nazlı(17)
- Ulutaşdemir, Nilgün(17)
- Yildiz, Emel(17)
- Akyol, Hikmet(16)
- Türkkan, Tuğba(16)
- Yeşilçayır, Celal(16)
- Cengiz, Ekrem(15)
- Pala, Fahrettin(15)
- Akyüz, Ahmet Mutlu(14)
- Bayrakdaroğlu, Serdar(14)
- Demirağ, Hatice(14)
- Demirbağ, Orkun(14)
- Evren, Savaş(14)
- Kahraman, Yakup(14)
- Yesilelebi, Gl(14)
- Yıldız, Barış(14)
- Ödemiş, Murat(14)
- Damlıbağ, Fatih(13)
- Hakkıoğlu, Mümin(13)
- Saylan, Kemal(13)
- Taşdelen, Birgül(13)
- Zeybek, Halil İbrahim(13)
- Çam, Alper Veli(13)
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2025Is Humble Leadership a Safe Port in Employee Voice and Organizational Identification? Research in the Education Sector
Kenek, Gökhan; Nur, Erkan
In the study, the mediating role of organizational identification in the effect of humble leadership on teachers' voice is examined. The theoretical framework of the research is based on social identity and social change theories. The study is carried out with the participation of 306 teachers working in Şanlıurfa province. Data are collected by electronic means (survey) and snowball sampling method is used. The obtained data are analyzed with SPSS 26.0 and Mplus 7 programs. Data are evaluated with confirmatory factor analysis, correlation and bootstrap regression analyses. As a result of the analysis, it is determined that humble leadership has a statistically significant and positive effect on both employee voice and organizational identification. In addition, it is determined that organizational identification plays a partial mediating role in the relationship between humble leadership and employee voice. Based on the findings of the study, recommendations are made for academics for future research and for managers to develop more effective strategies.
- MakaleAçık Erişim2025Investigation of mechanical properties of nano-graphene reinforced polymer composites
Karabudak, Filiz; Ateş, Onur Kazım; Zamanlou, Hamid
The demand for lightweight and durable materials in industries such as automotive, aerospace, and chemical engineering has driven research into advanced composite materials. This study investigates the interaction between nano-graphene and polymer matrices, focusing on how varying concentrations of nano-graphene can optimize mechanical properties and potentially revolutionize the design of structural components. Polymer composite materials were produced using glass fiber fabric and an epoxy resin system employing the hand lay-up method. Nano-graphene was incorporated into the matrix at weight percentages of 0.2%, 0.4%, 0.6%, 0.8%, and 1%.Notably, the addition of 1% nano-graphene resulted in a significant tensile strength increase, achieving a maximum value of 186.73 MPa, compared to the control group at 53.71 MPa. This enhancement is attributed to the improved stress transfer mechanisms facilitated by the nano-graphene’s high surface area and exceptional mechanical properties. However, an unexpected decrease in bending strength was observed, with the glass fiber control group composites exhibiting the highest bending strength of 404.75 MPa. This trend suggests that while nano-graphene enhances tensile properties, it may introduce interfacial weaknesses or disrupt fiber alignment in bending scenarios. These findings reveal the complex nature of nano-graphene reinforcement, emphasizing the need for tailored formulations to balance tensile and bending performance. Further investigation into the interfacial bonding and distribution of nano-graphene within the polymer matrix is warranted to develop optimized composite materials for structural applications.
- MakaleAçık Erişim2025Düşey gravite gradyentinin yersel ve global değişiminin izlenmesi: Sümela Manastırı örneği
Yılmaz, Nazan; Tütüncü, Mehmet
Düşey gravite gradyenti (DGG) topoğrafyada ölçülen gravitenin jeoide indirgenmesi için önemlidir. DGG’nin ölçümünün zor olması, uzun zaman almasından dolayı çalışmalarda genellikle global yerpotansiyel modellerden elde edilen DGG değerleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada Trabzon Sümela Manastırı çevresinde sarp ve dağlık bir güzergahta eş zamanlı olarak 115 noktada yapılan gravite ölçüleri ile hassas nivelman ölçüleri yardımıyla yersel olarak DGG değerleri belirlenmiştir. Çalışma sahasında aynı zamanda GNSS ölçüleri de yapılarak global yerpotansiyel modeller (EGM2008, ITU_GGC16, XGM2019) yardımıyla global DGG değerleri hesaplanmıştır. Yersel ölçülerden elde edilen DGG değerleri ile global yerpotansiyel modellerden elde edilen DGG değerleri karşılaştırılmıştır ve yersel DGG değerlerinin yükseklikle değişimi lineer ve kuadratik (non-lineer) denklemlerle ifade edilmiştir. Karşılaştırılan DGG büyüklük farklarına ait minimum, maksimum, ortalama ve karesel ortalama hata değerleri (KOH) hesaplanmıştır. DGG farklarına ait en küçük KOH değerine göre yersel ölçülere en iyi uyum sağlayan global yerpotansiyel modelin ITU_GGC16 olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel sonuçlar incelendiğinde, global yerpotansiyel modeller yerine yeryüzünde doğrudan ölçülen düşey gravite gradyenti değerlerinin kullanılmasının gerekliliği bir daha ortaya konulmuştur.
- MakaleAçık Erişim2025Yüksek Enerjili Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bazlı Müon-Proton Çarpıştırıcılarında Uyarılmış Müon Üretimi
Sahin, Mehmet; Caliskan, Abdullatif
Bu çalışmada uyarılmış müonların Yüksek Enerjili Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (YE-BHÇ) bazlı müon proton çarpıştırıcılarında temas etkileşim yöntemiyle üretilip ayar etkileşimleri ile foton kanalına bozunmasıyla oluşan uyarılmış müon sinyal süreci (µp → µ*j → µγj) incelenmiştir. Uyarılmış müonun sinyalini ardalandan ayırmak için keşif sınırlamaları uygulanarak sinyal-ardalan analizi yapılmıştır. Farklı kompozitlik skalası değerleri için yapılan hesaplamalar sonucunda uyarılmış müon kütlesine ait keşif (5σ), gözlem (3σ) ve dışarlama (2σ) limitleri belirlenmiştir. Kütle merkezi enerjileri 9 ve 12,7 TeV olan bu çarpıştırıcıların uyarılmış müon araştırmalarında iyi bir potansiyele sahip olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2025An Examination of the Sustainability of Inclusive Behaviors Towards Disabled Employees in Ground Handling Businesses
Vural, Selvi
The aim of this research is to identify the behaviors that should be exhibited within the framework of inclusion and how these behaviors can be improved to more effectively integrate existing employees with disabilities into work teams within ground handling businesses. This study is significant as it is the first to address this subject within the context of sustaining inclusive behaviors in ground handling operations. Moreover, the research question could only be addressed through a qualitative approach. Data were collected using qualitative methods, specifically through interviews conducted with both managers and employees. A total of 41 participants were interviewed. The findings revealed that stereotypes play a decisive role in the demonstration or development of sustainable inclusive behaviors toward employees with disabilities in ground handling businesses within the air transportation sector. Attitudes were found to play a significant role in the expression of these behaviors and are shaped by stereotypes based on either compassion or competence. Furthermore, in terms of sustainability, low levels of competence-based stereotypes tend to give rise to negative attitudes, whereas compassion-based stereotypes are associated with more positive attitudes.
- MakaleAçık Erişim2025Microstructural investigation of geopolymer composites obtained from recyclable waste materials
Çavdar, Özlem; Temizer, Hülya
Today, researchers are exploring materials that could replace cement and provide solutions for utilizing waste products. In this study, a binder was formulated using 85% blast furnace slag and 15% fly ash. Three different additives—marble powder, strontium mineral waste, and titanium dioxide—were incorporated as partial replacements for blast furnace slag at ratios of 5%, 5%, and 1%, respectively, to create geopolymer mortars. The impact of these additives on the flexural and compressive strength of the mortars was evaluated. Furthermore, SEM/EDX analysis was performed to assess the microstructural effects of the additives. The findings revealed that titanium dioxide resulted in the highest compressive strength, recorded at 65.7 MPa. The SEM/EDX analysis suggested that the samples demonstrated a homogeneous internal structure, indicating a robust bond among the components of the matrix.
- MakaleAçık Erişim2025Covid-19 Pandemisinde İstatistik Bölgelerdeki Sağlık Hizmetinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve TOPSIS Yöntemlerine Göre Değerlendirilmesi
Köse, Aslı
21.yüzyılın halk sağlığı krizi olarak nitelendirilen Covid-19 özellikle sağlık sektörü olmak üzere birçok sistemi etkilemiştir. Dünya ülkelerinde öncelikli hedef sağlık risklerini azaltıp hayatın devamlılığını sağlamak olarak belirlenmiştir. Türkiye’de 2020 yılında Covid-19’a yönelik ilk önlemler Mart ayında alınmaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı istatistik bölgelerin pandemi döneminde sağlık hizmeti kapasite, sağlık hizmeti üretimi, sağlık insan gücü parametrelerine göre değerlendirilmesidir. 2020 ve 2021 yılları sağlık istatistikleri yıllıklarından sağlık hizmeti kapasite parametreleri hastane yatak sayısı, yoğun bakım yatağı sayısı, BT cihazı sayısı, sağlık hizmeti üretimi parametresinde kişi başı hastaneye başvuru sayısı, sağlık insan gücü parametresinde ise hekim sayısı, hemşire ve ebe sayısı seçilmiştir. İstatistik bölgelerin sağlık hizmeti kapasitesi, sağlık hizmeti üretimi ve sağlık insan gücünü kapsayan 6 parametre ile çok boyutlu ölçekleme analizi ile konumları belirlenmiştir. TOPSIS yöntemi ile seçilen parametrelere göre istatistik bölgelerin sıralamaları yapılmıştır. İstatistik bölgelerin seçilen 6 parametreye göre konumlarının değerlendirildiği çok boyutlu ölçekleme analizi ile sıralamanın yapıldığı TOPSIS sonuçlarının benzer olduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2025Evaluation of antioxidant, antimicrobial, and α-amylase enzyme inhibition properties of Rosa canina seed extracts prepared with different solvents using maceration and ultrasound-assisted extraction methods
Baltaci, Cemalettin; Akmeşe, Osman; Aygül, İmdat; Kılınç, Kagan; Hafedh, Mohammed
The efficient extraction of bioactive molecules from medicinal plants is strongly related to the solvents and methods used. This study evaluated the impact of solvent selection and extraction methods on the bioactive potential of Rosa canina seed extracts, focusing on antioxidant, antimicrobial, and α-amylase inhibitory activities. Four solvents —dimethyl sulfoxide (DMSO), ethanol-water (80:20), ethyl acetate, and acetonitrile— were paired with maceration and ultrasonic techniques to generate eight extracts (DMM, DMU, ESM, ESU, EAM, EAU, ACM, ACS). Antioxidant activity was assessed via total phenolic (TPC) and flavonoid (TFC) content, FRAP, DPPH, and ABTS assays. Antimicrobial efficacy was tested against seven microorganisms (Gram+, Gram−, and yeast) using well diffusion and MIC methods, while α-amylase inhibition was quantified via IC50. The ethyl acetate ultrasonic extract (EAU) exhibited the highest TPC (63.86 mg GAE/g) and TFC (210.23 mg QE/g), along with superior antioxidant activity across all assays (P < 0.05). Ethyl acetate maceration (EAM) ranked second, underscoring ethyl acetate’s efficacy. Acetonitrile maceration (ACM) demonstrated the strongest α-amylase inhibition (IC50 = 20.46 mg/mL). All extracts showed notable antimicrobial activity against Aeromonas hydrophila and Klebsiella pneumoniae, though efficacy varied for other strains. DMSO-based extracts (DMM/DMU) consistently underperformed. These findings highlight ethyl acetate (EAU/EAM) as optimal for antioxidant-rich extracts and ACM for enzyme inhibition, positioning Rosa canina seeds as a promising source of natural bioactive compounds for functional food and therapeutic applications.
- MakaleAçık Erişim2025Removal of anionic and cationic dyes from aqueous solutions using drinking water treatment plant sludge (DWTS): Equilibrium and kinetic evaluation
Duran, Celal; Ozdes, Duygu; Turfan, Fatma Asya; Kılıç, Neslihan; Yaltirik, Fatma
The present research investigates the removal of Brilliant Green (BG) and Remazol Brilliant Blue R (RBBR) dyes by an adsorption system utilizing drinking water treatment sludge (DWTS) as an adsorbent. It aims to contribute to sustainable treatment methods by evaluating waste sludge as a low-cost and environmentally friendly adsorbent. In the study, the significant parameters affecting the adsorption process were systematically investigated. During the experiments, the effects of factors such as initial pH of the solution, equilibrium time, adsorbent amount and initial dye concentration on the adsorption efficiency were evaluated. The obtained data were tested with Langmuir and Freundlich isotherm models and it was determined that adsorption occurred on both homogeneous and heterogeneous surfaces. The maximum adsorption capacity of DWTS was calculated as 100.0 mg g-1 and 38.9 mg g-1 for BG and RBBR, respectively. Kinetic analyses were performed to understand the dynamics of the adsorption process. Pseudo-first order and Pseudo-second order kinetic models were evaluated and it was noticed that the pseudo-second order model explained the adsorption data better. As a result, DWTS has been proven to be an effective adsorbent in the removal of BG and RBBR. The findings indicated that DWTS has significant potential for evaluation in advanced treatment processes in terms of environmental sustainability.
- MakaleAçık Erişim2025Assessment of antioxidant, antimicrobial, antibiofilm, carbonic anhydrase and α-glucosidase inhibitory activities of Alchemilla vulgaris L. extracts
Düzgün, Azer Özad; Akar, Zeynep; Kardil, Ugur
This study was to investigate the biological properties (antioxidant, enzyme inhibitory and antimicrobial activity) of water extract (WE), 50:50% water:ethanol extract (WEE) and ethanol extract (EE) of aerial parts of Alchemilla vulgaris L. which was traditionally used to alleviate and treat many diseases. The WEE extract exhibited the highest total phenolic content (TPC), with a value of 612 µg/mL GAE, while the EE extract demonstrated the highest total flavonoid content (TFC), with a value of 0.086 µg/mL GAE. Also, the data demonstrated that the WEE extract exhibited the highest radical scavenging capacities and antioxidant activities, exhibiting 0.0056, 0.0028 mg/mL SC50 and 267, 0.081 μM TEAC, as determined by the DPPH, ABTS, FRAP and CUPRAC assays, respectively. The WEE extract was found to be an effective bovine carbonic anhydrase (BCA) and α-glucosidase inhibitor with an IC50 values of 0.0628 and 0.0535 mg/mL, respectively. The EE extract showed activity against both Gram-negative and Gram-positive bacteria used in the study. EE extract has the highest activity against Yersinia pseudotuberculosis and the lowest activity against Streptococcus pyogenes. Furthermore, the extracts significantly reduced the biofilm ability of Acinetobacter baumannii isolate, which has strong biofilm ability. EE and WE reduced the biofilm formation capacity of the strain to a weak level, while WEE extract reduced it to a moderate level. The results suggest that EE has a significant effect in combating antibiotic resistance, while WEE has high antioxidant activity and good inhibitory effect against BCA and α-glycosidase enzymes. In addition, the results revealed that solvent extracts with different solvent composition and polarity may have different effects on diverse bioactivity tests.
- MakaleAçık Erişim2025Green synthesis of fluorescent carbon quantum dots from field horsetail Equisetum Arvense L and fluorimetric detection of Pd2+ ions
Başoğlu, Aysel
The study presents a comprehensive phytochemical analysis of A. caucasicus, examining both the leaf and flower parts of this plant. The Fluorescent carbon quantum dots (CQDs) were synthesized via a hydrothermal method using field horsetail (Equisetum arvense L.) as a green carbon source at 180 °C. The resulting CQDs were characterized by various techniques, including UV–Vis absorption spectroscopy, fluorescence spectroscopy, fourier-transform infrared (FTIR) spectroscopy, and transmission electron microscopy (TEM). Under UV illumination at 365 nm, the CQDs displayed intense blue fluorescence. The effects of 32 different metal ions, including Li⁺, Na⁺, K⁺, Ag⁺, NH₄⁺, Tl⁺, Ba²⁺, Be²⁺, Ca²⁺, Cd²⁺, Co²⁺, Cu²⁺, Pb²⁺, Mg²⁺, Mn²⁺, Ni²⁺, Zn²⁺, Sr²⁺, Cr³⁺, Au³⁺, Y³⁺, Al³⁺, V³⁺, Bi³⁺, B³⁺, Sc³⁺, Sb³⁺, Ti⁴⁺, Se⁴⁺, Mo⁶⁺, W⁶⁺, and Pd²⁺, on the fluorescence properties of the CQDs were systematically investigated using fluorescence spectrophotometry. Among them, Pd²⁺ ions caused significant fluorescence quenching. Based on this response, a sensitive and straightforward fluorometric sensing strategy was developed for detecting Pd²⁺ in tap water. The method showed a good linearity over the concentration range of 0.5 to 15.0 μM, with a detection limit of 50.2 nM and a quantification limit of 150.6 nM. The applicability of the method was further validated through spiking experiments, yielding satisfactory recoveries at various concentrations. The approach also demonstrated excellent reproducibility, with a relative standard deviation (RSD) consistently below 2.3%.
- MakaleAçık Erişim2025Determınıng onlıne prıvacy awareness of unıversıty students: a study on the sample of gümüşhane unıversıty faculty of communıcatıon
Diker, Ersin; Aksoy, Fatih; Kılıç, Tuğçe Aydoğan
Today, with the development of information and communication technologies, online platforms have become one of most important means of communication for individuals. The security and privacy of users' personal data in online platforms where users intensively share information is of paramount importance. In view of this, the current study seeks to examine online privacy awareness of university students. In line with this, this study aims to determine the level of awareness of students about this issue and to determine whether there is a significant difference in privacy awareness in terms of some demographic variables. With this aim in mind, the study data were collected from 282 students older than 18 studying at Gümüşhane University Faculty of Communication using the purposeful sampling method. The analysis of the data collected indicated that the online awareness levels of the participants are high.
- MakaleAçık Erişim2025Filistin-israil savaşının uluslararası medyada çerçevelenmesi
Günay, Mehmet Akif
Filistin-İsrail savaşı, on yıllardır devam eden, karmaşık ve çok boyutlu bir sorundur. 7 Ekim 2023’te yeniden alevlenen şiddet olayları, dünya genelinde büyük yankı uyandırmıştır. Bu çalışmada, savaşın ilk beş gününde manşet ve alt başlıklarda Filistin-İsrail savaşına dair hangi çerçevelerin kullanıldığı ve bu çerçevelerin gazetelerin yayın politikalarıyla nasıl ilişkili olduğu incelenmiştir. Bu bağlamda ABD, İngiltere, Türkiye ve Almanya'da yayın yapan The New York Times, The Guardian, Hürriyet ve Taz gazetelerinin bu döneme ait erişilebilen sayıları analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, Türkiye’yi temsil eden Hürriyet gazetesinin savaşın ilk günlerinde tarafsızlığı pekiştiren çerçeveler kullandığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, The New York Times, The Guardian ve Taz gazetelerinin manşet ve alt başlıklarında genellikle İsrail’i destekleyen çerçeveler kullandığı gözlemlenmiştir. Genel anlamda, Hürriyet ve diğer örneklem dâhilindeki gazetelerin, gazetecilik ilkeleri çerçevesinde haberleri tam anlamıyla tarafsız ve nesnel bir şekilde sunmadıkları ortaya çıkmıştır.
- MakaleAçık Erişim2025Investigation of Physical Performance of Young Elite Football Players: "Positional Comparison"
Gündüz, Kerem; Bektaş, Merve; İleri, Mehmet; Badur, Kadir İrem
This study aims to compare the positional physical performances of young elite A league football players. A total of 38 players from MKE Ankaragücü's U17 and U19 categories, competing in the young elite league during the 2023-2024 season, participated in the research. A Shapiro-Wilk normality test was applied to the data obtained in the study, and based on the results of the normality test, the Spearman test was used for correlation analysis. The Kruskal-Wallis test was used to determine the differences between groups, and the Mann-Whitney U test was used to define these differences. Additionally, Spearman correlation analysis was used to examine the relationship between the participants' physical performance data. When the vertical jump variable was examined, it was found that defenders performed better than goalkeepers in vertical jump (p<0.05), midfielders performed better than goalkeepers (p<0.01), and forwards also performed better than goalkeepers (p<0.05). Regarding the long jump variable, it was found that midfielders performed better in vertical jump than goalkeepers (p<0.01). When the 20-meter sprint variable was examined, it was found that defenders performed better than goalkeepers in the 20m sprint (p<0.01), midfielders performed better than goalkeepers (p<0.01), and forwards also performed better than goalkeepers (p<0.05). For the 40m sprint performance variable, it was found that defenders performed better than goalkeepers in the 40m sprint (p<0.05), midfielders performed better than goalkeepers (p<0.01), and forwards also performed better than goalkeepers (p<0.05). In conclusion, the findings of the study reveal that defenders, midfielders, and forwards exhibit significant superiority in vertical jump, long jump, and sprint performances compared to goalkeepers.
- MakaleAçık Erişim2025The effects of behavioral biases on investment decisions: Evidence from İstanbul stock exchange
Özbek, Adem
Every investment decision at the macro or micro scale carries with it the desire to profit. At this point, profit assumes the driving role and continuity of capital. Information assumes a crucial role in the realization of this role. The field of behavioral finance, which opens a different window to the finance literature, argues that investors do not act completely rationally in financial decisions. Behavioral finance argues that there are subconscious factors that affect information. This study aims to detect the factors of behavioral bias factors influencing the investment decisions of individuals trading in Istanbul stock exchange (BIST). The importance of this study stems from the scarcity of local studies focusing on behavioral finance within the scope of stock market investment. Accordingly, it is expected that the study will enrich this awareness in the field. Therefore, the effects of nonrational cognitive elements such as loss aversion, expectation, certainty, herding effect, intuitive factors, and anchoring on individuals' investment decisions were investigated in the study. As a result, the findings obtained from the research provide useful information to investors trading in BIST to adopt scientific foundations within the scope of behavioral finance in stock investments.
- MakaleAçık Erişim2025Examining the relationship between self-compassion and mental toughness in athletes
İpekoğlu, Gökhan; Şenel, Ebru; Karakuş, Kaan
The aim of this study is to examine the relationship between mental toughness and self-compassion levels in athletes. The study included a total of 315 athletes, 148 women and 167 men, selected using a random sampling method. In the study, the Sport Mental Toughness Questionnaire and Self-Compassion Scale-Athlete Version were used as data collection instruments. As statistical analyses, t-tests were used for pairwise comparisons, one-way analysis of variance (ANOVA) for multiple comparisons, the Tukey test for intergroup pairwise comparisons in the ANOVA test context, and Pearson correlation analysis was used for examination of the relationship between two scale scores. Upon examining the study results, statistically significant differences were found for the total mental toughness scores of participants based on gender, type of sport, level of sport, and years of participation in sports (p<0.05). However, no significant differences were found in mental toughness scores based on age (p>0.05). Additionally, no statistically significant differences were observed in selfcompassion scores based on gender, age, type of sport, level of sport, or years of participation in sports (p>0.05). Finally, a positive and moderate significant relationship was found between the total scores for the Sport Mental Toughness Questionnaire and the Self-Compassion Scale-Athlete Version (p<0.01). Based on these results, it is expected that an increase or decrease in self-compassion levels in athletes will be associated with an increase or KEYWORDS decrease in their mental toughness levels. Consequently, it is recommended that athletes engage in cognitive training in addition to physical training. This is anticipated to enhance both their mental toughness and selfcompassion levels.
- MakaleAçık Erişim2025Atık bertaraf tesis yer seçiminde etkili olan kriterlerin fucom yöntemiyle değerlendirilmesi
Gergin, Ramazan Eyüp
Artan nüfusun etkisiyle birlikte oluşan atık miktarlarındaki değişim nedeniyle toplumlar çevresel, sosyal ve ekonomik anlamda çeşitli etkilerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle atık bertaraf tesis yerleri hem bireyler hem de ülkeler açısından daha önemli bir konumda yer almaktadır. Buna paralel olarak atıklarla mücadele konusunda karşılaşılacak zorluklarla mücadele edilebilmesi için atık bertaraf tesis yer seçimi çalışmalarının arttırılması önem arz etmektedir. Bu çalışmada temel amaç atık bertaraf tesis yer seçim probleminde etkili olan kriterlerin belirlenerek önem derecelerinin hesaplanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda atık bertaraf tesis yer seçimini etkileyen kriterler detaylı bir literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. İlgili kriterlerin önem derecelerinin hesaplanmasında Full Consistency Method (FUCOM) yönteminden faydalanılmıştır. Gerçekleştirilen uygulama doğrultusunda elde edilen sonuçlara göre, atık bertaraf tesis yer seçiminde etkili olan kriterler içerisinde önem ağırlığı açısından en etkili kriterin 0,33527 önem ağırlığı ile Arazi Özellikleri (K1) olduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2025Öğretmen Adaylarının Elektrik Alanın Vektörel Gösterimine Yönelik Zihinsel Modelleri
Başkan Takaoğlu, Zeynep; Şahinoğlu, Alpaslan
Elektrik ve manyetizma konusu soyut bir içeriğe sahip olmasından dolayı anlaşılması zor bir alan olarak görülmektedir. Bu soyut yapının anlaşılamamasının nedenlerini ortaya çıkarabilecek yöntemlerden biri de mesleğin başında yer alan ve konuyu derinlemesine öğrenen öğretmen adaylarının zihinsel modelleri üzerinden araştırma yapmaktır. Bu nedenle çalışmanın amacı öğretmen adaylarının elektrik alanın vektörel gösterimine ilişkin sahip oldukları zihinsel modelleri belirlemektir. Örnek olay yönteminin kullanıldığı araştırma 181 ilköğretim matematik ve fen bilgisi öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Katılımcılara elektrik alanın vektörel gösterimine ilişkin 6 soru içeren elektrik alan bilgi ölçeği uygulanmış ve gönüllü olan 14 öğretmen adayı ile verdikleri cevapların nedenlerine yönelik yapılandırılmamış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Analizler sonunda öğretmen adaylarının nokta yüke ait elektrik alanı çizmede sorun yaşamadığı ve bilimsel modele sahip oldukları tespit edilmiştir. Fakat yük çeşidi, miktarı ya da uygulama şekli değiştikçe elektrik alan çizgilerini oluşturmada zorlandıkları saptanmıştır. Çalışma sonucunda öğretmen adaylarında var olan eksik, yanlış ve yanılgılı bilgilerin bir nedeninin vektörel özellikler ile elektriksel alan bilgisinin ilişkilendirilememesine bağlı olduğu düşünülmektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Şehir, Şehirlilik ve Türkiye: Taşralılıktan Şehirliliğe Dönüşüm Süreci
Ak, Muammer
Bu çalışma, şehir, şehirleşme ve şehirlilik kavramlarını sosyolojik ve tarihsel bir çerçevede ele alarak, özellikle Türkiye bağlamında bu süreçlerin birey ve toplum üzerindeki etkilerini incelemektedir. Şehirler tarih boyunca kültürel, ekonomik ve sosyal merkezler olarak önemli roller üstlenmiş; şehirleşme, kırsal alanlardan kentlere göçle birlikte mekânsal büyümeyi, şehirlileşme ise bireyin zihinsel ve kültürel dönüşümünü ifade etmiştir. Batı’da sanayi devrimi ve Aydınlanma düşüncesi, şehirleşme ve kentli birey kimliğinin oluşumunda belirleyici olurken; Türkiye’de bu süreç, daha çok iç göç, gecekondu ve plansız yapılaşma ile şekillenmiştir. Türkiye’de şehirli değerlerin gelişimi, burjuva sınıfının oluşamaması nedeniyle sınırlı kalmış, şehir kültürü büyük ölçüde esnaf kültürüyle temsil edilmiştir. Çalışmada, şehir ile köyün sosyolojik özellikleri karşılaştırılmış; şehirli olmanın yalnızca mekânsal bir konum değil, aynı zamanda rasyonel düşünce, hoşgörü, kültürel çeşitliliğe açıklık ve toplumsal bilinçle ilişkili olduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'de taşralılıktan şehirliliğe geçiş süreci ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim20251845 Tarihli Temettuat Defterine Göre Kütahya Sancağı Gediz Kazası Pazar Köyünün Sosyo-Ekonomik Yapısı
Türkal, Merve Karaçay; Acar, İlknur
Bu çalışma, 1845 tarihli Temettuat Defteri verileri ışığında, Osmanlı taşrasında yer alan Kütahya Sancağı, Gediz Kazası’na bağlı Pazar köyünün sosyo-ekonomik yapısını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mikro tarihsel bir yaklaşımla yürütülen araştırma, köydeki hane reislerinin meslek gruplarını, üretim faaliyetlerini, gelir kalemlerini ve uygulanan vergilendirme sistemini detaylı biçimde incelemektedir. Tarım, hayvancılık ve zanaatkârlık faaliyetleri ekonomik yapının temel bileşenleri olarak öne çıkarken; bireylerin lakap ve ünvanları üzerinden toplumsal statü ve sosyal rol dağılımları değerlendirilmiştir. Ayrıca Temettuat defterinde yer alan hane bazlı kayıtlar, grafik ve tablolar aracılığıyla görselleştirilmiş; köydeki üretim çeşitliliği ve gelir kaynakları niteliksel olarak analiz edilmiştir. Çalışma, benzer özellikler taşıyan Şaphane ve Muhipler köylerine ait Temettuat verileriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; bu sayede Pazar köyünün üretim ve gelir yapısı bakımından farklılıklar barındırdığı ortaya konulmuştur. Sonuç olarak çalışma Pazar köyü örneği üzerinden, 19. yüzyıl Osmanlı taşrasına ilişkin ekonomik ve toplumsal organizasyonun çözümlenmesine katkı sunmakta ve mikro düzeyde yapılan arşiv temelli araştırmaların tarih yazımındaki önemini bir kez daha vurgulamaktadır.