Gümüşhane Üniversitesi

Gökhan Kaymak

Kur’ân-ı Kerîm, yirmi üç yıl boyunca peyderpey indirilen ilahî bir mesaj olup Allah’ın seçtiği elçi aracılığıyla insanlara ulaştırılmıştır. Tarihsel süreçte vahye yönelik farklı yaklaşımlar ortaya çıktığından, bazı ayetlerin doğru anlaşılabilmesi için belirli ölçütler çerçevesinde açıklanmasına ihtiyaç duyulmuştur. İnsanlık tarihi incelendiğinde, insan tiplerine ait davranış örüntülerinin farklı dönemlerde benzer biçimlerde tekrarlandığı görülmektedir. Bu bağlamda Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Mûsâ dönemi çerçevesinde olumsuz tutum ve davranışlarıyla öne çıkan Firavun, Hâmân, Kārûn ve Sâmirî zikredilmekte; bu şahsiyetler insanın sergileyebileceği olumsuz eğilimlerin temsili tipleri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Hz. Mûsâ döneminde olumsuz tutum ve davranışlarıyla öne çıkan şahsiyetleri incelemek ve bu davranış tiplerinin tarihsel sürekliliğini ile farklı dönemlerdeki yansımalarını değerlendirmektir. İki bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, söz konusu kişilerin ortaya çıktığı tarihsel arka plan ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Firavun, Hâmân, Kārûn ve Sâmirî’nin davranış özellikleri analiz edilerek bu tutumların günümüzdeki karşılıkları ve toplumsal yansımaları değerlendirilmiştir.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.121indekslendi

Tamer Shalalda

Bu araştırmanın temel amacı, Gümüşhane ilinde balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektörlerinin mavi ekonomi ve sürdürülebilir iç su yönetimi çerçevesinde incelenmesidir. Mavi ekonomi, ekonomik kalkınma ve çevresel sürdürülebilirliği bir arada ele alan bir yaklaşım olup, bu çalışmada özellikle sürdürülebilir su kaynakları yönetiminin kritik unsurları değerlendirilmiştir. Araştırmada Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden VIKOR yöntemi kullanılacaktır. Bu yöntemle, sürdürülebilirlik performansını etkileyen çevresel, ekonomik, sosyal ve yönetişim kriterleri göz önünde bulundurularak en uygun yönetim stratejilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Veriler, Gümüşhane ilinde faaliyet gösteren balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektöründeki işletme temsilcileri ve uzmanlarla gerçekleştirilen yüz yüze görüşmeler ve anketler yoluyla toplanacaktır. Araştırma sürecinde, katılımcıların gönüllülük esasına dayalı katkıları alınmış, kimlik bilgilerinin gizliliği ve anonimlik sağlanmıştır. Veriler yalnızca bu araştırma amacı doğrultusunda kullanılacak ve üçüncü taraflarla paylaşılmayacaktır. Çalışma, çevreye ve insana yönelik herhangi bir biyolojik veya psikolojik müdahaleyi içermemektedir. Toplanan veriler, VIKOR yöntemi kullanılarak analiz edilecek ve farklı stratejilerin avantaj ve dezavantajları dengelenerek sürdürülebilir iç su yönetimine yönelik en uygun alternatifler ortaya konacaktır. Bu doğrultuda, araştırmanın çıktıları, bölgedeki ekonomik kalkınmaya katkı sağlamanın yanı sıra, toplumsal fayda ve su ekosisteminin korunmasına yönelik bilimsel temellerde öneriler sunmayı hedeflemektedir.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.122indekslendi

Recep Mutlu Ozbayik

This thesis examines the political, administrative, demographic, economic, cultural, and social transformation that took place in the province of Gümüşhane from the proclamation of the Republic of Turkey to 1950. It aims to reveal how the central modernization and centralization policies implemented in the early Republican period were reflected in the provinces, focusing on Gümüşhane within the framework of provincial administration. In this context, the administrative structure, political life, political representation, electoral processes, population developments, economic activities, and socio-cultural change are evaluated together. The study analyzes the activities of the governors who served in Gümüşhane, local government practices, the provincial organization of the Republican People’s Party, the local organization of the Democrat Party during the transition to multi-party politics, and municipal elections. It also examines the socio-economic structure of the province through population censuses, administrative divisions, agriculture, animal husbandry, mining, trade, municipal services, and infrastructure. In the fields of education and culture, the activities of institutions such as Nation Schools, educational institutions, and People’s Houses are analyzed; the development of the religious structure and health organization is also discussed within the social dimension of provincial administration in the Republican period. The study is based on primary sources such as archival documents, the proceedings of the Grand National Assembly of Turkey, salnames, population tables, official reports, and the local press. The findings demonstrate how center-periphery relations were shaped in Gümüşhane during the early Republican period and aim to contribute to local historiography.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.123indekslendi

Erman Bengi̇n

Arazi toplulaştırma çalışmaları sürdürülebilir kalkınma ve arazi yönetimi için büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Kahramanmaraş ili Narlı Ovası’nda yürütülen arazi toplulaştırma projelerinde mülakat esaslı dağıtım modeli ile blok esaslı dağıtım modelinin teknik başarılarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Devlet Su İşleri (DSİ) 20. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Narlı Ovası Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri (TİGH) Projesi çalışma alanında yer alan tüm köyler incelenmiş, toplulaştırma oranı en yüksek olan Akdemir ile en düşük olan Salmanıpak köyleri örnek alan olarak seçilmiştir. Projede resmî olarak mülakat esaslı dağıtım uygulanmış, aynı veriler kullanılarak blok esaslı dağıtım modeliyle alternatif parselasyon planları oluşturulmuştur. Karşılaştırma için toplulaştırma literatüründe yaygın kullanılan göstergeler esas alınmıştır. Bu kapsamda her iki model için toplulaştırma öncesi ve sonrası durumlar; ortalama parsel büyüklüğü, parsel şekil analizi, toplulaştırma oranı, tarımsal alan kaybı, şekil indeksi, fraktal büyüklük indeksi, şekil faktörü ve kare piksel ölçeği kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, mülakat esaslı dağıtımın çiftçi tercihlerini yansıtması nedeniyle sosyal kabul düzeyini artırdığını, ancak parsel sayısının azaltılması, parsel şekillerinin iyileştirilmesi ve tarımsal alan kaybının düşürülmesi bakımından sınırlı bir başarı sağladığını göstermiştir. Buna karşılık blok esaslı dağıtım modeli, daha yüksek toplulaştırma oranları, daha büyük ve homojen parseller, daha düşük tarımsal alan kaybı ve şekil indekslerinde belirgin iyileşme üretmiştir. Sonuç olarak, Kahramanmaraş örneğinde blok esaslı dağıtımın teknik açıdan daha etkin olduğu, mülakat esaslı dağıtımın ise sosyal boyutu güçlendiren tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.126indekslendi

Ümran Öztürk

Bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerde afet kaynaklı iç yer değiştirme olgusunun beşerî kalkınma üzerindeki çok boyutlu etkilerini, ekonomik ve çevresel kırılganlıklar bağlamında derinlemesine incelemektedir. Antroposen çağında iklim değişikliği ve çevresel tahribatın giderek şiddetlendirdiği doğal afetler, geniş kitleleri zorunlu göçe iterek insani kalkınma süreçlerini yapısal olarak doğrudan tehdit etmektedir. Araştırmanın temel amacı, yaşanan bu krizlerin insani kalkınma üzerindeki kalıcı tahribatını ampirik bir çerçevede netlikle ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, 2008-2023 dönemini kapsayan ve kırk üç gelişmekte olan ülkeyi içeren geniş çaplı bir panel veri seti kullanılmıştır. Analiz sürecinde, yatay kesit bağımlılığını ve veri heterojenliğini dikkate alan gelişmiş ikinci nesil ekonometrik yöntemler titizlikle uygulanmıştır. Temel regresyon tahminleri FE Driscoll-Kraay standart hatalar yaklaşımı ve FE Kantil regresyonu ile gerçekleştirilirken, değişkenler arası dinamik etkileşimler Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi kullanılarak incelenmiştir. Ampirik bulgular, afet kaynaklı iç yer değiştirmenin ve yüksek çevresel kırılganlık düzeyinin Beşerî Kalkınma Endeksi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kantil regresyon sonuçlarına göre; afet kaynaklı yer değiştirmenin olumsuz etkisi düşük insani gelişmişlik düzeyindeki ülkelerde daha belirginken, çevresel kırılganlıkların yıkıcı etkisi yüksek insani gelişmişlik düzeyine sahip ülkelerde şiddetlenmektedir. Ayrıca sürekli ekonomik büyüme, planlı kentleşme ve yolsuzlukla etkin mücadelenin kalkınmayı pozitif yönde desteklediği tespit edilmiştir. Nedensellik analizi ise beşerî kalkınma ile çevresel kırılganlık, ekonomik büyüme ve kentleşme arasında çift yönlü dinamik bir yapı bulunduğunu kanıtlamaktadır. Çıkarım olarak, politika yapıcıların afet yönetimini acilen kriz müdahalesi ekseninden çıkararak; afet risk azaltımı, iklim uyumu ve kurumsal şeffaflığı tam merkeze alan bütüncül sürdürülebilir kalkınma stratejilerine mutlak surette entegre etmesi bilimsel bir zorunluluktur.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.128indekslendi

Emre Turan

Bu çalışma, sağlık sektöründe finansal yönetimin önemli bir bileşeni olan medikal muhasebe sisteminin etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birlikte medikal muhasebe uygulamalarının gelişimi, hasta kayıtlarının izlenmesi, faturalandırılamayan işlemlerin kayıt altına alınması, maliyet analizleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile uyumlu muhasebe süreçleri üzerinden incelenmiştir. Araştırmada nitel yaklaşım benimsenmiş, Türkiye’de farklı kamu, özel ve üniversite hastanelerinde görev yapan 23 medikal muhasebe çalışanıyla yüz yüze ve çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve 9 tematik alan ortaya çıkmıştır. Bulgular, sağlık sektöründe medikal muhasebe sisteminin güçlü ve zayıf yönlerini, muhasebe sisteminde karşılaşılan yapısal ve süreçsel sorunları, personel ve eğitim ihtiyaçlarını ortaya koymakta; sistemsel verimliliğin artırılması ve sağlık hizmetlerinin finansal sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak yönetsel ve stratejik çıkarımlara imkân tanımaktadır.

RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.129indekslendi