Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2025Çevresel inovasyon ve sağlık harcamalarının çevre kirliliği üzerindeki etkisi: Kantil panel yaklaşımı
Kanca, Osman Cenk; Yıldız, Barış; Yildiz, Gizem; Çınar, Ezginur
Sağlık harcamaları ve çevresel inovasyon düzeyindeki farklılıklar hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler açısından çeşitli çevresel sonuçlar doğurabilmektedir. Çevresel sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi noktasında bu faktörler oldukça ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı çevresel inovasyon ve sağlık harcamalarının çevre kirliliği üzerindeki etkisini araştırmaktır. Ampirik analizde 2000-2021 dönemine ve 5 ülkeye (Çin, Hindistan, Rusya, Japonya ve ABD) ait panel veriler kullanılmıştır. Çevre kirliliğinin göstergesi olarak literatürde sıklıkla CO2 emisyonu verisi kullanılmasına rağmen çeşitli avantajlarından dolayı bu çalışmada “yük kapasite faktörü” verisi kullanılmıştır. Çevresel inovasyonu temsilen “çevreyi korumaya yönelik teknoloji patent sayıları” verisi, sağlık harcamaları (%GSYH) ve kontrol değişken olarak kişi başına GSYH verisi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşik ilişki Westerlund (2007) tarafından geliştirilen panel eşbütünleşme testi ile analiz edilmiştir. Ardından uzun dönem katsayılar geleneksel panel veri yöntemi Driscoll-Kraay Standart hatalar (DKSE) ve güncel bir yöntem olan Momentler Metodu Kantil Regresyon (MMQR) yöntemi ile tahmin edilmiştir. Her iki tahmin sonucu birbirine paralellik göstermektedir. Buna göre çevresel inovasyonun çevre kirliliğini arttırdığı, sağlık harcamalarının ise azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol değişken olarak modellere dahil edilen kişi başına GSYH ise çevre kirliliğini arttırdığı tespit edilmiştir. Son aşamada ilişkilerin yönü Kónya (2006) panel nedensellik testi ile tespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2024Sektörel kalkınma yardımlarının üretkenlik kapasitesi üzerindeki etkisi: düşük ve orta gelirli ülkeler üzerine ampirik bir çalışma (2002-2018)
Yıldız, Barış; Yildiz, Gizem
Son yıllarda pek çok uluslararası kuruluş ve araştırmacı tarafından az gelişmiş ve/veya gelişmekte olan ülkelerin üretkenlik kapasitelerinin nasıl arttırılacağı konusu tartışılmaktadır. Kalkınma yardımları, bu ülkelerin üretkenlik kapasitelerini önemli ölçüde etkileyen faktörlerden biridir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, sektörel kalkınma yardımlarının üretkenlik kapasitesi üzerinde bir etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Çalışma 2002-2018 dönemini ve 84 ülkeyi kapsamaktadır. Panel veri yöntemi kullanılarak elde edilen bulgulara göre sosyal altyapı ve hizmet yardımları, üretkenlik kapasitesini istatistiksel olarak anlamlı ve negatif, üretim sektörleri yardımları ise anlamlı ve pozitif etkilemektedir. Ekonomik altyapı ve hizmet yardımları ve çeşitli sektör yardımlarına ilişkin ise istatistiksel olarak anlamlı bir bulgu elde edilememiştir. Modelde kontrol değişken olarak kullanılan kişi başı gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH), işgücüne katılım oranı ve ticari açıklık, üretkenlik kapasitesini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkilemektedir.
- MakaleAçık Erişim2024CO2 Emisyonu, Hava Yolu Taşımacılığı, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Beşli Grup (G5) Örneği
Yıldız, Barış; Yildiz, Gizem
Çalışmanın amacı, CO2 emisyonu, hava yolu taşımacılığı, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. G5 (Brezilya, Çin, Hindistan, Meksika ve Güney Afrika) ülkelerini kapsayan bu çalışmada 1990-2018 dönemine ait panel veriler kullanılmıştır. Hava yolu taşımacılığı değişkeni, hava yolu yolcu taşımacılığı ve hava yolu yük taşımacılığı olmak üzere ayrı ayrı modellere dâhil edilmiştir. Ağırlıklandırılmış Ortalama Grup (AMG) tahmincisi kullanılarak modeller tahmin edilmiştir. Ampirik analiz sonucuna göre hava yolu yük taşımacılığı CO2 emisyonunu istatistiksel olarak anlamlı ve negatif etkilerken hava yolu yolcu taşımacılığına ilişkin istatistiksel olarak anlamlı bir bulgu elde edilememiştir. Bununla birlikte, her iki modelde ekonomik büyüme CO2 emisyonunu istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif, enerji tüketimi ise negatif etkilemektedir
- MakaleAçık Erişim2022Çevresel sürdürülebilirlik çerçevesinde ekolojik ayak izi ve ekonomik büyüme ilişkisi: türkiye üzerine ampirik bir analiz
Yıldız, Barış; Yildiz, Gizem
Ekonomik büyüme hedefi, ülkelerin en önem verdiği konuların başında gelmektedir.Bu amaç, çeşitli olumlu veya olumsuz çevresel etkiler yaratabilmektedir. Dolayısı ile ülkeler için çevresel sürdürülebilirliğin sağlanabildiği ekonomik büyüme modelleri önemlidir. Kırılgan bir coğrafyada bulunan Türkiye de yüksek bir ekonomik büyüme düzeyini her dönem kendine hedef koyan ve bu hedef doğrultusunda çaba gösteren bir ülkedir. Bu çabalar, Türkiye’nin daha yüksek bir ekonomik büyüme performansını çeşitli çevresel tahribatlara neden olarak mı yoksa çevresel kaliteye duyarlı olarak mı gerçekleştirdiği tartışmaları ile birlikte yürütülmektedir. Bu bağlamda, çalışmamızın amacı Türkiye’de çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Ampirik analiz, 1970-2018 dönemine ilişkin zaman serisi verilerini kapsamaktadır. Modellerde çevresel sürdürülebilirliğin bir göstergesi olarak ekolojik ayak izi verisi kullanılmıştır. Kontrol değişkenler olarak ise kentleşme ile doğrudan yabancı yatırım verileri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre seriler arasında uzun dönemde eşbütünleşik ilişki olduğu kabul edilmiştir. Uzun dönem katsayı tahminlerine göre ekonomik büyüme ve kentleşme ekolojik ayakizini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkilemektedir. Doğrudan yabancı yatırımlara ilişkin ise istatistiksel olarak anlamlı bir bulgu elde edilememiştir.
- MakaleYalnız künye2019Ortadoğu ülkelerinde askeri harcamalar ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: bootstrap panel granger nedensellik analizi
Yıldız, Gizem Akbulut; Yıldız, Barış
Çalışmanın amacı, 1990-2015 döneminde beş Orta Doğu ülkesine (İran, İsrail, Suudi Arabistan, Umman ve Türkiye) ilişkin askeri harcamalar ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmaya yöneliktir. Bu amaçla çalışmada, Panel Bootstrap Nedensellik Analizi yapılarak askeri harcamalar ile ekonomik büyüme arasında bir ilişkinin olup olmadığı test edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki Konya (2006) tarafından geliştirilen panel nedensellik analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucuna göre ülke bazında sadece İran için çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Panel genelinde ise ekonomik büyümeden askeri harcamalara tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu bulgusu elde edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2019The relationship between economic complexity and economic growth: panel bootstrap granger causality analysis
Akbulut Yildiz, Gizem; Yıldız, Barış
The aim of this study, 10 of the Newly Industrialized Countries (China, India, Thailand, Malaysia, the Philippines, Turkey, South Africa, Brazil, Mexico, Indonesia) is to analyzed the relationship between economic growth and economic complexity. The period 1960-2016 was considered in the study. The developed by Hidalgo and Hausmann (2009)The Economic Complexity Index and Real GDP data were used in the analysis to determine whether the countries have a qualified export structure. The causality relationship between the variables was analyzed by using Konya (2006) causality test. According to the results of Konya (2006) panel causality analysis is the only one way, from the economic complexity to economic growth for Mexico, Malaysia and South Africa and two way for only China. On the other hand, in panel was obtained only one-way causality relationship from economic complexity to economic growth.
- Derleme MakaleYalnız künye2019Vergi Ahlakı ve Belirleyicilerine Yönelik Literatür Araştırması: Türkiye Değerlendirmesi
Yıldız, Barış
Vergi uyumu modelleri genel olarak denetimve yaptırımlara odaklanmıştır. Ancak teorik veampirik literatür yalnızca denetim ve cezalandırmaüzerine kurulu vergi uyumu politikası ile başarıyaulaşamayacağı gerçeğini ortaya koymaktadır.Bu nedenle mükelleflerin vergilerini gönüllü olaraködemelerine etki eden ve uyumluluk kültürlerinigeliştiren sebepler incelenmeye başlanmıştır.Mükelleflerin vergi ödemeye yönelik tutumlarıincelenirken içsel bir motivasyon olan vergi ahlakıkavramına ulaşılmıştır. Vergi uyumunun daha iyianlaşılabilmesi için vergi ahlakına etki eden belirleyicilerintespit edilmesi gereklidir. Bu amaçlahazırlanan çalışmada ahlaki teşviklerin mükelleflerinvergilerini ödemesi için en önemli bileşenlerolduğu tespit edilmiştir. Çalışmada dünyada veTürkiye’de vergi ahlakının teorik-pratik altyapısıincelenerek vergi ahlakını etkileyen birçok belirleyicitespit edilmiştir. Kültürlerarası farklılıklardanötürü bu belirleyiciler değişebilmekle birlikte herdurumda vergi uyumu için en önemli etkenlerolduğu görülmüştür. Vergi ahlakına dair yapılançalışmalarda çeşitli yöntemlerin kullanıldığı veTürkiye’de en çok tercih edilen yöntemin anketlerolduğu dikkat çekmektedir. Türkiye’deki akademikçalışmalarda daha çok sosyo-kültürel, sosyodemografikve vergi bilinci değişkenlerinin vergiahlakı üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
- Derleme MakaleYalnız künye2019Theoretical framework of aggressive tax planning: double irish-dutch sandwich method
Yıldız, Barış
Tax planning is a method used by large international companies to reduce tax burdens. The most important argument used to benefit from these plans is the tax gaps between countries. For countries and companies, there is nothing illegal about using tax planning. However, if tax planning becomes a factor that causes tax loss in countries, aggressive tax planning that creates problems emerges. Because, tax planning is now used as an application that contradicts the spirit of tax law. It is noteworthy that aggressive tax planning is mostly used by major international digital companies. The Double Irish-Dutch Sandwich method is a special form of aggressive tax planning that reduces tax burden through copyright use and causes tax losses. These methods between tax avoidance and tax evasion, cause tax losses with the uncertainties they create in the economic system. One of the most important methods that countries will use to compensate their tax losses is to determine the factors causing these losses. Then, strategies to eliminate these factors need to be identified. For this reason, it is important to define the main characteristics and motivations of aggressive tax planning and Double IrishDutch Sandwich method. Countries’ own efforts are important in the fight against these methods. However, it seems difficult to achieve success without international cooperation.
- MakaleYalnız künye2019The causality relationship between globalization and government size: the case of oecd countries
Yıldız, Barış
The purpose of the study is to test the causality relationship between globalization and government size. The study performed regarding 27 OECD countries comprises of the period of years 1995-2015. Government expenditures (% GDP) as an indicator of government size and KOF globalization index and sub components as an indicator of globalization were used to as part of analysis. The panel causality test developed by Emirmahmutoğlu and Köse (2011) was use to test the direction of causality relationship between the variables. According to analysis result, a unidirectional causality relationship from globalization index to government expenditures, from economicglobalization index to government expenditures and from social globalization index to government expenditures was found. The finding of a bidirectional causality relationship between the political globalization and government expenditures was also obtained.
- MakaleAçık Erişim2019Vergi gelirlerinin ekonomik belirleyicileri üzerine ampirik biranaliz: yüksek gelirli oecd ülkeleri örneği
Yıldız, Barış
Çalışmanın amacı 19 yüksek gelirli OECD ülkesine ilişkin vergi gelirlerinin ekonomik belirleyicilerini analiz etmektir. Çalışma 1995-2017 dönemini kapsamaktadır. Ampirik analizde vergi gelirleri (% GSYH) bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Bağımsız değişken olarak kullanılan ekonomik belirleyiciler ise kişi başına Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), ticari açıklık, enflasyon, kamu harcamaları ve tarımsal katma değer verileridir. Sabit etkiler Genelleştirilmiş Momentler Metodu (GMM) tahmincisi kullanılarak yapılan analiz sonucuna göre, kişi başına GSYH vergi gelirlerini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkilemektedir. Kamu harcamaları ve tarımsal katma değer vergi gelirlerini istatistiksel olarak anlamlı ve fakat negatif etkilemektedir. Ticari açıklık ve enflasyonun ise vergi gelirleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır.
- MakaleYalnız künye2018Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Avrupa ve Merkez Asya Ülkeleri Örneği
Yıldız, Gizem Akbulut; Yıldız, Barış
Çalışmanın amacı 47 Avrupa ve Merkez Asya ülkesine ilişkin 1996-2014döneminde sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisiniölçmeye yöneliktir. Çalışmanın ampirik analizinde iki farklı metodolojikullanılmıştır. Öncelikle sabit etkiler modeli Driscoll-Kraay StandartHatalar tahmincisi kullanılarak tahmin edilmiştir. Ardından İki AşamalıSistem GMM yöntemi kullanılarak katsayılar tahmin edilmiştir. Yapılananalizler sonucu elde edilen bulgular birbirine paralel niteliktedir. Her ikianalizde de kişi başına sağlık harcamaları ekonomik büyümeyi istatistikselolarak anlamlı ve pozitif etkilemektedir.
- MakaleYalnız künye2016Aktif istihdam politikalarının etkililiği
Günaydın, İhsan; Yıldız, Barış
Bir toplumda işsizliğin ortaya çıkardığı maliyetler, işsizlikle mücadelede farklı ve yeni yöntemlerin araştırılmasını ve kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Günümüzde bu yöntemlerin en dikkat çekeni aktif istihdam politikalarıdır. Bu programların en çok kullanılanları eğitim programları ve iş yaratma faaliyetleri, en başarılı olanları ise eğitim programları ve iş arama yardımlarıdır. Aktif istihdam politikalarının ulusal düzeyde çok detaylı bir organizasyon gerektirmeleri ve ciddi maliyetlerinin olması, iyi planlanmalarını ve etkili sonuçlar alınmasını önemli hale getirmektedir. Ancak uygulamalar ve konu ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde, ülkeden ülkeye hatta ilgili ülke içinde farklı sonuçların ortaya çıktığı görülmüştür. Bu çalışmada farklı sonuçların nedenleri araştırılarak etkililiği arttırmak için neler yapılabileceğine dair politika önerilerinde bulunulmuştur. Buna göre; aktif istihdam politikaları değişik programların birlikte kullanılması, uzman personel, iyi planlama, yeterli ve verimli kaynak kullanımı ile başarılı olabilecektir
- MakaleYalnız künye2015Kirlilik cennetlerinin oluşumunda çevre vergilerinin rolü
Yilmaz, Candan; Yıldız, Barış
Çevre vergileri çevresel ya da mali amaçlarla birçok ülkede uygulanmaktadır. Bu vergiler kirlilik yoğun endüstrilerin maliyetlerinin artmasına ve uluslararası piyasalarda rekabet gücünü yitirmesine neden olmaktadır. Bu nedenle bu endüstriler, üretimlerini çevresel önlemlerin daha düşük olduğu ve çevrenin göz ardı edildiği ülkelere kaydırmaya çalışmaktadır. Bu durumu fırsata çevirip kaynak elde etmek isteyen ülkeler, bu kaynağı elde etmekte ancak çevre, ülkeye gelen yatırımlarla orantılı biçimde zarar görmektedir. Çalışmada çevreyi göz ardı eden ülkeler ile çevre vergileri uygulayan ülkelerdeki karbon salınımının ve buna bağlı olarak çevre kirliliğinin yıllar itibari ile değişimi öznel olarak incelenmiştir. Yapılan incelemelerde çevre politikalarını göz ardı eden ülkelerdeki karbon salınımının yüksek değerlere ulaştığı görülmüştür
- MakaleYalnız künye2015Dünyada ve türkiye’de uygulanan kamusal sosyal içerikli harcamalar ve türkiye açısından bir değerlendirme
Günaydın, İhsan; Yıldız, Barış
Yoksulluk, çok boyutlu bir sorun olduğu için bu sorunla mücadele birçok aracın kullanımını gerektirmektedir. Bu araçlardan en önemlisinin kamusal sosyal içerikli harcamalar olduğu söylenebilir. Birçok alt kalemden oluşan bu harcamaların her biri ayrı bir çalışma konusu yapılacak önemde ve içeriktedir. Çalışmada dünyada ve Türkiye'de yoksullukla mücadelede kullanılan kamusal sosyal içerikli harcamalar incelenmiştir. Bu tedbirlerin Türkiye'de kullanılanları performanslarını, işleyişlerini ve etkililiklerini görebilmek amacıyla öznel olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Yapılan bu analizlerle, kamusal sosyal içerikli harcamaların Türkiye'de yoksullukla mücadelede etkili birer araç oldukları, ancak bu harcamaların hala yeterli ve verimli kullanılamadığı sonucuna varılmıştır