Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Uzun, Sevda(34)
- Tuncer, Metin(11)
- Merdan, Mehmet(10)
- Emirza, Elif Güzide(9)
- Yilmaz, Coskun(9)
- Baltaci, Cemalettin(8)
- Baltacı, Cemalettin(8)
- Tuncer, Gülsüm Zekiye(8)
- Türkkan, Tuğba(8)
- Dinç, Artum(7)
- Araz, Onur(6)
- Bekar, Fevziye(6)
- Cakir, Mehmet Ali(6)
- Ceylan, Levent(6)
- Duran, Celal(6)
- Koçak, Tevfik(6)
- Ozdes, Duygu(6)
- Soydaş, Şafak Sönmez(6)
- Akmeşe, Osman(5)
- Akyol, Hikmet(5)
- Bayrak, Nurten Gülsüm(5)
- Bayrakdaroglu, Serdar(5)
- Bülbül, Kenan(5)
- Ceylan, Halil Ibrahim(5)
- Gücer, Mehmet Ali(5)
- Karimullah, Suud Sarim(5)
- Kavuran, Korhan(5)
- Kaygusuz, Abdullah(5)
- Kulakaç, Nurşen(5)
- Kurnaz, Muammer(5)
- Saydam Eker, Çiğdem(5)
- Turk, Veysel(5)
- Öztürk, Serkan(5)
- (Alieva), Vildane Özkan(4)
- Abada, A.(4)
- Abbrescia, M.(4)
- Abdolmaleki, H.(4)
- Abidi, S. H.(4)
- Abramov, A.(4)
- Adam, C.(4)
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ3Gümüşhane’de Yaşayan İnsanların Sel Risk Algısı
Doğan, Ali; Mizrak, Sefa; Doğru, Salih; Şimşek, Nurcan
Sel tehlikesi insanlarda korku, panik, endişe ve depresyona neden olabilmektedir. Ayrıca, insanlar sel nedeniyle sürekli kendilerinin, ailelerinin, arkadaşlarının ve maddi varlıklarının zarar göreceğinden ve sel afetinin yönetilemeyeceğinden kaygı duyabilir. Bu çalışmanın amacı, Gümüşhane il merkezinde yaşayan insanların sel risk algısını araştırmaktır. Kesitsel olarak tasarlanan bu çalışmada veriler 18 yaş ve üzeri bireylerden 2023 yılında Mayıs ve Haziran aylarında duygusal ve bilişsel olarak iki faktörden oluşan Sel Risk Algısı Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmaya katılan toplam 404 katılımcının 207’si kadın ve 234’ü 18-30 yaş aralığındadır. Verileri analiz etmek için doğrulayıcı faktör analizi, bağımsız örneklem t testi ve ANOVA analizi kullanılmıştır. Sonuçlar katılımcıların en fazla selin büyük bir maddi tehlike oluşturduğunu ve selin büyük bir yıkıma neden olabileceğinden endişe duyduklarına işaret etmiştir. Kadınların duygusal ve bilişsel sel risk algısı erkeklerin duygusal ve bilişsel sel risk algılarından daha yüksektir. Sel durumunda kendilerini koruyamayacaklarını ve başkalarına yardım edemeyeceklerini düşünen katılımcıların her iki faktörde de risk algıları daha yüksektir. Yaşadıkları yerin sele karşı güvenli olmadığını belirten katılımcıların hem duygusal hem de bilişsel sel risk algıları en yüksektir. Gümüşhane’de insanların sel durumunda kendilerini koruyabilmeleri ve başkalarına yardım edebilmeleri için eğitimler düzenlenmelidir. Bu çalışmanın Türkçe literatüre önemli derecede katkı sağlayacağı ve araştırma sonuçlarının sel risk algısı alanında çalışan yöneticilere ve bilim insanlarına fikir vereceği beklenmektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ3Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilir Kalkınma ve İklim Değişikliği Farkındalıklarının İncelenmesi
Doğru, Salih; Orzan, Muhammet
Bu araştırma, öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma ve küresel iklim değişikliği farkındalıkları arasındaki ilişkiyi inceleyerek, eğitim süreçlerine yönelik önemli bulgular sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel bir model doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği (KİDFÖ) ve Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Ölçeği (SKFÖ), önceki çalışmalarda geçerlilik ve güvenilirliği onaylanmış, literatürde sıkça başvurulan ölçüm araçlarıdır. Veriler, basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 355 öğretmen adayından çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının KİDFÖ puanlarının ortalama 50 (orta düzey), SKFÖ puanlarının ise ortalama 90 (orta düzey) olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, küresel iklim değişikliği farkındalığı ile sürdürülebilir kalkınma farkındalığı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,566, p
AtıfOpenAlex10TR Dizin8
İncele - MakaleAçık Erişim2025Geleceğin güvenliğinde denizler: ülkelerin denizlere erişimi ile sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişkinin açıklanması
Tutak, Eda
Coğrafi konum ve bu konumdan kaynaklanan fiziki özellikler, tarih boyunca devletlerin güç kaynaklarından birini oluşturmuş, politik davranışları şekillendiren unsurların başında gelmiştir. Denize kıyısı olan devletler; ekonomik, askerî, siyasi, diplomatik ve kültürel açıdan denizlerin sunduğu imkânlardan faydalanırken karayla çevrili ülkeler önemli bir kısıtlama ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmanın amacı, devletlerin denizlere erişimi ile sürdürülebilir kalkınma arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi olarak doküman analizi kullanılmış, nicel araştırma kapsamında ise Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Endeksi aracılığıyla karayla çevrili ülkelerin performansı betimsel istatistik yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın bulguları arasında; 2024 yılı itibariyle toplam 43 kara ülkesi arasından üç ülkenin SKH Endeksinin hesaplanamadığı, toplam 167 ülke ile gerçekleştirilen sıralamada ise karayla çevrili ülkelerin genellikle son sıralarda yer aldığı görülmüştür. Sonuç olarak insani bir yaşam için denizlerin devletlere önemli fırsatlar sunduğu ve bu kapsamda denizlere erişimi bulunan devletlerin kara ülkelerine kıyasla daha ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu tespit edilmiştir.
- DüzeltmeAçık Erişim2025Factors affecting company value with panel quantil regression: bist stone and soil-based manufacturing sector example
Soydaş, Şafak Sönmez
This study aims to determine the impact of profit margin, debt ratio, and company size on company value using panel quantile regression. Company value is a key indicator of financial performance for publicly traded companies, reflecting expected profitability for stakeholders. The research focuses on Stone and Earth-Based Manufacturing Sector companies listed on Borsa Istanbul (BIST) during the 2014-2023 period. Out of 26 companies in the stone and earth-based sector based on stone and earth traded on BIST, 17 with accessible data were included in the analysis. Purposeful sampling was used, and data evaluation was conducted using Stata 17 and Eviews 10 econometric methods. The study's findings suggest that the debt ratio positively influences company value, while profit margin and company size have negative effects. These results provide insights into how these financial ratios impact company value, offering guidance for stakeholders and decision-makers in the stone and earth-based sector.
- MakaleAçık Erişim2025Cgı tabanlı reklamların sosyal medya etkileşiminin değerlendirilmesi: popüler marka reklamlarının incelenmesi
Aksoy, Fatih
Bu çalışma, CGI (Computer-Generated Imagery) tabanlı reklamların markaların sosyal medya etkileşimleri üzerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda amaçlı örnekleme yöntemi ile Instagram platformundaki 20 popüler marka seçilmektedir. Sözü edilen markaların CGI tabanlı ve CGI olmayan reklamları beğeni, yorum, paylaşım ve görüntülenme metrikleri üzerinden incelenmektedir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmaktadır. Markaların Instagram hesaplarında yer alan ve 2023-2024 tarihler arasındaki CGI tabanlı (n=40) ve CGI tabanlı olmayan (n=40) reklamlardan seksen reklam seçilmektedir ve sözü edilen reklamlar betimsel analiz tekniği ile analiz edilmektedir. Araştırmada, CGI reklamların sosyal medya etkileşim metriklerinde (beğeni, yorum, paylaşım ve görüntüleme) CGI olmayan reklamlara göre üstünlük gösterdiği görülmektedir. Bunun yanı sıra CGI reklamların 2023 ve 2024 sosyal etkileşim metriklerine bakıldığında, CGI reklamların etkisinin zamanla azalma eğiliminde olduğu tespit edilmektedir. Çalışma verilerinden, CGI (Computer-Generated Imagery) tabanlı reklamların markaların sosyal medya etkileşimleri üzerinde rolü olduğunu sonucuna varılmaktadır. CGI tabanlı reklamlar, sağlamış olduğu avantajlar (dikkat çekici görseller, etkileyici hikayeler, yaratıcılık, viral potansiyel vb.) ile markaların sosyal medyada geniş kitlelere ulaşmasını ve hedef kitlelerin dikkatlerini çekmede etkili bir araçtır. Aynı zamanda sosyal medya etkileşimini arttırmada önemli bir potansiyele sahip olduğu dikkat çekmektedir. Bunun yanı sıra çalışmada, hedef kitlenin CGI reklamlara olan ilgisinin sıradanlaşabileceği riskini taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle CGI reklamların etkisinin uzun vadede sürdürülebilir olması için içerik stratejilerinin yenilikçi ve hedef kitleye uygun şekilde geliştirilmesi gerekmektedir.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2025Ḳīrāṭ Kelimesini İçeren Merfû Hadislerin Mevzû Olma İhtimali Üzerine Bir İnceleme
Kuzudisli, Ali
Buhârî’nin Sahîh’inde yer alan bir rivayette Hz. Peygamber’in birkaç kırat (Ar. ḳīrāṭ ç. ḳarārīṭ) para karşılığı Mekkelilerin koyunlarını güttüğü nakledilmektedir. Muhaddislerden bazıları, rivayette geçen ḳarārīṭ kelimesiyle para kastedilmediğini bu kelimenin Mekke yakınlarında bir yer adı anlamına geldiğini iddia etmiştir. Bazı kimseler de Hz. Peygamber döneminde ḳīrāṭ para biriminin bilinmediğini ileri sürmüştür. Bu meseleyi tartışan muhaddisler arasında, Hz. Peygamber döneminde ḳīrāṭ para ölçüsünün bilinmediği iddiasına karşı çıkan birine rastlanmamıştır. Eğer Hz. Peygamber döneminde ḳīrāṭ kelimesinin bilinmediği gerçekse, ḳīrāṭ kelimesini içeren merfû hadislerin sonraki dönemde uydurulduğuna dair güçlü bir kanıt ortaya çıkmış olacaktır. Bu makale, ḳīrāṭ para biriminin Hz. Peygamber döneminde bilinip bilinmediğini araştırmak ve mümkün olduğunca net bir sonuca ulaşmak amacıyla çalışılmıştır. Elde edilen sonuca göre içinde ḳīrāṭ kelimesi geçen merfû hadislerin, genel bir değerlendirmeyle sonradan üretilmiş rivayetler olarak kabul edilip edilemeyeceği sorusuna cevap aranmıştır. Bu araştırma, tarihin bir kesitinde ortaya çıkmış ve birkaç yüzyıl boyunca farklı kimseler tarafından tartışılmış bir konuyu ele aldığı için hadis tarihine, ehl-i hadisin düşünce yapısına ve onların diğer ilim ehli kimselerle ilişkilerine dair bazı ipuçları vermektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Kadınlarda hedonik yeme ve yalnızlık arasındaki ilişkide depresyon, anksiyete ve stresin aracı rolü
Türkkan, Tuğba; Bülbül, Kenan; Zemzemoglu, Tuba Eda Arpa
Bu çalışmada, yetişkin kadınlarda hedonik yeme ve yalnızlık arasındaki ilişkide depresyon, anksiyete ve stresin aracılık rollerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, Gümüşhane ilinde ikamet eden 278 kadın katılmıştır. Veriler Demografik Bilgi Formu, UCLA Yalnızlık Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve Hedonik Yeme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde Bağımsız Gruplar T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Paralel Aracılık Analizi (PROCESS Macro Model 4) yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, hedonik yeme ile yalnızlık, depresyon, anksiyete ve stres arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Aracılık analizi sonuçlarına göre, depresyon ve anksiyete değişkenlerinin hedonik yeme ile yalnızlık arasındaki ilişkide anlamlı aracı roller üstlendiği, stresin ise aracı rolünün bulunmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, hedonik yemenin bireylerin psikolojik iyilik halleri ve yalnızlık eğilimleri üzerinde dolaylı etkiler yarattığını göstermekte olup, müdahale programlarının duygusal düzenleme becerilerini geliştirmeye odaklanması gerektiğine işaret etmektedir.
AtıfTR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2025Arap Milliyetçiliğinin Doğuş Seyri
Erdem, Tevfik; Bozkurt, Hasan
Bu makale, tarihsel süreçte Arap milliyetçiliğinin gelişim seyrini temel dinamikleriyle ele alıp, Arap milliyetçiliğinin nasıl ve hangi sebeplerden dolayı doğduğu sorusuna cevap aramayı hedeflemektedir. Bu soruya cevap verilirken, Osmanlı Devleti’nin dağılma sürecindeki siyasi ve sosyal gelişmelerin Arap milliyetçiliğinin ortaya çıkmasına yaptığı etkiye odaklanılmaktadır. Literatür taraması ve karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemi ile Arap milli hareketlerindeki aktör ve hedef çeşitliliğinin sonucu olarak farklı Arap milliyetçiliklerinin olduğu da ortaya konulmak istenmektedir. Çalışmanın temel varsayımı, Arap milliyetçiliğinin doğrudan bunu hedeflemese de Şerif Hüseyin öncülüğünde gerçekleşen Arap İsyanı (1916) olarak adlandırılan sürecin sonucu olarak ortaya çıktığıdır. Türk ve Osmanlı karşıtlığı üzerinden kurgulanan Arap isyanının milli bir gerekçeye dayanmaktan yok bölgesel güç elde etme amacıyla, İngiltere’nin desteği ve kışkırtması ile başlayan bir ayaklanma olduğu ancak gizil bir sonuç olarak milli duyguları kabarttığı da açıktır. Bölgecilik ile pan-Arabist politikalar arasındaki fark ve laik ile dini yorumlar arasındaki fark, farklı Arap milliyetçilikleri doğurmuştur. Bunun dışında, Arapların yoğun olarak yaşadığı coğrafyalardaki örneğin Beyrut, Şam, Bağdat gibi şehirlerde millet ve milliyetçiliğin ortaya çıkış seyri tek bir değişkenle açıklanamayacak kadar karmaşık olmakla birlikte orta sınıflaşmayı gösteren aydınların bu milliyetçiliğin oluşmasında diğer milliyetçilikler kadar etkili olduğu söylenebilir.
- MakaleAçık Erişim2025Consequences of Corporate Social Responsibility on Organisational Behaviour in National Publication (A Meta Analysis Study)
Battal, Fetullah; Öz, Halil Hakdan
Having positive effects in terms of organisational results makes the concept of corporate social responsibility important. For this reason, it is important to determine the universal validity of the results of the studies on the subject. Accordingly, the study is based on the empirical data and meta-analysis of the outcome variables related to corporate social responsibility (CSR) of national or international publications selected from Turkey through the JAMOVI programme. Thus, it is aimed to reveal the results of corporate social responsibility in detail. In this context, the analysis was carried out with 57 studies, 65 single data and 15,487 samples, which were found suitable for meta-analysis and included in the research. In the research, there are 6 concepts deemed appropriate for meta-analysis. Accordingly, it was determined that there is a positive relationship between organisational commitment, which is the most frequently associated concept with corporate social responsibility, and corporate social responsibility. At the same time, a positive and high relationship was found between corporate social responsibility and corporate image, job satisfaction, organisational citizenship, corporate reputation and organisational identification. It is thought that this study will contribute to the field in terms of providing a comprehensive and up-to-date version of corporate social responsibility through empirical studies in the national literature.
- MakaleAçık Erişim2025Economic and Financial History of Hüsnüşah Hatun Waqf in Manisa (1632-1789)
Karademir, Aysenur
This study examines the waqf of Hüsnüşah Hatun, the wife of Sultan Bayezid II and the mother of Şehzade Şehinşah Sultan, in Manisa. The waqf’s charitable structures include a mosque, a school, and an imaret. Additionally, the Kurşunlu Han is also among these structures. The aim of the study is to outline the profile of the Hüsnüşah Hatun Waqf and to analyze its revenues, personnel salaries, and expenditures. This analysis is based on the waqf’s accounting books covering the years 1632-1789. The key finding of the study is the transformation in the waqf’s spending priorities. Initially, the primary focus was on the foundation’s core services and personnel payments. However, by the late XVIIIth century, a significant portion of the waqf’s revenues had begun to be allocated to expenditures such as treasury shares.
- MakaleAçık Erişim2025Turist rehberliğinde uzmanlaşma eğitimi: karadeniz bölgesi’nde mesleki gelişim ve bölgesel uzmanlık üzerine analitik bir çalışma
Akdu, Uğur
Turist rehberliği mesleğinde uzmanlaşma, günümüz bilgi çağının beraberinde getirdiği yoğun rekabet koşullarında rehberlerin farklı alanlardaki donanımlarını zenginleştirerek gerek ziyaretçiler gerekse işletmeler açısından tercih edilebilirliğini artırma noktasında önemli olan bir konudur. Ziyaretçilerin kaliteli hizmet deneyimi yaşamalarında kilit rol üstelenen turist rehberlerinin yaşam boyu öğrenme yaklaşımıyla kişisel gelişimlerine önem vermesi artık bir gereksinimden ziyade zorunluluk haline gelmiştir. Turizm anlayışının hızla değiştiği ve bu doğrultuda tüketici istek ve beklentilerinin farklılaştığı, turistik ürün çeşitliliğinin arttığı bir dönemde meslekte profesyonelleşmeyi ifade eden uzmanlaşma kavramı daha fazla önemsenmeye başlanmıştır. Rehberlik mesleğinde profesyonelliğin ve teknik donanımın devamlılığının sağlanmasında yardımcı olan bir mekanizma olarak nitelendirilebilen uzmanlaşma eğitimi Türkiye’de Turist Rehberleri Odaları Birliği (TUREB) veya birliğin uygun görüşüyle turist rehberi odaları tarafından verilmektedir. Uzman turist rehberi yetiştirmek amacıyla verilen bu eğitimler Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın gözetimi ve denetiminde gerçekleşmektedir. Doğası, tarihi ve kültürel değerleri ile oldukça zengin olan Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren Trabzon Bölgesel Turist Rehberleri Odası (TRO) tarafından bölgeye yönelik uzmanlaşma eğitimleri yerine genellikle bilgilendirme gezileri yapıldığı dikkat çekmektedir. Bu çalışmada başarılı bir turist rehberi olmak için uzmanlaşma eğitimlerinin gerekliliğinin önemine dikkat çekmek, gerçekleştirilen uzmanlık eğitimlerini verimlilik ve nitelik açısından tartışmak, devamında ise uzmanlaşma eğitimlerini daha etkili hale getirmek için öneriler sunulması amaçlanmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı da uzmanlaşma konularının çeşitlendirilmesinin önemine özellikle zengin değerlere sahip bir bölge olan Karadeniz bölgesi özelinde uzmanlaşma eğitimlerinin ve çeşitlendirilmesinin önemine dikkat çekmektir. Bu çalışma keşifsel nitelikte olup nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve görüşme tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Katılımcıların farklı rehber odalarına kayıtlı olması, farklı eğitim-öğretim basamaklarında rehberlik eğitim almış olması ve Karadeniz Bölgesi’nde tur yöneten eylemli turist rehberleri olmasına özen gösterilmiştir. Araştırma sonucunda rehberlerin aldıkları eğitimleri tek başına yeterli bulmadıkları, rehberlerin bireysel gelişimle desteklemesi gerektiğini vurgulamıştır. Daha önce katıldıkları uzmanlaşma eğitimlerini ücret, eğitici yeterliliği ve süre açısından yeterli bulmakla birlikte arttırılması gerektiğini düşünmektedirler. Katılımcılar Türkiye geneli için Doğu ve Güney Doğu Anadolu illeri ile kuş gözlemciliği, bölgelerin fauna ve florası gibi özel ilgi alanlarında, Karadeniz Bölgesi için başta Bölgenin iklimi, coğrafyası, kültürü, fauna ve florası, yürüyüş rotaları, yaylacılık gibi konularda uzmanlaşma eğitimlerinin planlanması gerektiğini önermişlerdir.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2025Türk milliyetçiliğinde aşınan sınırlar: seküler mi dinsel mi?
Bozkurt, Hasan
Bu makale, Türk milliyetçiliğinin seküler mi yoksa dini mi olduğu konusunda süregelen tartışmayı incelemektedir. Modern Türk milliyetçiliğinin evriminin izini sürmekte ve bu ikiliği 21. yüzyıl Türkiye'si perspektifinden analiz etmektedir. Çalışma, bu ikiliğin devam edip etmediğini, nasıl evrildiğini araştırmakta ve seküler ve dinsel milliyetçilik arasındaki sınırların aşınmakta olduğunu savunmaktadır. Çalışma, önde gelen Türk milliyetçi entelektüellerinin bakış açılarını, yorumlarının zaman içinde nasıl değiştiğini göz önünde bulundurarak karşılaştırmakta ve değerlendirmektedir. Ayrıca, modern bir millet ile kadim bir millet ya da modern bir milliyetçilik ile daha eski köklere sahip olduğunu iddia eden bir milliyetçilik arasındaki ayrışma ya da salınım tespit edilecektir. Hem teorik hem de pratik, hem seküler hem de daha dindar milliyetçilik algı ve anlayışlarının bu ikili okuması, söz konusu ikiliğin aşınmaya başladığını ve sekülerliğin daha çok cumhuriyet ve cumhuriyetçilik tarafından, dindarlığın ise daha çok kültür ve gelenek tarafından ifade edildiği veya şekillendirildiği yeni bir forma doğru ilerlediğini göstermektedir. Kutupların birbirine yaklaştığı bu yeni form, milliyetçiliğin çağa ve coğrafyaya göre şekillenme ve uyum sağlama kabiliyetiyle birlikte ele alınacaktır. Çalışma, hakim milliyetçilik teorilerini eleştirmekte ve bu tartışmaların gelecekteki yörüngesine ilişkin öngörülerle sonuçlanmaktadır. Bu çalışma çeşitli siyasi ve kültürel bağlamları kapsamakla birlikte, temel seküler-dinsel ikilemine odaklanmaya devam etmektedir. Makalede literatür taraması ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılacaktır.
- MakaleAçık Erişim2025Analysis of efficent markets hypothesis in share market with long memory models
Karaaslan, İbrahim; Yılmaz, Safure Günbay
The COVID-19 pandemic has precipitated significant alterations not only in global lifestyles and daily routines but also in investment behaviors. This study aims to test the validity of the efficient markets hypothesis in the indices in Borsa Istanbul during the COVID-19 pandemic and the period when the pandemic effects on the country's economies and individuals continued. The study involves analyzing the stationarity of the return series for these equity indexes using both traditional unit root tests (ADF and PP) and those considering structural breaks (Zivot Andrews). Furthermore, the presence of the EMH was examined through the application of long memory models, employing methods such as Geweke and Porter-Hudak, Modified Log-Periodogram, and Robinson Gaussian Semi-Parametric. The findings reveal that the returns of BIST100, BIST50, BIST30, and BISTTUM indexes are non-stationary, do not exhibit mean reversion following shocks, and lack long memory characteristics. These results suggest that investors' attempts to predict price movements of these indexes may be misleading, indicating that only weak-form efficiency could be argued for these indexes.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2İncele - MakaleYalnız künye2025Evaluation of effectiveness of municipalities in black sea region with data envelopment analysis
Bolayır, Banu; Yegin, Şahin Murat
This study aims to measure to what extent 18 municipalities in the Black Sea Region are effective compared to each other. The Data Envelopment Analysis (DEA) method was employed to measure the effectiveness of municipalities in comparison to each other. To calculate effectiveness values, the input-oriented CCR and BCC models from DEA models, as well as the input-oriented dual CCR models for ineffective municipalities were established based on the CCR model results. In the present study, input variables were determined as goods and services procurement expenses, personnel expenses, and capital expenses, while output variables were determined as enterprise and property revenues, tax revenues, and other revenues. The LINDO 6.1 software program was used in the solution of the models. According to the solutions of CCR and BCC models, the municipalities of Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Düzce, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, and Trabzon are fully effective, while Amasya, Artvin, Giresun, Gümüshane, and Zonguldak are not. According to the solutions of dual CCR models, the municipalities of Bartın, Bolu, Çorum, Düzce, Karabük, Ordu, Samsun, Sinop, Tokat, and Trabzon are fully effective, while Amasya, Artvin, Bayburt, Giresun, Gümüşhane, Kastamonu, Rize, and Zonguldak are not. Moreover, the dual CCR model results suggested new input values for the ineffective municipalities to achieve effectiveness.
- MakaleAçık Erişim2025FARKLI FORMLARDAKİ KUDRET NARI (Momordica charantia L.) MEYVELERİNİN ANTİOKSİDAN VE ANTİMİKROBİYAL ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Ilter, Seyda Merve; Sagdic, Osman; Ekici, Lütfiye; Dedebas, Tugba
Bu çalışmada kudret narının (Momordica charantia L) farklı formlarının (ham ve olgun kudret narı, zeytinyağlı karışımı ile ticari toz formu) antioksidan ve antimikrobiyal özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada üç farklı çözücüyle (su, metanol ve etanol) ekstrakte edilen örneklerin toplam fenolik madde miktarı (, DPPH serbest radikal süpürücü madde miktarı ve toplam antioksidan miktarı belirlenmiştir. Olgun, ham, zeytinyağlı ve toz kudret narı örneklerinin su, etanol ve metanol ekstraktlarının toplam fenolik madde miktarları sırasıyla 245,43-453,77; 26,83-475,18 ve 22,14-695,49 mg GAE/L aralığında belirlenmiştir. En düşük toplam fenolik madde miktarı 22,14 mg GAE/L ile toz kudret narının metanolik ekstraktlarında belirlenirken en yüksek fenolik madde miktarı ise 695,49 mg GAE/L ile olgun kudret narının metanolik ekstraktlarında tespit edilmiştir. Olgun kudret narının su, etanol ve metanol ekstraktlarının tümü Aeromonas hydrophila, Bacillus subtilis ve Escherichia coli O157:H7`karşı etkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte Listeria. Monocytogenes karşı zeytin yağlı kudret narının su ve etanol ile ekstraktlarının diğer formlarına göre antimikrobiyal aktivite gösterdiği saptanmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre insan sağlığı üzerine olumlu etkileri nedeni ile piyasada bulunan farklı kudret narı formlarının biyoaktivite içeriklerine ışık tutabileceği düşünülmektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Investigation of Response of Embedded Pipe in Two-Layered Soil Subjected to Near-Fault and Far-Fault Earthquakes
Öztürk, Kaşif Furkan
The behavior of pipelines during earthquakes depends on many factors such as fault movements, soil types, pipe material properties and connection details. On the other hand, damages in pipeline systems can also be seen due to relatively high peak ground acceleration values caused by wave propagation effects, or liquefaction, surface rupture that may be triggered by earthquakes. In this context, in the scope of the study, the effects of soil-structure interaction phenomenon as well as near-fault and far-fault earthquake effects on the behaviors of the pipe system have been investigated using the developed two-dimensional finite element model. Modal analyses of soil-pipe interaction system have been made for the different soil conditions and dominant mode frequencies of interaction system have been compared with dominant site frequencies obtained using a well-known approach. In addition, parametric analyses have been performed in the time domain using different soil systems and earthquake loadings. The changes in the behaviors of the pipe system have been comparatively examined for different soil conditions and earthquake loadings considered. The obtained results importantly draw attention to the fact that the responses of the pipe system may vary depending on the soil-pipe interaction, near-fault and far-fault earthquake loadings.
- MakaleAçık Erişim2025Exploring the Antioxidant and Neuroprotective Potential of Muscari armeniacum: Phenolic Profiling and Enzyme Inhibition
Topal, Fevzi; Menevseoglu, Ahmed; Topal, Meryem; Yilmaz, Firat
This study aimed to investigate the antioxidant and enzyme inhibitory properties of Muscari armeniacum, a plant native to Türkiye, which is known for its bioactive compound content. Ethanol extracts of Muscari armeniacum were prepared and analyzed using a variety of bioanalytical methods to assess its potential health-promoting properties. The antioxidant capacity was evaluated through Fe³⁺-Fe²⁺ reduction capacity, CUPRAC, DPPH, and ABTS radical scavenging activities. Additionally, the total phenolic and flavonoid contents of the extracts were determined, as these compounds are critical indicators of antioxidant potential. The antioxidant activity of Muscari armeniacum was compared with five standard antioxidants commonly used for benchmarking: BHA, α-tocopherol, BHT, trolox, and ascorbic acid. The extract demonstrated a high flavonoid content (23.24 µg QE/mg extract) and a significant amount of phenolics (14.38 µg GAE/mg extract), with the flavonoid content being particularly noteworthy. In addition to its antioxidant properties, the enzymatic activity assays revealed that the extract significantly inhibited acetylcholinesterase (AChE) and butyrylcholinesterase (BChE) enzymes, which are associated with neurodegenerative diseases such as Alzheimer’s. The IC₅₀ values were determined to be 54.14 mg/mL (R² = 0.9695) for AChE and 58.73 mg/mL (R² = 0.9609) for BChE, indicating moderate enzyme inhibition. These results suggest that Muscari armeniacum could serve as a valuable source of bioactive compounds with significant antioxidant and enzyme inhibitory activities. Its potential applications in the treatment of oxidative stress-related diseases and neurodegenerative disorders make it a promising candidate for further pharmacological studies. This research underscores the importance of exploring native plants for their medicinal and therapeutic potential, contributing to the development of alternative treatments for challenging health conditions.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2025Geleneksel Çocuk Oyunlarının Öğretim Süreciyle Bütünleştirilmesi: Sınıf Öğretmeni Adaylarına Yönelik Bir İnceleme
Akçay, Ahmet Oğuz; Bozan, Mehmet Arif; Semercioglu, Muhammed Serhat
Eğitimin amacı sadece akademik veya bilişsel becerilerin gelişmesi değil, aynı zamanda kültür aktarımıdır. Kültür aktarımında en önemli araçlardan birinin geleneksel çocuk oyunları olduğu söylenebilir. Çünkü geleneksel çocuk oyunları ait olduğu toplumun değerlerini, yaşam tarzlarını, o topluma ait ögeleri içinde barındırır. Bu çalışma, sınıf öğretmenliği adaylarının geleneksel çocuk oyunlarının öğretimdeki potansiyeline yönelik farkındalıklarını ve bu oyunları derslerine dâhil etme yaklaşımlarını incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmada öncelikle öğretmen adaylarından geleneksel çocuk oyunlarının sürece dâhil edildikleri ders planlarının hazırlanması talep edilmiştir. Daha sonra öğretmen adaylarıyla sürece yönelik görüşmeler yapılmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın yöntemi durum çalışması olarak belirlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu kapsamda ölçüt öğretmen adaylarının geleneksel çocuk oyunları dersini almalarıdır. Belirlenen ölçüt kapsamında çalışmada 57 sınıf öğretmeni adayı yer almaktadır. Veri toplama aracı olarak ders planı formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ders planlarından elde edilen veriler doküman analiziyle, görüşmelerden elde edilen veriler ise betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda bulgular öğretmen adaylarının oluşturdukları ders planları ve öğretmen adayları görüşleri olarak iki başlık altında incelenmiştir. Araştırmada sonuç olarak öğretmen adaylarının geleneksel çocuk oyunlarını hayat bilgisi, Türkçe ve matematik derslerinin öğretim süreçleriyle bütünleştirmeyi tercih ettikleri, bunu yaparken de sadece akademik becerilere değil aynı zamanda beceri ve değer eğitimini hedef aldıkları sonucuna ulaşılmıştır.
- MakaleYalnız künye2025Effect of Chromium Addition on ZA40 Alloy Fabricated by Powder Metallurgy Method
Aydin, Kemal
The aim of this study is to develop and investigate the properties of chromium powder-reinforced metal-metal composites using powder metallurgy methods with a ZA40 alloy matrix. To analyze the effect of varying chromium particle amounts on ZA40-Cr composites, samples with chromium weight percentages of 5%, 10%, and 15% were produced. To ensure uniform distribution of chromium particles, the matrix and composite powders were mixed in ball mills for five hours. These powders were then hot-pressed under an argon gas atmosphere at 500°C and 500 MPa pressure for two hours to form the samples. The samples were evaluated by determining the microstructure, hardness, density, and tensile properties of the ZA40-Cr metal-metal composites with varying chromium content. Porosity and relative density results revealed that increasing Cr content increased porosity while reducing relative density. Hardness measurements showed that the sample with 10% Cr addition exhibited the highest hardness value (182 Brinell). However, increased porosity in the 15% Cr sample caused a decline in hardness. Tensile strength tests indicated that the sample with 10% Cr addition achieved the highest strength (240 MPa). The results demonstrated that the reinforcement of the ZA40 matrix with Cr particles at specific ratios enhanced the mechanical performance, but that excessive Cr content adversely affected the properties due to increased porosity. The optimum Cr content was determined to be 10%, providing the best mechanical properties. This study highlights the potential of ZA40-Cr composites as cost-effective and high-performance materials for engineering applications.
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ4Mescitli Formasyonu’na (Gümüşhane, Türkiye) ait kumtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanım potansiyelinin incelenmesi
Aliyazıcıoğlu, Şener; Dağ, Serhat; Zeybek, Halil İbrahim; Çavuşoğlu, İbrahim; Gücer, Mehmet Ali; Sipahi, Ferkan; Dokuz, Abdurrahman
Doğal zenginliklerin ortaya çıkarılması ve yöresel kayaçların ekonomiye kazandırılarak endüstriyel kullanım alanlarının belirlenmesi günümüzde büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Gümüşhane’deki Mescitli Formasyonu kumtaşlarının endüstriyel hammadde olarak kullanım potansiyeli araştırılmıştır. Kumtaşları başlıca monokristalin ve polikristalin kuvars, feldispat, volkanik ve tortul kayaç parçaları, opak mineral, kil matriks ve az oranda bağlayıcı karbonat/silis minerali içermektedir. Grovak (psammit) olarak sınıflandırılan kumtaşlarının kimyasal ayrışma indeksi (CIA) parametresine göre alterasyondan çok fazla etkilenmediği belirlenmiştir. Jeoteknik özellikler açısından, ortalama kuru yoğunluk 2.48 gr/cm3, doygun yoğunluk 2.54 gr/cm3, gözeneklilik %6.63 boşluk oranı %7.11, ultrasonik P-dalga hızı 4793 m/sn, tek eksenli basınç dayanımı 103.09 MPa ve dolaylı çekme dayanımı 5,86 MPa olarak belirlenmiştir. Donma-çözünme deneyi ile don kaybı %1.19 olarak belirlenmiş, 600-800ºC sıcaklıklara kadar ısıtılan kumtaşı numunelerinde ortalama 9.8 gr ve 17.9 gr kütle kaybı gözlenmiştir. Aynı sıcaklık koşullarında kumtaşlarının dayanımının sıra ile %7.64 ve %15.17 oranında azaldığı görülmüştür. Hücre Sitotoksisite analizlerinde toksik etkiye rastlanmamıştır. Sonuçlar, kumtaşlarının günlenmeye maruz kalacak alanlarda kullanım için uygun olmadığı, bina içyapı ve dekoratif amaçlı kaplamalarda kullanılabileceğini göstermiştir. Sıcaklık dayanımı ve hücre sitotoksisite analizleri ise kumtaşlarının ızgara taşı olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.