Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Uzun, Sevda(64)
- Merdan, Mehmet(47)
- Baltaci, Cemalettin(35)
- Kulakaç, Nurşen(28)
- Duran, Celal(27)
- Ozdes, Duygu(24)
- Turan, Ibrahim(24)
- Demir, Selim(23)
- Türkkan, Tuğba(22)
- Bayrakdaroglu, Serdar(21)
- Topal, Fevzi(21)
- Öztürk, Serkan(21)
- Ürkek, Bayram(21)
- Gücer, Mehmet Ali(20)
- Akar, Zeynep(19)
- Kaygusuz, Abdullah(19)
- Topal, Meryem(19)
- Anaç, Halil(18)
- Aydin, Aydanur(18)
- Batan, Nevzat(18)
- Erata, Hüseyin(18)
- Tuncer, Metin(18)
- Akyürek, Suat(17)
- Baltacı, Cemalettin(17)
- Karimullah, Suud Sarim(17)
- Acet, Tuba(16)
- Akar, Bülent(16)
- Ashyralyyev, Charyyar(16)
- Düzgün, Azer Özad(16)
- Hintistan, Sevilay(16)
- Yılmaz, Coşkun(16)
- Aliyazicioglu, Yuksel(15)
- Kaya, Hacer(15)
- Kurnaz, Muammer(15)
- Kurt, Kemal(15)
- Ozden, Talat(15)
- Yilmaz, Coskun(15)
- Yuksel, Ferhat(15)
- Yücel, Cem(15)
- Öz, Mehmet(15)
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Rastgele kesirli mertebeden diferensiyel denklemlerin varyasyonel iterasyon yöntemi ile çözümü
Cihangir Ukşul
Bu çalışma varyasyonel iterasyon yöntemini ile rastgele diferensiyel denklemlerin çözümlerinin bulunmasını ve analiz edilmesini içermektedir. Bu bağlamda adi, kısmi ve kesirli diferensiyel denklem veya denklem sistemleri ele alınmış bu denklemler belirlenen olasılık dağılımları altında rastgele yapılarak çözümleri bulunmuştur. Çözümlerin beklenen değeri, varyansı, güven aralıkları ve bazı problemlerde değişim katsayısı da hesaplanmış; grafikleri MATLAB programında oluşturulmuştur. Tezin başlangıcında literatür de yer alan çalışmalar kısaca listelenmiş devamında gerekli ön bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde rastgele adi diferensiyel denklemler ele alınmış LVIM ile çözümleri bulunarak, çözüm davranışları analiz edilmiştir. İkinci bölümde Caputo kesir türevli rastgele diferensiyel denklemlere LVIM uygulanmış, çözümleri bulunarak çözüm davranışları analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde Atangana-Baleanu kesir türevli rastgele kısmi diferensiyel denklemlere klasik VIM uygulanarak çözümleri bulunmuş ve çözüm davranışları analiz edilmiştir. Son bölümde ise Rieman-Liouville kesir türevli rastgele diferensiyel denklemlerin çözümleri Adomian-VIM ile bulunmuş ve çözüm davranışları analiz edilmiştir
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Muhammed İbnu's-Sîd el-Batalyevsî eserleri ve Arap edebiyatındaki yeri
Asiye Çadır
İbnu's-Sîd el-Batalyevsî (ö. 521/1127) V/XI. yüzyılda Endülüs'ün siyasî kargaşalar içerisinde olduğu halde ilmî açıdan en parlak dönemini yaşadığı Mülûku't-tavâif (1031-1090) döneminde yaşamış, ilgi sahası geniş bir âlimdir. Dil, nahiv, edebiyat, felsefe, fıkıh, hadis, kelâm ve mantık gibi ilimlerle ilgilenmiş, gerek telif ettiği, gerekse şerh ettiği eserlerle bu sahalarda adından sıkça bahsettirmiştir. Öyle ki kendisinden sonra gelen âlimler tarafından Endülüs'ün Maarrî'si, Endülüs'ün Kindî'si veya Endülüs'ün Cahız'ı gibi tanımlamalarla zikredilmiştir. Arap dünyasında birçok akademik çalışmaya konu olmuştur. Endülüslü âlimleri tanıtan hemen hemen bütün bibliyografyalarda adı geçmekte ve kendisinden övgü ile bahsedilmektedir. Arap dünyasında çok tanınan bir alim olduğu ve eserlerinin bir çoğunun tahkik ve neşrinin yapıldığı görülmektedir.Ülkemizde ise daha çok onun felsefî yönüyle ilgilenilmiş, edebî yönü ise sayılı çalışmayla sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada Endülüs'ün gözde âlimlerinden olan İbnu's-Sîd el-Batalyevsî'nin hayatı, başta Arap dili ve edebiyatı ile ilgili olmak üzere eserleri ve ilmî kişiliği ele alınarak Batalyevsî'nin klasik Arap edebiyatındaki yerini değerlendirmeye ve onu daha görünür kılmaya yönelik bir katkı sunma hedeflenmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Davranışsal yaklaşım çerçevesinde DOKAP bölgesinde mükelleflerin vergi algılarındaki değişimin incelenmesi
Sema Aşar
Bu araştırmanın temel amacı vergi mükelleflerinin vergi algılarının, davranışsal yaklaşım çerçevesinde dürtme müdahaleleri aracılığıyla değişip değişmediğini analiz etmektir. Türkiye'nin kalkınmada öncelikli bölgelerinden biri olan DOKAP illerinde yürütülen çalışmada katılımcılar deney ve kontrol grupları olarak ikiye ayrılmıştır. Uygulama sürecinde, vergi sorumluluğu algısı, verginin amacına ilişkin algı, vergi af ve ceza algısı, vergi bilinci algısı ve vergi sistemi algısına ilişkin başlıklar altında oluşturulan ifadeler değerlendirilmiştir. Deney grubuna, sosyal normlar, ulusal aidiyet, dağıtıcı adalet, kayıp ve kazanç çerçevelemesi, sosyal değiş-tokuş gibi davranışsal ilkeler esas alınarak hazırlanmış altı farklı dürtücü mesaj sunulmuştur. Böylelikle mükelleflerin gelir vergisine ve vergiye ilişkin algılarının bu müdahaleler ışığındaki değişimi gözlemlenmiştir. Elde edilen veriler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Tukey HSD ve Tamhane's T2 analizleriyle incelenmiştir. Analiz sonuçları, dürtme stratejilerinin bireylerin vergiye ilişkin algılarında anlamlı farklar oluşturduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, gönüllü vergi uyumunun teşvikinde geleneksel yöntemlerin yanı sıra davranışsal yaklaşımın sunduğu dürtme etkisinin, etkili ve sürdürülebilir bir politika aracı olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Nötrosofik-Z kümelerde entropi ve izdüşüm ölçüsü tabanlı todım karar verme metodu
Güler Tuğba Gültekin
Smarandache tarafından geliştirilen nötrosofik kümeler, bir elemanın bir kümeye üyeliğini doğruluk, belirsizlik ve yanlışlık olmak üzere üç bileşenle tanımlar. Bu üyelik fonksiyonları [0,1] aralığında değerler alır ve toplamları 1'i aşabilir. Nötrosofik kümeler, klasik ve bulanık kümeleri genelleştirerek belirsizliğin ve çelişkinin daha esnek bir şekilde modellenmesine olanak tanır. Zadeh tarafından önerilen Z-sayıları hem veri bilgisini hem de bu bilginin güvenilirliğini daha iyi ifade etmektedir. Ancak, belirsizlik ve tutarsızlık içeren ortamlarda bilginin güvenilirlik konusunda sınırlamaları vardır. Du ve arkadaşları tarafından önerilen Nötrosofik-Z kümesi (NZK), yalnızca doğruluk, belirsizlik ve yanlışlık derecelerini değil, aynı zamanda her birinin güvenilirlik derecesini ayrı ayrı dikkate alarak bu sınırlamayı ortadan kaldırmaktadır. Bu sayede NZK'ler, karar verme süreçlerindeki belirsizlikleri daha iyi modelleyerek daha güvenilir sonuçlar elde edilmesine olanak sağlamaktadır. Bu kümeler karar verme süreçlerinde önemli bir araç olmasına rağmen, mevcut literatürde NZK tabanlı bilgi ölçütleri sınırlıdır. Bu tez çalışmasında, NZK üzerinde entropi tabanlı normalleştirilmiş izdüşüm ölçüsü geliştirilmiştir. Daha sonra, önerilen bu izdüşüm ölçüsü kullanılarak, NZK'ler çerçevesinde çok kriterli karar verme metotlarından TODIM metodunun çerçevesi geliştirilmiştir. Girişim sermayedarlarının yatırım yapacakları girişimi belirlemeleri sürecinde önerilen metodun etkinliği gösterilmiştir. Ayrıca ilgili yöntemlerle karşılaştırılarak geliştirilen metodun işlevselliği ve avantajları tartışılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Deneyimsel pazarlamanın müşteri memnuniyeti üzerindeki etkisi:Fast food sektöründe bir araştırma
Ayan Sıyad Omar
Bu araştırmanın amacı, deneyimsel pazarlamanın fast food sektöründe müşteri memnuniyeti üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma kapsamında, müşterilerin deneyimsel pazarlama unsurlarıyla (duyusal, duygusal, düşünsel, ilişkisel ve davranışsal deneyimler) nasıl etkileşime girdikleri ve bu deneyimlerin müşteri memnuniyeti üzerindeki etkileri incelenecektir. Araştırma, anket yöntemini kullanarak veri toplayacaktır. Katılımcılara, fast food restoranlarındaki deneyimlerine dair sorular yöneltilecek ve bu deneyimlerin müşteri memnuniyeti üzerindeki etkileri değerlendirilecektir. Toplanan veriler, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak IBM SPSS 21 ve IBM AMOS 24 yazılımları ile analiz edilecektir. Bu analizler, deneyimsel pazarlamanın müşteri memnuniyeti üzerindeki rolünü anlamak için önemli bulgular sağlayacaktır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Örgütsel güven algısının örgütsel sessizlik üzerine etkisi: Üniversite çalışanları üzerine bir araştırma
Buse Dumlupınar Kuru
Bu araştırma, üniversite çalışanlarının örgütsel güven algılarının örgütsel sessizlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, çalışanların örgütlerine duyduğu güvenin, düşüncelerini ifade etme eğilimlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler anket yoluyla toplanmış ve analizler korelasyon ile regresyon teknikleriyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular, örgütsel güven ile örgütsel sessizlik arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu durum, güven düzeyinin arttığı örgütlerde çalışanların sessizlik eğilimlerinin azaldığını, buna karşın güven eksikliğinde sessizliğin arttığını ortaya koymaktadır. Regresyon analizi sonucunda, örgütsel güvenin örgütsel sessizliği anlamlı düzeyde yordadığı ve sessizlik davranışlarının yaklaşık %10'unu açıkladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, cinsiyet, medeni durum, pozisyon, kıdem gibi demografik değişkenlerin örgütsel güven düzeyi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bu bulgular, örgütsel güvenin bireysel demografik özelliklerden ziyade örgüt kültürü ve yönetim anlayışıyla şekillendiğini göstermektedir. Sonuç olarak, örgütsel güvenin yüksek olduğu ortamlarda açık iletişim, katılım ve ifade özgürlüğü teşvik edilmekte; bu da örgütsel sessizlik davranışlarının önlenmesine katkı sağlamaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Merkezi ve dizi tipi evirici kullanılan güneş enerjisi santralinin Mardin ili verileriyle karşılaştırmalı performans analizi
Kenan Babaoğlu
Güneş enerjisi santrallerinde (GES) merkezi ve dizi tipi evirici teknolojileri, sistem verimliliği ve saha uyumu açısından farklı avantajlar sunmaktadır. Merkezi eviriciler, geniş yüzeyli projelerde tercih edilirken, dizi tipi eviriciler ise gölgelenme gibi lokal değişkenlere karşı daha esnek yapılarıyla ön plana çıkmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde Türkiye'nin yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahip Mardin ilinde farklı evirici teknolojileri kullanan iki fotovoltaik (FV) sistemin performansını karşılaştırılmıştır. Benzer iklim koşullarında çalışan merkezi ve dizi evirici kullanan sistemlerin enerji üretimleri, saha verileri ve PVSOL simülasyonlarıyla analiz edilmiştir. Simülasyonlar dizi eviricili sistemin yıllık üretimi 196.033 kWh, merkezi eviricili sistemin ise 178.568 kWh olarak tahmin edilmiştir. Ancak 2024 yılı gerçek elektrik üretim verilerine göre, dizi eviricili sistemde 128.180 kWh, merkezi eviricili sistemde 145.678 kWh elektrik üretildiği görülmüştür. Bu sonuçlar sırasıyla %34,6 ve %18,4 sapmaya işaret etmektedir. Simülasyonların ideal koşullara dayanmasına karşın, saha koşullarında panel yüzeyindeki toz ve kir birikimi, gölgelenme, evirici verimliliği, sıcaklık etkileri ve şebeke kesintileri üretimi olumsuz etkilediği görülmüştür. Özellikle Güneydoğu Anadolu'daki yüksek toz yükü performans kayıplarını artırmaktadır. Ayrıca, gölgelenme ve yüksek sıcaklığın birleşik etkisiyle %10 ila %30 arasında, bazı çalışmalarda ise %50'ye varan verim kayıpları yaşanabilmektedir. Sonuçlar dizi evirici sistemlerin gölgelenme ve modül bazlı izleme gereken durumlarda teknik avantaj sağladığını ancak bakım ve maliyet açısından zorluklar içerdiğini göstermektedir. Merkezi evirici sistemler ise maliyet avantajı sağlarken, gölgelenme ve sıcaklık değişimlerine karşı daha hassastır. Bu çalışma Mardin gibi sıcak ve yüksek ışınım alan bölgelerde panel temizliği, bakım ve arıza yönetiminin sistem verimliliği için kritik olduğunu vurgulamaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Borsa İstanbul (BİST)'da işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal performans analizi: TOPSIS metodu
Murat Şencer
Bu çalışma, Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal performanslarını değerlendirmeyi ve karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Değerlendirme sürecinde, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) metodu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 2019–2023 yılları arasındaki beş yıllık döneme ait veriler değerlendirilmiş; likidite, faaliyet, mali yapı, kârlılık, piyasa ve büyüme oranları gibi çeşitli finansal kriterler dikkate alınmıştır. Çalışmada öncelikle ana metal sanayi sektörünün yapısı, Türkiye'deki tarihsel gelişimi, üretim kapasitesi ve ihracat durumu ele alınmıştır. Ardından BİST'te işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal göstergeleri analiz edilmiştir. TOPSIS yöntemi doğrultusunda oluşturulan karar matrisleri normalize edilmiş, ideal ve negatif ideal çözümler belirlenmiş ve şirketler performanslarına göre sıralanmıştır. Elde edilen bulgular, analiz edilen şirketlerin finansal performansları arasında yıllara göre farklılıklar bulunduğunu ve bazı şirketlerin belirli dönemlerde öne çıktığını ortaya koymaktadır. Bu durum, sektörel dinamiklerin, ekonomik koşulların ve işletme stratejilerinin finansal performans üzerindeki etkisini göstermektedir. Çalışma, yatırımcılara, yöneticilere ve politika yapıcılara sektörel analiz bağlamında yol gösterici olmayı hedeflemektedir. Bu yönüyle çalışma, finansal performans analizine katkı sunarken, TOPSIS metodunun uygulamalı bir örneğini sunarak benzer nitelikteki araştırmalar için de referans niteliği taşımaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Hür Dava Partisi: Partileşme süreci, ideoloji ve programı çerçevesinde bir inceleme
Gökhan Saral
Hür Dava Partisi, resmi olarak kurulduğu 2012 yılından itibaren siyasette büyük bir başarı elde edememiş olmasına rağmen, özellikle son dönemde yaptığı ittifaklar neticesinde gündemde önemli bir yer tutmuştur. Hür Dava Partisi, geçmişte yapmış olduğu infazlarla gündeme gelen Hizbullah terör örgütünün devamı olduğu yönünde birçok kesimden eleştiriler almıştır. Bu görüşlerin temelinde yatan sebepler bağlamında Hizbullah'ın kuruluşu, eylemleri ve tasfiye sürecinin incelenmesi gerekmektedir. Hizbullah'ın tasfiyesi sonrası, Hizbullah'a yakın kişilerden oluşan Mustazaflar Derneği'nin faaliyetleri ile derneğin kapatılmasından sonra kurulan Hür Dava Partisi'nin eylem bakımından Hizbullah'tan ayrıldığı, ancak parti yöneticilerinin bir kısmının geçmişteki Hizbullah bağlantıları ve yapılan açıklamalarda Hizbullah'ın terör örgütü olarak görülmediğinin belirtilmesi, en büyük eleştiri kaynaklarındandır. Partinin kuruluşundan günümüze kadar yaptığı faaliyetler, açıklamalar ve eylemlerden, partinin yeni söylemler geliştirdiği, ancak bu söylemlerin yanında geçmiş söylemlerini de kullanmaya devam ettiği anlaşılmaktadır. Parti özellikle Kürt ve İslami söylemleri ile öne çıkmaktadır.. Anahtar Kelimeler: Hizbullah, HÜDA PAR, Hüseyin Velioğlu, Mustazaflar, Zekeriya Yapıcıoğlu
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin sosyal dışlanma düzeyleri ile kültürleşme stresleri arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık düzeylerinin aracılık etkisinin incelenmesi
Betül Taş
Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin sosyal dışlanma düzeyleri ve kültürleşme stresleri arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık olgusunun aracı etkisinin değerlendirilmesinin amaçlandığı bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini ülkemizde yaşayan tüm Suriyeli mülteciler oluştururken, örneklem grubunu ise Mayıs 2024 tarihi itibariyle toplam 250 mülteci oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından online olarak elde edilen anket verileri Excel uygulamasına aktarıldıktan sonra IBM SPSS 22 Paket İstatistik programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizine göre; katılımcıların psikolojik sağlamlık, kültürleşme stresi ve sosyal dışlanma düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu; katılımcıların psikolojik sağlamlık, kültürleşme stresi ve sosyal dışlanma düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği; kültürleşme stresi düzeylerinin medeni durum ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılaştığı; çalışma durumlarının Kültürleşme Stresi ve Sosyal Dışlanma düzeylerinin üzerinde anlamlı bir farklılığa neden olduğu; katılımcıların psikolojik sağlamlık, sosyal dışlanma ve kültürleşme stresleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Çalışmada son olarak psikolojik sağlamlığın aracılık rolünün bağımlı değişken kültürleşme stresi olduğunda anlamlı hale geldiği gözlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Meyve suyu fabrikasında İSG risk analizi. 3T ve Papyon yöntemlerinin karşılaştırmalı değerlendirmesi: Gümüşsu Meyve Suyu Fabrikası örneği
Tuğba Meral
Günümüzde, iş sağlığı ve güvenliği, tüm sektörlerde olduğu gibi meyve suyu üretiminde de büyük önem taşımaktadır. Çalışanların sağlığı ve güvenliği, üretim verimliliği ve kalitesi üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Bu tez, meyve suyu fabrikalarında yaygın olarak karşılaşılan tehlikeleri ve riskleri belirleyerek, bu risklerin analizinde kullanılan 3T (Threats, Targets, Tactics) ve Papyon (Bow-Tie) yöntemlerinin avantaj ve dezavantajlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Gümüş Su Meyve Suyu Fabrikası'nda İSG risk analizini 3T ve Papyon yöntemleriyle gerçekleştirerek, her iki yöntemin etkinliğini ve uygulanabilirliğini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Bu sayede, meyve suyu sektöründe İSG risk analizleri için en uygun yöntemin belirlenmesine katkıda bulunmak amaçlanmaktadır. Tez kapsamında, öncelikle Gümüş Su Meyve Suyu Fabrikası'nın üretim süreçleri ve çalışma ortamı detaylı olarak incelenecektir. Ardından, 3T ve Papyon yöntemleri kullanılarak fabrikadaki tehlikeler ve riskler belirlenecek ve analiz edilecektir. Her iki yöntemin sonuçları karşılaştırılarak, avantaj ve dezavantajları ortaya konulacaktır. Meyve suyu sektöründe İSG risk analizinin önemini vurgulayarak, 3T ve Papyon yöntemlerinin karşılaştırmalı değerlendirmesini sunmaktadır. Elde edilen bulgular, meyve suyu fabrikalarında İSG risk analizleri için en uygun yöntemin belirlenmesine katkıda bulunarak, çalışanların sağlığı ve güvenliğinin korunmasına yardımcı olacaktır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Arkeolojik sit alanlarındaki (Sille-Konya) potansiyel kaya düşme alanlarının belirlenmesi ve optimum ıslah yöntemlerinin geliştirilmesi
Mohammad Manzoor Nasery
Bu çalışmada, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı'ndaki kaya düşme riskinin belirlenmesi ve minimum müdahale ile maksimum güvenliğin sağlanması amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, potansiyel kaya düşme bölgeleri detaylı şekilde belirlenmiş, dijital oblik fotogrametri yöntemi ile arazinin 3D hassas modeli oluşturulmuştur. Ardından saha çalışmaları kapsamında jeolojik yapı analizleri, jeomekanik özelliklerin laboratuvar testleri ve sismik ERT ile sismik kırılma ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerle kayaç ve zemin dinamik parametreleri ve tabakalanma özellikleri incelenmiştir. Riskli bloklar hacim ve konumlarıyla 3D sayısal modele aktarılmış, risk derecelendirmesi yapılmıştır. Stabilite analizlerinde, blok hareketleri kinematik analiz ve limit denge analizleri ile statik ve sismik koşullarda değerlendirilmiştir. Riskli blokların düşmesi durumunda etkilerini belirlemek amacıyla 2D ve 3D kaya düşme analizleri yapılmış; sıçrama yüksekliği, hız, kinetik enerji ve maksimum ulaşabilecekleri mesafeler tespit edilmiştir. Toplamda 52 kesitte, 5200 adet 2D ve 500 adet 3D kaya düşme analizi gerçekleştirilmiştir. Risk analizleri sonrasında, bölgedeki tescilli yapıların darbe altındaki davranışlarını incelemek için ABAQUS sonlu elemanlar programı kullanılmıştır. Çay Camii minaresi, Kuran Kursu ve bir yığma konuk evi modellenerek, her birinin üç farklı kaya bloğu darbesi altında hasar analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada, yapıların korunma düzeyleri değerlendirilmiş ve ıslah yöntemlerinin etkinliği analiz edilmiştir. Son aşamada, elde edilen risk parametrelerine göre her bölge için alternatif ıslah yöntemleri sayısal olarak analiz edilmiş, koruma ve müdahale yöntemlerinin belirlenmesine yönelik kriterler ortaya konmuştur. Ayrıca, koruma yapılarına ait yeterlilik ve kapasite analizleri yapılarak optimum ıslah yöntemi ve boyutları belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma sit alanlarında kaya düşmesi riskinin belirlenmesi ve uygun müdahale yöntemlerinin seçilmesi konusunda araştırmacı ve tasarımcılara rehber niteliğinde bir kaynak sunmaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Problemli ınstagram kullanımının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Uşak ili örneği
Cemile Özmen
Sosyal medyada beğenilme, onaylanma ve görünür olma gibi kaygılar, kullanıcılar arasında ruhsal sağlık sorunlarının gelişmesine zemin hazırlayabilir. Bu bağlamda, sosyal medya bağımlılığa yol açarak günlük yaşamı etkileyebilir ve çevrimiçi dinamiklere göre kişisel kimlikleri şekillendirebilir. Bu çalışma, Uşak ilinden bir örneklem üzerinde çeşitli değişkenlere odaklanarak Instagram örneği üzerinden sorunlu sosyal medya kullanımını incelemektedir. Sosyal medya kullanımının bireysel ve toplumsal sonuçlarını, kullanım süresi ve sıklığının yanı sıra erişimin kısıtlandığı durumlarda ortaya çıkan duygusal tepkileri de dikkate alarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı, sosyal medyanın psikolojik ve sosyal etkilerinin anlaşılmasına katkıda bulunmak ve dijital bağımlılığın boyutlarını bilimsel temelde belirlemektir. Giderek dijitalleşen bir toplumsal yapının bireyler üzerindeki etkileri konusunda akademik ve toplumsal farkındalığı artırmanın yanı sıra Uşak'a özgü bölge bazlı değerlendirmeler sunmak önemlidir. Katılımcıların çoğu genç, kadın ve lise mezunudur. Instagram'ı günde ortalama 3-4 saat kullanmaktadırlar ve bu süre sosyal medya bağımlılığı için riskli aralıkta kabul edilmektedir. Eğlence ve popülerlik veya sosyal onay arzusu, kullanım için baskın motivasyonlardır. Bu, gençlerin sosyal medyayı hem vakit geçirme aracı hem de tanınırlık kazanma aracı olarak gördüklerini göstermektedir. Katılımcılar, özellikle kullanım süresini kontrol etmekte zorluk çekme ve erişim sınırlı olduğunda olumsuz duygular yaşama gibi, bağımlılığa yakın sorunlu davranış kalıpları sergilemektedir. Anahtar Kelimeler: Instagram, Problemli sosyal medya kullanımı, Sosyal medya bağımlılığı, Uşak İli.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Kur'an'ın cem' ve istinsahının kıraatler bağlamında değerlendirilmesi
Muharrem Yasin Akdaş
Kur'an'ı Kerim nüzûlünün başlaması ile birlikte korunması, hem yazılı hem de sözlü olarak gerçekleşmiştir. Hz. Peygamber dönemi farklı kabilelere mensup olan sahabilerin Kur'an'ı lehçelerine göre okumalarına izin verilmesi, ilerleyen süreçte kıraat farklılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu farklılık başlangıçta problem teşkil etmese de, zamanla bazı beldelerde ihtilafa yol açabilecek bir durum haline gelmiştir. Bu nedenle Kur'an'ın Mushaf haline getirilerek cem' edilmesi ve istinsah edilerek çoğaltılması, hem metnin korunması hem de kıraat faklılıklarının korunması hususunda önem arz etmiştir. Bu doğrultuda Hz. Ebû Bekir dönemi başlatılan cem' süreci ve Hz. Osman döneminde yapılan istinsah faaliyetleri, kıraat ilmi açısından önem arzetmektedir. Bu süreçler kıraatleri top yekün ortadan kaldırmak yerine, onları belirli bir metin etrafında disipline etmiş ve sahih kıraatlerin bir sonraki nesillere aktarılmasında önemli rol oynamıştır. Tezimiz, sözü edilen cem' ve istinsah uygulamalarının, kıraat farklılıkları üzerindeki etkilerini çok yönlü bir şekilde araştırmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Hz. Ebû Bekir döneminde ilk defa iki kapak arasına getirilen Mushaf'ın amacı, kapsamı ve kıraat ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Devamında Hz. Osman döneminde gerçekleştirilen istinsah serüveniyle kıraatler arasında nasıl bir ayrıma gidildiği analiz edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Duygusal olaylar teorisi ve takım etkinliği modeli temelinde yapay zekâ üzerine bir araştırma
Fevziye Bekar
Günümüzde yapay zekânın önemi ve kullanımı gün geçtikçe daha fazla artmaktadır. Yapay zekânın etik sınırlar içerisinde kullanılması daha fazla aktif hale gelmesi, fayda sağlaması insan – yapay zekâ etkileşimini anlamak ile mümkün olabilecektir. Bu araştırmanın amacı duygusal olaylar teorisi ve takım etkinliği modeli temelinde insan – yapay zekâ etkileşimini araştırmaktadır. İnsan sadece bilişsel özellikleri ile değil kalbi ve ruhu doğrultusunda da iş ortamında varlığını sürdürebilmektedir. Duygusal olaylar teorisi temelinde yapay zekâ - insan etkileşiminde insanın iş ortamından kaynaklı nasıl yönde bir duygu, tutum ve davranış sergileyeceği tespit edilmek istenmektedir. Takım etkinliği modeli temelinde ise insan – yapay zekâ etkileşiminde, insan – insana kıyasla yapay zekânın etkili bir takım arkadaşlığının nasıl olabileceği incelenmektedir. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum çalışması araştırma deseni tercih edilmiştir. Amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen 21 çalışandan (mühendis, akademisyen, bankacı) oluşan örneklem grubuna 9 adet soru sorulup görüş ve önerileri alınmıştır. Araştırmanın sonucunda yapay zekâyı bir ekip arkadaşından ziyade işbirlikçi olarak kalmasını isteyen hâkim bir görüş olduğu bulgulanmıştır. Türkiye bağlamında katılımcılar tarafından yapay zekânın gelecekte duygusal özelliklere sahip olmaması da öneriler arasında yer almaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Lotus corniculatus çiçek ekstraktından gümüş nanopartiküllerin yeşil sentezi ve biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesi
Nuriye Nursel Öztürk
Bitkilerden yeşil sentez yoluyla üretilen nanopartiküller oldukça yüksek biyolojik aktivitiye sahiptir. Mevcut çalışmada Lotus corniculatus bitkisinin çiçek kısımlarından elde edilen ekstraktların ve bu ekstraklardan üretilen ve karakterize edilen gümüş nanopartiküllerin biyolojik aktivitleri belirlenmiştir. Yeşil sentez yoluyla üretilen gümüş nanopartiküllerinin karekterizasyon çalışmalarında UV-VIS, FT-IR spektroskopisi, geçirimli elektron mikroskobu (TEM), X ışının enerji dağılımı (EDX) ve X-Işını Kırınımı (XRD) analizleri yapıldı. Çiçek ekstraktlarının ve bu ekstraklardan elde edilen gümüş nanopartiküllerin antioksidan aktivite değerleri DPPH radikal temizleme aktivitesi, ferrik indirgeyici antioksidan gücü (FRAP), toplam fenolik içerik (TPC), toplam flavonoid içeriği (TFC) antioksidan aktivite testleri kullanılarak belirlendi. Antioksidan aktivite testlerinin her birinde gümüş nanopartikülleri çiçek ekstraklarından daha yüksek antioksidan aktivite göstermiştir. Bununla birlikte çiçek ekstraktının ve gümüş nanopartiküllerin yüksek düzeyde α-glukozidaz enzim inhibisyon aktivitesi gösterdiği ve bu aktivite değerinin gümüş nanopartiküllerde daha yüksek olduğu görülmüştür. Lotus corniculatus çiçek ekstraktı ve gümüş nanopartiküllerin minimum inhibisyon kanstrasyonu (MİK) ve antibiyofilm aktivitesi değerlendirilmiş burada da gümüş nanopartiküllerin daha yüksek aktivite gösterdiği kaydedilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025Orman köylülerinin ormancılık mevzuatı farkındalığına ilişkin bir değerlendirme: Torul ve Kürtün orman işletme müdürlükleri örneği
Musa Gümüş
Bu araştırmada, orman köylülerinin orman suçları, ormanların korunması ve orman köylüsünün ormanlardan faydalanmalarına ilişkin mevzuat hükümleri hakkındaki farkındalığının belirlenmesi amaçlamıştır. Araştırma, Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü Torul ve Kürtün Orman İşletme Müdürlükleri sorumluluk sahasında yer alan orman köylerinde gerçekleştirilecek şekilde planlanmıştır. Çalışmada, Torul ilçesine bağlı 17 köyde 66 katılımcı, Kürtün ilçesine bağlı 27 köyde 111 katılımcı olmak üzere toplam 177 katılımcıya yüz yüze görüşme esasına dayalı anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracında yer alan araştırma ölçeğinde önermeler 5'li likert ölçeğine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın sonuçları, katılımcıların orman suçları ve ormandan faydalanma hususunda yeterli bilgi ve farkındalık düzeyinde bulunmadığını göstermiştir. Orman suçlarının en önemli türleri olarak orman yakma, kaçakçılık ve ağaç kesme öne çıkmıştır. Katılımcılar, ormanlardan faydalanmada geçim kaygısıyla yapılan eylemleri kabul edebilir bulurken, orman köylüsünün ormanlardan uzak tutulması gerektiği fikrine katılmamışlardır. Diğer yandan, mülkiyet değişiminin ormanların korunmasına olumlu katkı sağlayacağı hususunda görüş birliği olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, katılımcılar orman işletme personeliyle ilişkilerinin çoğunlukla iyi veya normal olduğunu belirtmişlerdir. Ormanların korunması gerekliliği konusundaki görüşler, yaşa göre farklılık göstermektedir; 51-65 yaş arası katılımcılar, orman köylülerinin ormanlardan uzak tutulması gerektiği fikrine daha olumsuz yaklaşırken, 65 yaş üzeri katılımcılar daha olumlu düşüncelere sahiptir. Genel olarak, ormanların korunması ve yönetimi konusunda katılımcılar arasında belirgin görüş farklılıkları ve yaşa dayalı tutum farklılıkları gözlemlenmiştir.
- Doktora TeziAçık Erişim2025Dynamic analysis of COVID-19 model
Pınar Açıkgöz
In this thesis, the spread dynamics of the Covid-19 pandemic were investigated using mathematical modeling methods. The study first addressed the SIR and its derivatives, which are classical deterministic models, and conducted analyses of the fundamental reproduction number (R_0 ), equilibrium points, and stability of these models. Subsequently, mathematical models developed for Covid-19 were analyzed, investigating the positivity, boundedness, and invariant regions of the solution. The memory effect and long-term dependency structure of the epidemic were investigated using fractional-order differential equations. Fractional models based on Caputo, Conformal, and Grünwald-Letnikov derivatives were solved using analytical and numerical methods. In this context, the Homotopy Analysis Method (HAM), q-HATM, Variational Iteration Method (VIM), and Non-Standard Finite Difference (NSFD) schemes were applied, and the resulting solutions were comparatively evaluated. Additionally, the uncertain spread of Covid-19 was modeled using stochastic differential equations, and numerical solutions were obtained using the Euler–Maruyama, Milstein, and Runge–Kutta methods. Furthermore, time-delay differential equations were used to incorporate effects such as immunity and incubation period into the model. The results demonstrate that the spread of Covid-19 can be more realistically explained not only with deterministic models but also with fractional-order and stochastic models. In this respect, the thesis contributes to both the epidemiological modeling literature and the applications of fractional analysis and numerical methods.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025İnternet çağında aile içi iletişim: Influencerlar ve dijital kutuplaşma üzerine bir araştırma
Afgan Rasulov
Bu tez, internet çağında aile içi iletişim dinamiklerinin ve influencerların bu süreçte oynadığı rolün incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırma, dijital teknolojilerde yetkin olan influencerlar ile yeterli bilgiye sahip olmayan ebeveynler ve çocuklar arasındaki kutuplaşmayı değerlendirmeye odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, teknolojinin aile içi iletişimde yaratabileceği kutuplaşmaları derinlemesine analiz etmek ve YouTube, Instagram, Facebook ile TikTok gibi önde gelen sosyal medya platformlarının rolünü ortaya koymaktır. Araştırma, internet kullanımında yüksek farkındalığa sahip influencerlarla sınırlı tutulmuş; teknoloji konusunda az deneyimi olan bireyler çalışma dışında bırakılmıştır. Bu durum, çalışmanın sınırlılıklarından biri olarak kabul edilmektedir. Tezde; "doğru internet kullanma alışkanlıkları nedir?" ve "iyi internet kullanım alışkanlıklarının aile ilişkilerine etkisi nedir?" soruları ele alınarak, internet içeriği tüketiminin aile içi kutuplaşmayı nasıl derinleştirdiği tartışılmıştır. Literatür taraması, internet ve sosyal medyanın aile ve çocuklar üzerindeki etkilerine dair detaylı bilgilerin eksikliğini göstermekte, bu eksiklik araştırmanın odak noktalarından biri olarak vurgulanmaktadır. Çalışmada, influencer görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış; toplam 6 saat 32 dakikalık video kaydı titizlikle deşifre edilerek analiz edilmiş, bulgular literatürle desteklenmiştir. Ayrıca, influencerların gerçek isimlerinin kullanılması, çalışmanın şeffaflığını ve güvenilirliğini artıran önemli bir unsurdur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2025HEC-RAS ile 1 ve 2 boyutlu taşkın analizi: Gümüşhane Bahçecik Deresi örneği
Şafak Muslu
Hızla artan nüfus, plansız yapılaşma, yanlış arazi kullanımı ve taşkın yataklarının imara açılması gibi faktörler taşkınların sayısını ve yol açtığı zararları son yıllarda ciddi şekilde artırmıştır. Bu durum, özellikle yerleşim alanlarında taşkın risklerinin belirlenmesini ve gerekli önlemlerin alınmasını kaçınılmaz bir gereklilik haline getirmiştir. Çalışma alanı olan Gümüşhane ili Kelkit ilçesi, ilk yerleşim yerlerinin dere yataklarından uzak inşa edilmesi sayesinde taşkınlar açısından başlangıçta güvenli bir bölge konumundaydı. Ancak, son 100 yıllık süreçte artan nüfus ve çarpık kentleşme nedeniyle alçak taraçalar ile dere yataklarının işgal edilmesi ve yapılaşmanın hız kazanması, taşkın sıklığının artmasına neden olmuştur. Bu nedenle Kelkit, taşkın risklerinin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin planlanması gereken bir yerleşim alanına dönüşmüştür. Bu tez çalışmasında, Gümüşhane ili Kelkit ilçesine bağlı Yeniyol Köyü yerleşim yerinde muhtemel taşkın riski taşıyan alanların tespit edilmesi amacıyla, köyden geçen Bahçecik Deresi'nin taşkın haritaları HEC-RAS programı kullanılarak hazırlanmıştır. Yerleşim alanları ve tarım arazilerinin içinden geçen Bahçecik Deresi, özellikle Nisan ve Mayıs aylarında taşkınlara yol açmaktadır. Çalışma kapsamında, bölgeye ait sayısal yükseklik haritası USGS sitesinden 30m çözünürlükte alınmış ArcGIS yazılımının bir modülü ile 5m çözünürlükte TIN haritası üzerinde sayısallaştırma işlemleri gerçekleştirilmiştir. DSİ 22. Bölge Müdürlüğü'nden temin edilen hidrometrik veriler ışığında HEC-RAS yazılımında, Q25, Q100 ve Q500 taşkın tekerrür (yineleme) debilerine göre hesaplamalar yapılmıştır. Bu hesaplamalar sonucunda su yüzü kotları ve taşkın sınırları belirlenmiştir. Bu çalışma ile CBS tabanlı taşkın analizinde gerçeğe en yakın sonuçların elde edilmesi ve yerleşim alanları ile tarım arazilerinde taşkınların neden olacağı zararların öngörülerek giderilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.
