Borsa İstanbul (BİST)'da işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal performans analizi: TOPSIS metodu

Bu çalışma, Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal performanslarını değerlendirmeyi ve karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Değerlendirme sürecinde, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) metodu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 2019–2023 yılları arasındaki beş yıllık döneme ait veriler değerlendirilmiş; likidite, faaliyet, mali yapı, kârlılık, piyasa ve büyüme oranları gibi çeşitli finansal kriterler dikkate alınmıştır. Çalışmada öncelikle ana metal sanayi sektörünün yapısı, Türkiye'deki tarihsel gelişimi, üretim kapasitesi ve ihracat durumu ele alınmıştır. Ardından BİST'te işlem gören ana metal sanayi şirketlerinin finansal göstergeleri analiz edilmiştir. TOPSIS yöntemi doğrultusunda oluşturulan karar matrisleri normalize edilmiş, ideal ve negatif ideal çözümler belirlenmiş ve şirketler performanslarına göre sıralanmıştır. Elde edilen bulgular, analiz edilen şirketlerin finansal performansları arasında yıllara göre farklılıklar bulunduğunu ve bazı şirketlerin belirli dönemlerde öne çıktığını ortaya koymaktadır. Bu durum, sektörel dinamiklerin, ekonomik koşulların ve işletme stratejilerinin finansal performans üzerindeki etkisini göstermektedir. Çalışma, yatırımcılara, yöneticilere ve politika yapıcılara sektörel analiz bağlamında yol gösterici olmayı hedeflemektedir. Bu yönüyle çalışma, finansal performans analizine katkı sunarken, TOPSIS metodunun uygulamalı bir örneğini sunarak benzer nitelikteki araştırmalar için de referans niteliği taşımaktadır.

This study aims to evaluate and compare the financial performance of basic metal industry companies listed on Borsa Istanbul (BIST). The evaluation was carried out using the TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) method, which is one of the multi-criteria decision-making techniques. The study covers the five-year period from 2019 to 2023, and considers a range of financial criteria including liquidity, activity, financial structure, profitability, market, and growth ratios. Initially, the structure of the basic metal industry, its historical development in Turkey, production capacity, and export performance were examined. Subsequently, the financial indicators of BIST-listed basic metal companies were analyzed. Decision matrices constructed based on financial ratios were normalized according to the TOPSIS method, and ideal as well as negative ideal solutions were identified to rank the companies based on their financial performance. The findings reveal that financial performance varies across companies over the years, with certain firms standing out in specific periods. These results demonstrate the influence of sectoral dynamics, economic conditions, and company-specific strategies on financial outcomes. The study aims to provide insights for investors, managers, and policymakers in the context of sectoral analysis. In this respect, the study contributes to the financial performance analysis literature and offers a practical application of the TOPSIS method, serving as a reference for similar future research.