Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Merdan, Mehmet(4)
- Akyol, Hikmet(3)
- Bekiryazıcı, Zafer(3)
- Kayıkçı, Emine Tanır(2)
- Kenek, Gökhan(2)
- Kesemen, Tülay(2)
- Soydaş, Şafak Sönmez(2)
- Sökmen, Alev(2)
- Sökmen, Alptekin(2)
- Yavuzdoğan, Ahmet(2)
- Şan, Murat(2)
- Akar, Gökhan(1)
- Akar, Tuba(1)
- Akdeniz, Fatih(1)
- Akkuş, Ömer(1)
- Aktuğ, Cemile(1)
- Altan, Aytaç(1)
- Anaç, Halil(1)
- Arslan, Mesut(1)
- Aslan, Ramazan(1)
- Atalay, Emre Serdar(1)
- Atasoy, Nihal(1)
- Aydogan, Erdem(1)
- Aydın, Ceren(1)
- Ağaç, Duygu Küçük(1)
- Ağaç, Gökhan(1)
- Aşcı, Metin(1)
- Baki, Birdoğan(1)
- Baskent, Emin Zeki(1)
- Bayram, Bahri(1)
- Bekiroğlu, Habibe Akçay(1)
- Bektaş, Merve(1)
- Benk, Osman(1)
- Bingöl, Özkan(1)
- Bostan, Sedat(1)
- Bozkurt, Ferhat(1)
- Cakmak, Recep(1)
- Comut, Fatma Canaslan(1)
- Dag, Mehmet(1)
- Daloğlu, Ayşe(1)
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2025Portfolio Selection with AHP and TOPSIS Methods: An Application in BIST
Soydaş, Şafak Sönmez
In this study, the intend is to create portfolios at low, medium, and high-risk levels for firms operating in the fabrication sector in 2023 by utilizing efficiency analysis and multi-criteria decision-making methods, AHP and TOPSIS. The sample of the study comprises companies from the basic metal and textile, apparel, and leather industries listed in the BIST manufacturing sector. In the mentioned year, there were 28 firms in the basic metal industry and 27 firms in the textile, apparel, and leather industries. From the overall of 55 companies, data from 48 firms were available for the year 2023 due to recent initial public offerings, and these were included in the analysis. According to TOPSIS analysis results, companies in the low-risk group, based on firm codes, are (T1, T2, T6, M4, T15, T3), medium-risk group companies are (T5, T10, T24, T16, M14, M10), and high-risk group companies are (M16, M17, M20, M18, M22, M19). Based on risk group criteria, firms in the high-risk group include (T15), companies in the medium-risk group are (T1, T2, T3, T5, T6, T10, T24), and firms in the low-risk group are (T16, M4, M10, M14, M16, M17, M18, M19, M20, M22). As indicated by aftermath of the Spearman correlation analysis, a positive correlation was observed amid the TOPSIS scores and the risk groups (r = 0.412); however, this connection is not statistically important (p = 0.090).
- MakaleAçık Erişim2025Panel kantil regresyonu ile şirket değerini etkileyen faktörler: bıst taş ve toprağa dayalı imalat sektörü örneği
Soydaş, Şafak Sönmez
Bu çalışmanın amacı panel kantil regresyonu kullanarak kâr marjı, borç oranı ve şirket büyüklüğünün şirket değeri üzerindeki etkisini belirlemektir. Şirket değeri, halka açık şirketler için finansal performansın temel bir göstergesi olup paydaşlar için beklenen kârlılığı yansıtır. Araştırma, 2014-2023 döneminde Borsa İstanbul'da (BİST) listelenen taş ve toprağa dayalı üretim sektörü şirketlerine odaklanmaktadır. BİST'te işlem gören taş ve toprağa dayalı üretim sektöründeki 26 şirketten erişilebilir verisi olan 17'si analize dahil edilmiştir. Amaçlı örnekleme kullanılmış ve veri değerlendirmesi Stata 17 ve Eviews 10 ekonometrik yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları, borç oranının şirket değerini olumlu yönde etkilediğini, kâr marjı ve şirket büyüklüğünün ise olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, bu finansal oranların şirket değerini nasıl etkilediğine dair içgörüler sunarak, taş ve dünyaya dayalı sektördeki paydaşlar ve karar vericiler için rehberlik sunmaktadır.
- MakaleAçık Erişim2025Covid-19 Pandemisinde İstatistik Bölgelerdeki Sağlık Hizmetinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve TOPSIS Yöntemlerine Göre Değerlendirilmesi
Köse, Aslı
21.yüzyılın halk sağlığı krizi olarak nitelendirilen Covid-19 özellikle sağlık sektörü olmak üzere birçok sistemi etkilemiştir. Dünya ülkelerinde öncelikli hedef sağlık risklerini azaltıp hayatın devamlılığını sağlamak olarak belirlenmiştir. Türkiye’de 2020 yılında Covid-19’a yönelik ilk önlemler Mart ayında alınmaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı istatistik bölgelerin pandemi döneminde sağlık hizmeti kapasite, sağlık hizmeti üretimi, sağlık insan gücü parametrelerine göre değerlendirilmesidir. 2020 ve 2021 yılları sağlık istatistikleri yıllıklarından sağlık hizmeti kapasite parametreleri hastane yatak sayısı, yoğun bakım yatağı sayısı, BT cihazı sayısı, sağlık hizmeti üretimi parametresinde kişi başı hastaneye başvuru sayısı, sağlık insan gücü parametresinde ise hekim sayısı, hemşire ve ebe sayısı seçilmiştir. İstatistik bölgelerin sağlık hizmeti kapasitesi, sağlık hizmeti üretimi ve sağlık insan gücünü kapsayan 6 parametre ile çok boyutlu ölçekleme analizi ile konumları belirlenmiştir. TOPSIS yöntemi ile seçilen parametrelere göre istatistik bölgelerin sıralamaları yapılmıştır. İstatistik bölgelerin seçilen 6 parametreye göre konumlarının değerlendirildiği çok boyutlu ölçekleme analizi ile sıralamanın yapıldığı TOPSIS sonuçlarının benzer olduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2025Seasonal Wilcoxon and Scatter Diagram Combination Trend Test
Şan, Murat
Climate change, one of the biggest problems of the last century, is of great concern. It is essential and common to examine the impacts of climate change as a holistic trend for different climatic and hydrological parameters with periodicity. However, considering the periodicity character of monthly, weekly, etc., is particularly important for analyzing and understanding seasonal trends. This is because seasonal trends help manage and regulate irrigation and agricultural activities and water resource systems. This study proposes the seasonal Wilcoxon and scatter diagram combination trend test (SWTT) method as an alternative to the seasonal Mann Kendall (SMK) method. This method is based on the combination Wilcoxon test and scatter diagram (CWTSD) trend test which assesses holistic trends. The data utilized for this study came from three sources: flow records from the Danube River, Romania, temperature records from Oxford, UK, and precipitation records from Kobe, Japan, to compare SWTT and SMK methods. The SWTT method shows very similar trends to the SMK, but the SWTT method takes a step forward because it is based on a graphical method providing a visual overview of seasonal trends. The SWTT can also be used as a regional trend test in the same way that the SMK method is used as a regional trend test by using station data instead of seasons The r-codes of the proposed method and the sample dataset are available at the related link.
- MakaleAçık Erişim2025Optimizing Reflow Soldering Oven Temperature Control: A Mathematical Approach with First-Order Modelling and PI Controller Design
Altan, Aytaç; Yanarates, Cagfer
This paper presents a comprehensive analysis of the identification and control of a reflow soldering oven, with the primary goal of developing a Proportional-Integral (PI) controller to ensure precise temperature regulation and high-quality solder joints in circuit board manufacturing. The study begins by examining the generic thermal profile of a reflow soldering oven, offering insights into its temperature dynamics and control requirements. A mathematical model of the oven is derived using a first-order transfer function with transport delay, based on system response analysis. This model serves as the basis for designing and tuning the PI controller. The design process involves a systematic approach, including model validation and performance analysis under various operating conditions. The optimization of temperature control focuses on minimizing overshoot, compensating for steady-state errors, and ensuring robust responses to disturbances. Comprehensive simulations are conducted to evaluate the system's performance and stability, taking into account potential disturbances, noise, and time delays. The effectiveness of the developed PI controller is validated through comparisons with a simple Proportional (P) controller, and its accuracy is verified using the pole placement method. The results demonstrate significant improvements in temperature control, highlighting the controller's ability to precisely maintain desired thermal profiles.
- MakaleAçık Erişim2024A bibliometric review on the sustainability of airport and airline operations
Vural, Mehmet Fatih; Vural, Selvi
The importance of sustainability in research has been increasing day by day. This article aims to determine the extent to which sustainability is studied in the context of airport and airline operations in terms of economic, environmental, and social dimensions, and to identify gaps in the literature to guide future research. To achieve this goal, bibliometric analysis is employed. Using the Perish or Publish literature search program, studies obtained from the Scopus database are analyzed using the Vosviewer program to examine the dimensions of sustainability in airport and airline operations. Additionally, the most prolific authors, most cited publications, journals with the highest number of articles published, and the most studied sectors related to the topic are analyzed to contribute to the literature.
- MakaleAçık Erişim2024Örgütsel Güvenin İnovatif İş Davranışı ve Dile Getirme Davranışı ile İlişkisinde Kariyer Tatmininin Aracı Rolü
Sökmen, Alev; Sökmen, Alptekin; Benk, Osman
Örgütsel güven, inovatif iş davranışı, kariyer tatmini ve dile getirme davranışı arasındaki ilişkilerin incelenmesi, ayrıca kariyer tatmininin örgütsel güven ile inovatif iş davranışı ve örgütsel güven ile dile getirme davranışı arasında aracılık rolünün olup olmadığının tespiti, bu çalışmanın ana amacıdır. Araştırmaya 2023 Eylül-Ekim aylarında Ankara’da faaliyet gösteren bir hastane işletmesinden 298 personel katılmıştır. Araştırmada katılımcıların; örgütsel güvene ilişkin algılarını ölçmek için Schoorman, Mayer ve Davis (2007) tarafından geliştirilen 7 maddelik Örgütsel Güven Ölçeği; kariyer tatmini algısı için Greenhaus, Parasuraman ve Wormley (1990) tarafından geliştirilen beş maddelik Kariyer Tatmini Ölçeği; inovatif iş davranışı için, Janssen (2000) tarafından geliştirilen 9 maddelik İnovatif İş Davranışı Ölçeği ve dile getirme davranışı için ise Van Dyne ve LePine (1998) tarafından gelişirilen 6 maddelik Dile Getirme Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında çevrimiçi ve yüz yüze ilgili ölçeklerden hazırlanan ifadelerle anket çalışması yapılmıştır. Verilerin analizi için SPSS26 lisanslı programı ile sırasıyla korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır. Yapılan analizlere göre tüm değişkenler arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca regresyon analizleri ile kariyer tatmininin örgütsel güven ile inovatif iş davranışı arasında kısmi aracılık etkisinin olduğu ve gene kariyer tatmininin örgütsel güven ile dile getirme davranışı arasında da kısmi aracı etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifade ile kariyer tatminindeki artış örgütsel güvenin inovatif iş davranışı üzerindeki etkisini etkilemektedir. Ayrıca kariyer tatminindeki artış örgütsel güvenin dile getirme davranışı üzerindeki etkisini kısmen azaltarak devam ettirmektedir.
- MakaleAçık Erişim2024Genç atletlerde bağ dokusu ve kas yaralanma riski ile ilgili MCT1 (SLC16A1) geni a/t polimorfizmi ve GDF5 geni t/c polimorfizmine ait genetik profilin belirlenmesi
Münıroglu, Recep Sürhat; Bektaş, Merve
Bu araştırmada, genç atletlerde kas yaralanması ile ilgili MCT1 (SLC16A1) geni A/T polimorfizmi ve bağ doku hasarı ile ilgili GDF5 T/C polimorfizmi çalışılarak bağ doku ve kas yaralanması ile ilgili sporcu grubunda kontrol grubuna göre alel dağılımında bir farklılık bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Deney ve kontrol grubuna ait alel dağılımlarının dengede olup olmadığı Hardy-Weinberg eşitliği kullanılarak test edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılık Chi square Testi ile analiz edilmiştir. Güven aralığı %95 olarak belirlenmiştir (p<0,05). Araştırmanın sonucunda SLC16A1 geni A/T polimorfizmi (rs1049434) açısından kontrol grubu ve sporcular arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. GDF5 geni T/C polimorfizmi (rs143383) açısından sporcular ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Sporculardaki CC ve TC genotipi kontrol grubunda bulunan bireylerdeki TT genotipinden daha sık görülmüştür. Bu durum sporcuların lehinedir. Araştırma kapsamında çalışılan SLC16A1 ve GDF5 gen polimorfizmleri elit sporcu gruplarında çalışılarak belirlenen genotipler sonucunda antrenörler ve kulüp spor hekimleri bilgilendirilip yaralanmanın engellenmesine yönelik antrenmanlar planlanılması ve olası yaralanma durumunda müdahale için stratejiler geliştirilebilir.
- MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ4A study on effective feature extraction and genetic algorithm based feature selection method in fake news detection classification using machine learning approaches
Bozkurt, Ferhat; Yağanoğlu, Mete; Ramazan, İncir
In today's technology, information spreads quickly through online social networks, making our lives easier. However, when false news is shared without critical evaluation, it can harm society and affect social, political and economic aspects as it reaches a wide audience. At this point, it is important to develop content verification and confirmation systems. In this study, the aim is to conduct monolingual and cross-lingual classification on a multi-class dataset containing English and German news content. We applied data preprocessing, including CountVectorizer and stylometric feature extraction, before classification. Feature selection was made using the genetic algorithm, which is an algorithm based on the idea of evolution in nature. Selected features were classified by Random Forest, Logistic Regression, Multinomial Naive Bayes, Decision Tree and KNearest Neighbors machine learning algorithms. In the classification process, Multinomial Naive Bayes achieved 58.49% Accuracy and 42.97% macro-F1 for monolingual English news texts, while Logistic Regression achieved 45.39% Accuracy and 37.70% macro-F1 in Cross-lingual classification using English and German news texts. Significantly successful results were obtained compared to studies conducted with the same dataset. In addition, the same methodology was applied to the ISOT dataset. 99.48% and 99.62% macro-F1 were obtained by Logistic Regression and Decision Tree algorithms, respectively.
- MakaleAçık Erişim2024Gastronomic Experience, Perceived Authenticity and Local Food Consumption Intention: A Research in Cappadocia
Sökmen, Alev; Kenek, Gökhan; Karamustafa, Ahmet Tuğrul
Each local cuisine differs from past to present according to the topographic structure of the region, its unique ingredients, cooking methods and even the accompaniments consumed together, creating the originality of that cuisine. With these differences, destinations attract the attention of tourists who travel with the motivation to experience local food, and for this reason, the number of gastronomic trips organized by agencies or individually planned is gradually increasing. These trips mean new and exciting experiences for tourists, often at local restaurants serving natural, authentic food and drinks. Experience is a concept that businesses pay particular attention to in order to ensure product attractiveness, and which has been discussed within the scope of marketing activities under the name of experience economy for a while. Based on this information, the aim of the study is to examine the relationships between gastronomic experience, perceived authenticity and local food consumption intention in a sample of domestic tourists visiting the Cappadocia region. Research data was obtained from 248 tourists who visited restaurants serving local food in the region in July-August 2023. In the study, firstly validity and reliability, then correlation and regression analyzes were performed, and finally, the bootstrap method was included in the regression analysis to measure the mediation effect. When the findings were evaluated in general, it was observed that there were significant relationships between gastronomic experience, perceived authenticity, and local food consumption intention, and it was concluded that perceived authenticity had a mediating effect on the effect of gastronomic experience on local food consumption intention.
- MakaleAçık Erişim2024Analysis of Sector Based Energy Consumption Rates of OECD Countries with Louvain Clustering
Şimşek, Ahmet Bahadır
This study examines the shares of sectors (agriculture, services, industry, transportation and other sectors) in total energy consumption in OECD countries for the period 2011-2020 using Louvain cluster analysis. Energy consumption is an important development indicator and provides important information about the development of countries. In particular, the analysis of the shares of energy consumption of main sectors such as agriculture, services, industry and transport sectors can provide important information about a country's economic diversity, level of industrialization and economic focus. Cluster analysis can provide important insights by identifying countries with similar energy consumption patterns. Louvain cluster analysis was preferred in this study. Louvain clustering has the advantage of being fast and dealing with noise compared to K-means and Hierarchical clustering methods. The results of the study are evaluated from two perspectives. The first one is the inferences obtained from the descriptive statistics of the data set and the second one is the inferences obtained from the clustering analysis. The results of the cluster analysis emphasize the insights offered by the cluster changes in the temporal dimension and the formation of year-based clusters. In addition, the insights provided by the clustering results for Türkiye are evaluated.
- MakaleAçık Erişim2024Arama Kurtarma Çalışanlarının Bilgi Teknolojilerine Yönelik Tutumları ve Kullanımları
Şahinöz, Saime; Tazegül Bekci, Ayşe
Her yıl çok sayıda doğa olayı meydana gelmekte ve doğa kaynaklı olaylardan meydana gelen kayıpların önde gelen nedenlerinden biri bilgi ve teknoloji eksikliği olarak görülmektedir. Bununla birlikte teknolojideki değişimler ve bilgi birikimindeki hızlı artış, toplumda önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin Adana ilindeki AFAD ve İtfaiye çalışanlarının teknoloji tutumlarını ve bilgi teknolojileri kullanım düzeylerini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kesitsel bir tasarım kullanılarak gerçekleştirilmiş ve bu kuruluşlardaki hem yöneticilere hem de çalışanlara anket uygulanmıştır. Demografik bilgilerin yer aldığı bilgi formu, teknolojiye ilişkin tutumlara yönelik ölçek ve bilgi teknolojileri kullanım düzeyini ölçen bir ölçek olmak üzere üç ölçek kullanılmıştır. Toplanan veriler, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gibi çeşitli istatistiksel teknikler kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, genel olarak, çalışanların müdahalelerinde ve işle ilgili diğer görevlerinde teknoloji kullanımına yönelik olumlu bir tutum sergilediklerini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, çalışanların teknolojiye ilişkin tutum düzeylerinin reel kullanım düzeylerinden daha fazla olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, çalışmada sayısal harita uygulamaları ve coğrafi bilgi sistemi gibi en az kullanılan bazı teknolojiler tespit edilmiştir. Bu bulgular, kuruluşların çalışanları arasında teknolojinin benimsenmesini ve kullanımını artırmaları için değerli bilgiler sağlamaktadır.
- MakaleAçık Erişim2024Comparative Macroscopic and Morphometric Analysis of Mandible in Different Mouse (Balb-c; Cd-1; C57bl/6) and Rat Strains (Wistar Albino; Sprague Dawley; Wag/Rij)
Onuk, Burcu; Ağaç, Duygu Küçük
Since the morphology of the mandible varies among animal species, it is the subject of many studies. The aim of this study was to investigate the macroanatomical and morphometric aspects of the mandible in three different rat (Sp-ague Dawley, Wistar Albino, Wag/Rij) and mouse strains (Balb-c, C57bl/6, CD-1). In this study, which was conducted using a total of 96 mandibles, 8 females and 8 males from each strain, measurements were taken from 6 parameters.Similarities and differences between strains and sexes were revealed by statistical analyses. The mandibles were examined under a stereomicroscope. For Balb-c, the termination of proc. angularis at the level of proc. condylaris and the shallow tuberculum masseterica were identified as distinctive anatomical structures; for Wag/Rij, the termination of proc. angularis at the level of proc. condylaris, the prominent tuberculum masseterica, and the localization of the molar teeth were macroscopically revealed as distinctive features. Specific measurement parameters were proc. coronoideus height for Balb-c; mandible length and lower M3 crown length for CD-1, while specific measurement point was no available for C57bl/6. In rats, proc. coronoideus height was the specific measurement point for Wag/ Rij; lower M3 crown length was decisive for Sprague Dawley. The mandible length parameter was specific for all rat strains. It was concluded that strain determination could be made by looking at these distinctive parameters.
- MakaleAçık Erişim2023Digitalization and economic growth: new evidence from EU countries
Akyol, Hikmet; Akar, Tuba; Akar, Gökhan
Today's world is on the verge of a digital transformation with the developments in information and communication technologies. The digitalization process experienced affects societies both economically and socially. Recently, digitalization has become more important in terms of economic growth and competitiveness of countries. The aim of this study is to examine the effect of digitalization on economic growth for the period 2000-2020 in 27 EU countries by using panel data analysis method. In the study, the econometric relationship between the variables was estimated using the Driscoll-Kraay (1998) standard errors estimator. In the study, exports of information and communication technology products, the number of individuals using the internet and the number of mobile phone subscribers were used as the independent variables representing the digitalization indicators. Real GDP per capita is taken to represent economic growth, which is the dependent variable. According to the findings of the research, it has been determined that digitalization indicators have a significant and positive effect on economic growth. The findings of the study support the theoretical and empirical literature that argues that digitalization will have a positive effect on economic growth. It is thought that investments to be made in digitalization and ICT infrastructure will provide significant gains.
- MakaleAçık Erişim2023Natural and H2SO4 modified plane sawdust as a low-cost adsorbent: Removal of anionic and cationic dyes from aqueous solutions
Duran, Celal; Kalkışım, Özgün; Ozdes, Duygu; Ozeken, Sengul Tugba; Top, Yener
Natural and H2SO4-modified plane (Platanus orientalis L.) sawdust were used for the adsorptive removal of cationic methylene blue (MB) and anionic indigo carmine (IC) dyes from aqueous media to suggest a new and cost-effective method for wastewater treatment applications. The influences of initial pH values, concentrations of MB and IC, period of contact, dosages of the natural and modified plane sawdust, and the presence of foreign ions on the adsorption of dyes were investigated in the experimental studies to describe the best conditions of the most efficient adsorption processes. Initial pH values were optimized to be between 6.0-8.0 for MB and 2.0 for IC. Experimentations of Boehm titration, FTIR analysis, pHpzc value, and moisture content determinations were utilized to characterize the natural and modified sawdust materials. Langmuir, Freundlich, and Dubinin-Radushkevich isotherm models were used to evaluate the sorption mechanism. Maximum adsorption capacities of natural plane sawdust (NPS) and H2SO4-modified plane sawdust (MPS) calculated from the Langmuir isotherm model were 55.56 and 38.46 mg g-1 in MB adsorption, and 55.82 and 55.55 mg g-1 in IC adsorption, respectively. Results showed that the natural and H2SO4-modified plane sawdust serve as low-cost and efficient materials in the adsorptive removal of MB and IC dyes for industrial wastewater treatment applications.
- MakaleAçık Erişim2023Financial Forecast in Business and an Application Proposal: The Case of Random Forest Technique
Orhan, Abdullah; Saglam, Necdet
The financial forecast is a subject that investors and researchers have been working on for many years. The developing business environment and the globalising market have led to many variables. This situation has led to the complexity of forecasting models. Technological developments have enabled financial forecasts to be made by computer programs. This way, it has been possible to analyse with more variables and avoid mistakes. In this study, five businesses from different sectors whose shares are traded in Borsa Istanbul were randomly selected. The financial statements of these businesses between 2009 and 2020 were obtained from the Public Disclosure Platform website. Current assets, fixed assets, equity, net sales, and net profit items of the businesses between 2010 and 2020 are forecasted using the random forest technique. As a result of the research, it has been determined that the random forest technique can be used effectively in the financial forecast.
- MakaleAçık Erişim2023İstatistiksel Yöntemlerle Yukarı Karasu Havzası'nın Kuzeydoğu Bölümünün (Erzurum) Heyelan Duyarlılık Analizi
Dağ, Serhat; Aydogan, Erdem
Bu çalışmada, Erzurum ilinde Yukarı Karasu Havzası’nın kuzeydoğu bölümünün heyelan duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Arazi çalışmaları ile 334 adet heyelan tespit edilerek heyelan envanter haritası oluşturulmuştur. Mevcut heyelanların %80’i analizlerde kullanılırken, rastgele seçilen %20’si ise duyarlılık performansının değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Çalışma alanı koşulları göz önünde bulundurularak jeolojik, topoğrafik ve çevresel ilişkin parametreler analizlerde değerlendirilmiştir. Çalışmada hem frekans oranı yöntemi (FO) hem de Bayes olasılık modeli (BO) kullanılarak 5 farklı duyarlılık sınıfından oluşacak şekilde heyelan duyarlılık haritaları üretilmiştir. Daha sonra haritalar mevcut heyelanlarla karşılaştırılarak performans analizi gerçekleştirilmiştir. Frekans oranı yöntemine göre çalışma alanının %55.02’si, mevcut heyelanların ise %89.1’i yüksek ve çok yüksek duyarlı alanlar olarak belirlenmiştir. Bayes olasılık modeli ile üretilen duyarlılık haritasında ise çalışma alanının %41.21’i, mevcut heyelanların ise %76.45’i yüksek ve çok yüksek duyarlı alanlarda tespit edilmiştir. Bu sonuç çalışmada her iki yöntemle elde edilen heyelan duyarlılık haritalarının mühendislik projelerinin tasarımı ve mekânsal planlama çalışmalarında kullanılabilir nitelikte olduğunu göstermektedir.
- MakaleYalnız künye2023Altman Z ve Springate S Skor Modelleri ile Finansal Başarısızlık Tahmini: Çimento Sektörü Üzerine Borsa İstanbul’da Bir Araştırma
Akdeniz, Fatih; Güven, Birol
Finansal başarısızlık kavramı son dönemlerde yaşanan ekonomik krizlerin etkisiyle daha da önemli hale gelmiştir. Nitekim son dönemdeki ekonomik konjoktür başta kritik sektörleri olmak üzere birçok kesimi ve işletmeyi önemli ölçüde etkilemektedir. Bu doğrultuda kısa vadeli yükümlülükleri yerine getirememe, alacaklıları ile borç yapılandırması amacıyla konkordato ilan etme, nakit akışında bozulma, faaliyete ara verme ve aktif unsurları kaybetme vb. ortaya çıkan sorunlar işletmeleri finansal başarısızlığa, devamında iflasa sürüklemektedir. Bu çalışmada Borsa İstanbul Taş ve Toprağa Dayalı Sektör bünyesindeki 11 çimento işletmesinin 2017-2021 yılları arasındaki verileri ışığında finansal açıdan başarısızlık riskleri tahmin edilmiştir. Söz konusu risk tahminlerinde literatürde sıklıkla tercih edilen Altman Z Skor ve Springate S Skor modelleri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan iki modelden elde edilen sonuçlarına göre sektördeki finansal başarısızlık riskinin nispeten az olduğu gözlemlenmiştir. İşletmeler açısından yapılacak değerlendirmede Z skor değerlerine göre 5, S skor değerlerine göre 4 işletmenin finansal başarısızlık riskine maruz kaldığı söylenebilir.
- MakaleYalnız künye2023Assessment of Hazards in Confined Areas Studies Using a Multi-Criteria Decision-Making Method: An Example Application
Doğan, Onur
Confined spaces are places with only one entrance and exit, not designed for long-term work (reaction tanks, manholes, sewers, tunnels, silos, cellars, pipelines, warehouses, etc.). Confined spaces can contain many risks such as gas, dust, noise, vibration, swallowing, crushing, dent, chemical and biological. In some cases, these risks can occur in an integrated manner and cause serious material or moral losses. In this respect, it is vitally important for occupational safety and employee health to comprehensively analyze risks before indoor work. In this study, the risks in confined spaces were evaluated with the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) method. The main criteria and sub-criteria used in the study were prepared by considering the opinions and suggestions of experts in the field (with indoor working experience) and literature research (Aykaş, 2018; Güzel, 2013; Uysal, 2020). In the analysis, employee-related hazards, chemical and biological hazards, ergonomic hazards and physical hazards and a total of twelve sub-criteria affecting these criteria were formed. In the analysis of the study, Analytical Hierarchy Process (AHP) method, one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods, was preferred. The AHP method is an advantageous method compared to other MCDM methods in terms of making the best choice, making easy and fast decisions, and combining objective and subjective decisions. Microsoft Excel was used to solve the analysis and as a result of the analysis made among the main criteria, the consistency index was found to be 0.1 > 0.0780. According to this result, the criterion with the highest weight was 0.3372 (chemical (oxidizing, corrosive, allergic, mutagen, etc.) and biological (bacteria, virus, infectious diseases, etc.) risks.) This was followed by 0.2683 ergonomic risks, 0.2208 employee-related risks, and 0.1737 physical hazards, respectively. In the study, a different method was applied rather than standard risk assessment methods and checklists. With the AHP method, the risks are ranked from the highest to the lowest. Thus, both the identification and prioritization of risks were made.
- MakaleAçık Erişim2023On Solutions Of Random Partial Differential Equations With Laplace Adomian Decomposition Method
Merdan, Mehmet; Atasoy, Nihal
In this study, random partial differential equations obtained by randomly choosing the coefficients or initial conditions of partial differential equations will be analyzed. With the help of Laplace Adomian Decomposition Method and Homotopy Analysis Method, approximate analytical solutions of random partial differential equations were obtained. Initial conditions and parameters are made into random variables with normal distribution and gamma distribution. Probability characteristics such as expected value, variance and confidence intervals of the obtained random partial differential equation are calculated. Obtained results will be plotted with the help of MATLAB (2013a), package program and random results will be interpreted.