Critic tabanlı Marcos yöntemi ile inovasyon performanslarının değerlendirilmesi: Avrupa Birliği üye ülkeleri ve Türkiye örneği

Küresel rekabet ortamında inovasyon, ülkelerin ekonomik büyüme, teknolojik gelişme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkelerin inovasyon performanslarının çok boyutlu göstergeler kullanılarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılması politika yapıcılar açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği (AB)’ye üye 27 ülke ve Türkiye’nin inovasyon performanslarını çok kriterli karar verme (ÇKKV) ile analiz etmektir. Bu amaç için inovasyon performansını temsil eden yedi ana kriter kullanılmıştır. Bu kriterler; kurumlar, beşeri sermaye ve araştırma, altyapı, pazar gelişmişliği, iş gelişmişliği, bilgi ve teknoloji çıktıları ve yaratıcı çıktılarıdır. Bu çalışmada kriter ağırlıkları nesnel bir yaklaşım sunan CRITIC yöntemi ile belirlenmiş, ülkelerin inovasyon performanslarının sıralanmasında ise MARCOS yöntemi kullanılmıştır. CRITIC yöntemi ile elde edilen sonuçlara göre inovasyon performansının değerlendirilmesinde en yüksek ağırlığa sahip kriterin altyapı olduğu belirlenmiştir. MARCOS yöntemi ile elde edilen sonuçlara göre Hollanda, Finlandiya ve Danimarka inovasyon performansı açısından ilk sıralarda yer alırken Portekiz, Romanya ve Malta alt sıralarda yer almıştır. Türkiye ise düşük düzeyde bir performans sergileyerek sıralamada alt grupta yer almıştır. Bulgular, Avrupa ülkeleri arasında inovasyon kapasitesi bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu ve özellikle güçlü altyapı, gelişmiş pazar yapısı ve yaratıcı üretim kapasitesine sahip ülkelerin inovasyon performansının daha yüksek olduğunu göstermektedir.

In the global competitive environment, innovation plays a crucial role in enabling countries to achieve their goals of economic growth, technological development, and sustainable development. Therefore, evaluating and comparing the innovation performance of countries using multidimensional indicators is of great importance to policymakers. The aim of this study is to analyze the innovation performances of the 27 member states of the European Union (EU) and Türkiye using multi-criteria decision making (MCDM). For this purpose, seven main criteria representing innovation performance were used. These criteria are institutions, human capital and research, infrastructure, market sophistication, business sophistication, knowledge and technology outputs, and creativity outputs. In this study, the criterion weights were determined using the CRITIC method, which offers an objective approach, while the MARCOS method was used to rank the innovation performance of the countries. According to the results obtained using the CRITIC method, infrastructure is the criterion with the highest weight in evaluating innovation performance. According to the results obtained using the MARCOS method, the Netherlands, Finland and Denmark rank highest in terms of innovation performance, while Portugal, Romania and Malta rank lowest. Türkiye, on the other hand, exhibited a low level of performance and was placed in the lower group in the ranking. The findings show that there are significant differences in innovation capacity among European countries, and that countries with strong infrastructure, developed market structures, and creative production capacity have higher innovation performance.