Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 6
• 5
• 2
• 2
• 1
• 1
• 1
• 1
• 1
• 1

Araştırmacılar(8)

• Bolayır, Banu
• Çam, Handan
• Demirel, Uğur
• Macan, Hüseyin Furkan
• Okatan, Burcu Sayın
• Seyhan, Nazlı
• Yalçın, Selçuk
• Yılmaz, Bahtiyar

• Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026/r/gumushane/21898
  Critic tabanlı Marcos yöntemi ile inovasyon performanslarının değerlendirilmesi: Avrupa Birliği üye ülkeleri ve Türkiye örneği

  Ebubekir Yavuzkiliç

  Küresel rekabet ortamında inovasyon, ülkelerin ekonomik büyüme, teknolojik gelişme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkelerin inovasyon performanslarının çok boyutlu göstergeler kullanılarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılması politika yapıcılar açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği (AB)’ye üye 27 ülke ve Türkiye’nin inovasyon performanslarını çok kriterli karar verme (ÇKKV) ile analiz etmektir. Bu amaç için inovasyon performansını temsil eden yedi ana kriter kullanılmıştır. Bu kriterler; kurumlar, beşeri sermaye ve araştırma, altyapı, pazar gelişmişliği, iş gelişmişliği, bilgi ve teknoloji çıktıları ve yaratıcı çıktılarıdır. Bu çalışmada kriter ağırlıkları nesnel bir yaklaşım sunan CRITIC yöntemi ile belirlenmiş, ülkelerin inovasyon performanslarının sıralanmasında ise MARCOS yöntemi kullanılmıştır. CRITIC yöntemi ile elde edilen sonuçlara göre inovasyon performansının değerlendirilmesinde en yüksek ağırlığa sahip kriterin altyapı olduğu belirlenmiştir. MARCOS yöntemi ile elde edilen sonuçlara göre Hollanda, Finlandiya ve Danimarka inovasyon performansı açısından ilk sıralarda yer alırken Portekiz, Romanya ve Malta alt sıralarda yer almıştır. Türkiye ise düşük düzeyde bir performans sergileyerek sıralamada alt grupta yer almıştır. Bulgular, Avrupa ülkeleri arasında inovasyon kapasitesi bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu ve özellikle güçlü altyapı, gelişmiş pazar yapısı ve yaratıcı üretim kapasitesine sahip ülkelerin inovasyon performansının daha yüksek olduğunu göstermektedir.

  RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.264indekslendi
  İncele
• Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026/r/gumushane/20564
  Reklam kampanyalarında bütçe planlaması: Doğrusal programlama yöntemi ile bir uygulama

  Zinhoué Kpognihoué Jeanine Houssou

  Reklamcılık, insanları bir ürün veya hizmetten gönüllü olarak yararlanmaya teşvik etmek, dikkatlerini ürün, hizmet veya markaya çekmek amacıyla yapılan yazılı, görsel ve işitsel çalışmaların tümüdür. Günümüzde, şirketler tarafından hizmetlerini ve ürünlerini tanıtmak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Çoğu zaman yüksek maliyetine rağmen ticari hedeflere ulaşmak ve ciroyu artırmak için çok önemli bir yatırım olarak kabul edilir. Etkili bir reklam kampanyası, yeni müşteriler çekerek ve mevcut müşterileri elde tutarak işletmenin büyümesini sağlayabilir. Bu nedenle, reklam kampanyalarında bütçe planlamasının optimize edilmesi gereklidir. Bu çalışmada, bir reklam şirketinin 2024 yılı resmi faaliyet raporlarındaki verilerine göre bütçe planlamaları yapmak için optimizasyon problemlerinin çözümünde kullanılan doğrusal programlama yöntemi ile reklam kampanyası bütçesinde planlanma yapılması amaçlanmaktadır. Şirketin sipariş sayıları, bütçeye ayrılan hizmet türleri ve maliyet verilerine göre kurulan doğrusal programlama modeli, LINDO paket programlama ile çözümlenmiş, çözüm sonuçlarına göre reklam kampanyası için optimal bütçenin belirlenmesi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Modelden elde edilen bulgulara göre reklam şirketindeki reklam kampanyası bütçesinde %3’lük tasarruf elde edilmiştir. Bu durum kaynak kullanımının etkinliğini artırılmasını ve reklam şirketinde yıllık reklam kampanyası bütçesinde optimal bütçenin belirlenmesini sağlamıştır.

  RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.194indekslendi
  İncele
• Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026/r/gumushane/20530
  Elektrikli araç politikaları ve toplumsal tepki: Twitter (X) verileri üzerinden bir kamuoyu analizi

  Bahtiyar Yilmaz

  Elektrikli Araç Politikaları ve Toplumsal Tepki: Twitter (X) Verileri Üzerinden Bir Kamuoyu Analizi başlıklı bu tez çalışması, toplumun bataryalı elektrikli araçlara (BEV) yönelik algı, tutum ve tepkilerini sosyal medya etkileşimleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Elektrikli araç (EV) teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, çevresel sürdürülebilirlik, enerji politikaları ve bireysel tüketim davranışları alanlarında önemli değişimler yaşanmaktadır. Bu doğrultuda, sosyal medya verilerinin analizi, kamuoyunun bu dönüşüme ilişkin görüşlerini anlamada etkili bir yöntem sunmaktadır. Çalışmada, sosyal medya platformu Twitter (X) üzerinden Python programlama dili, Pandas kütüphanesi ve Selenium aracı kullanılarak toplam 30.363 tweet toplanmıştır. Veri temizleme ve ön işleme aşamalarının ardından 28.596 tweetten oluşan nihai veri seti elde edilmiş ve analizlerde kullanılmıştır. Ardından, BERT duygu analizi modeli uygulanarak paylaşımlar olumlu, olumsuz ve nötr olarak sınıflandırılmıştır. Analiz sonucunda, kullanıcı söylemlerinin ağırlıklı olarak ekonomik maliyetler, şarj altyapısı, yerli üretim, teknolojik gelişmeler ve kullanım deneyimi etrafında şekillendiği görülmüştür. Analizler, çevresel faydalar ve enerji tasarrufu gibi konuların kullanıcı değerlendirmelerinde de öne çıktığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, toplumun bataryalı elektrikli araçlara (BEV) yönelik yaklaşımında hem yenilikçi teknolojilere duyulan ilginin hem de ekonomik ve altyapısal endişelerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye'de elektrikli araç politikalarına ilişkin kamuoyu algısını sosyal medya verileriyle inceleyen öncü araştırmalardan biri olarak, sürdürülebilir ulaşım politikalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir.

  RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.228indekslendi
  İncele
• Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026/r/gumushane/20529
  Büyük dil modeli (Llm) kullanarak X (Twitter) verileri tabanlı yerel işlenebilir bir siber tehdit istihbaratı modeli tasarımı

  Sait Emre Oral

  Günümüzdeki siber tehdit istihbaratı (CTI) paylaşımları, çoğunlukla tek başına bir IP adresi veya dosya özeti gibi, tehdidin tam hikayesinden kopuk verilerle sınırlı kalmaktadır. Bu durum, savunma ekiplerinin hangi tehdide öncelik vereceğini belirlemesini zorlaştırmaktadır. X (Twitter) platformu, tehditler hakkında aslında çok daha zengin ve bağlamsal detaylar sunsa da; bu verinin devasa hacmi, gürültülü ve yapılandırılmamış doğası, geleneksel yöntemlerle işlenmesini engellemektedir. Bu tez çalışmasında, X (Twitter) verilerini kullanarak veri egemenliğini koruyan, yerel (onpremise) çalışabilen ve eyleme geçirilebilir sonuçlar üreten, uçtan uca otonom bir CTI modelinin tasarlanması amaçlanmıştır. Geliştirilen Python tabanlı otonom sistem; Selenium kütüphanesi ile veri toplama, Ollama platformu üzerinden yerel olarak çalıştırılan LLaMA 3 modeli ile analiz ve SQLite veritabanında depolama süreçlerini içeren bütüncül bir mimariye sahiptir. Çalışmanın en özgün mühendislik katkısı, Büyük Dil Modellerinin (LLM) deterministik olmayan doğasından kaynaklanan hatalı JSON çıktılarını otonom olarak düzelten "JSON Sağlamlaştırma Protokolü"nün geliştirilmesidir. Elde edilen bulgular, sistemin yapılandırılmamış 62 adet tweet metni üzerinden tehditleri %95'e varan doğruluk oranıyla analiz ettiğini ve tespit edilen içeriklerin %64,5'ini "Yüksek Risk" (High Risk) kategorisinde başarıyla sınıflandırdığını göstermiştir. Yapılan analizlerde "Vulnerability" (13 adet) ve "Threat_Actor" (13 adet) kategorileri en sık rastlanan tehdit türleri olarak öne çıkarken; sistem, CVE numaraları ve tehdit aktörü grupları gibi kritik istihbarat göstergelerini yüksek hassasiyetle ayrıştırmıştır. Bu çalışma, güvenlik açısından kritik verilerin üçüncü taraf sunuculara gönderilmesi riskini ortadan kaldıran, mühendislik açısından dayanıklı ve tam otonom bir CTI çözümünün operasyonel fizibilitesini kanıtlamaktadır.

  RDL DOI10.71008/gumushane.thesis.2026.229indekslendi
  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/19468
  Kârlılık ve Hisse Senedi Getiri İlişkisi: BİST’te Bir Uygulama

  Yalçın, Selçuk

  Finansal piyasaların gelişmesi ve yatırım araçlarının çeşitlenmesiyle birlikte, firmaların finansal performans göstergelerinin sermaye piyasaları üzerindeki etkileri hem teorik hem de ampirik açıdan önemli bir araştırma alanı hâline gelmiştir. Kârlılık oranları bu finansal göstergeler arasında kullanılan başlıca ölçütlerden biridir. Bu çalışma, başlıca kârlılık oranları olan Aktif Kârlılık (ROA), Özsermaye Kârlılığı (ROE), Net Kâr Marjı ve Hisse Başına Kâr (EPS) değişkenlerinin hisse senedi getirileri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın veri seti Borsa İstanbul (BIST)’da yer alan en yüksek işlem hacmine ve piyasa değerine sahip ilk 50 firmanın oluşturduğu BIST 50 endeksinde yer alan ve verilerine ulaşılabilen firmalardan elde edilen seçilmiş değişkenler aracılığıyla oluşturulmuştur. Çalışma 2004-2024 dönemini kapsamaktadır. Çalışmada kantil regresyon yöntemi kullanılarak bu karlılık oranlarının farklı getiri düzeylerine sahip firmalar üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, aktif kârlılık değişkeni üst kantillerde (q70, q80, q90) hisse getirisi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermektedir. Bu durum, yüksek getiriye sahip firmalarda aktif kârlılığın yatırımcılar açısından belirleyici bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, özsermaye kârlılığı, net kâr marjı ve hisse başına kâr değişkenlerinin hiçbir kantilde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bu sonuçlar, yatırımcıların yüksek getirili firmalarda varlık etkinliğine daha fazla önem verdiğini göstermektedir. Çalışma, kârlılık göstergelerinin hisse performansına olan asimetrik etkilerine ışık tutarak portföy yönetimi ve yatırım stratejilerine yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/19446
  Determining the Optimum Ticket Prices in Bus Transportation by Using Game Theory: Case of Gümüşhane-İstanbul

  Bolayır, Banu

  In a competitive environment, companies must make strategic decisions aligned with their objectives to sustain their existence and advance. One of the methods used to determine the best strategy for companies is game theory. Using the game theory, this study aims to determine the optimal ticket prices for the services of two competing bus companies operating on the same route (Gümüşhane-İstanbul). For this purpose, data on ticket prices and passenger numbers set by the two bus companies between October 2023 and October 2024 were utilized. Based on the data obtained from the two bus companies, the companies’ strategies were first identified, and revenue values were calculated. Subsequently, a two-player, zero-sum, and 7x7 game matrix was constructed using these revenue values. Through the maxmin and minmax methods in game matrix, the saddle point of the game was identified, and the expected values for each strategy determined for each of the two bus companies were calculated separately. Considering these calculations, it was concluded that both companies should set ticket prices between 1,250 TL and 1,350 TL to maximize their revenues.

  İncele
• MakaleYalnız künye2025/r/gumushane/19650
  Evaluation of effectiveness of municipalities in black sea region with data envelopment analysis

  Bolayır, Banu; Yegin, Şahin Murat

  This study aims to measure to what extent 18 municipalities in the Black Sea Region are effective compared to each other. The Data Envelopment Analysis (DEA) method was employed to measure the effectiveness of municipalities in comparison to each other. To calculate effectiveness values, the input-oriented CCR and BCC models from DEA models, as well as the input-oriented dual CCR models for ineffective municipalities were established based on the CCR model results. In the present study, input variables were determined as goods and services procurement expenses, personnel expenses, and capital expenses, while output variables were determined as enterprise and property revenues, tax revenues, and other revenues. The LINDO 6.1 software program was used in the solution of the models. According to the solutions of CCR and BCC models, the municipalities of Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Düzce, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, and Trabzon are fully effective, while Amasya, Artvin, Giresun, Gümüshane, and Zonguldak are not. According to the solutions of dual CCR models, the municipalities of Bartın, Bolu, Çorum, Düzce, Karabük, Ordu, Samsun, Sinop, Tokat, and Trabzon are fully effective, while Amasya, Artvin, Bayburt, Giresun, Gümüşhane, Kastamonu, Rize, and Zonguldak are not. Moreover, the dual CCR model results suggested new input values for the ineffective municipalities to achieve effectiveness.

  • 
  • 
  İncele
• Kitap BölümüYalnız künye2025/r/gumushane/14285
  Assessment of Türkiye's Healthcare Quality Standards Using the FUCOM Method: FUCOM Method

  Bolayir, Banu

  This study aims to determine the importance ranking of healthcare quality standards in Türkiye. The latest version of the Healthcare Quality Standards-Hospital (Version 6.1) was used as the healthcare quality standards in Türkiye. The FUCOM method, one of the multi-criteria decision-making (MCDM) methods, was employed to rank the importance of these standards. To use this method, a questionnaire based on the healthcare quality standards was filled out by six experts. The data obtained from the questionnaire were transferred to Microsoft Excel Solver, and the FUCOM method was used with this program. Using the FUCOM method, the local importance weights of the main criteria and sub-criteria were initially determined. Then, the criteria were ranked based on these weights. Subsequently, after determining the global importance weights of the sub-criteria considering the local importance weights of both the main criteria and sub-criteria, their rankings were also established based on these weights.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/12524
  Investigation of the impact of instagram access restriction on individuals' psychological well-being, social and cultural perceptions, and adaptation strategies

  Özen, Üstün; Çam, Handan; İpkin, Metin; Kaldırımcı, Şahin Göktuğ

  This study comprehensively examines the psychological impacts of the Instagram access ban implemented in Turkey between August 2, 2024, and August 10, 2024, how these impacts are reflected in social consequences and cultural perceptions, and also assesses the adaptation strategies that individuals develop in response to the ban. Data were collected from 80 participants residing in Erzurum through online surveys and analyzed using MAXQDA 24 software. The findings suggest that the access ban had various psychological effects, with some participants experiencing changes in their social relationships and difficulties in accessing information. The impacts on social bonds and solidarity varied among participants, with some cases showing intensified social interactions. In terms of cultural perceptions, changes were observed in individuals' views on freedom and expression rights. The study provides important insights into how social media access bans can influence individual perceptions and social structures, suggesting that these findings could contribute to shaping social media policies.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/20132
  Analysis of customer reviews for digital banking applications with text mining methods

  Çam, Handan; Sayin Okatan, Burcu

  Virtual services, which provide an important comfort area in today's digital world, are used by the majority of people. Accordingly, digital banking is one of the most used online financial services. In this research, it was aimed to analyze the digital banking services used by bank customers at a high rate and by using text mining methods using a data pool consisting of their comments. In the study, in the light of the data of the Banks Association of Turkey, the digital banking data of the 10 most used private banks and 3 state banks and a total of 13 banks constitute the population. The data covers the period from January 2020 to August 2022.In total, between 1,200,000-1,250,000 raw data were obtained from social media platforms where the relevant banks could be interpreted. Banks were examined one by one; Analyzes about word density were applied, wordcloud data visuals were created, and the perspective on banks was measured with individual sentiment analyses. As a result of the study, the most frequently cited by bank customers are The ease, usefulness, and service fees of digital applications are interpreted. Therefore, it has been understood that the digital services of private banks and public banks do not differ much, but the digital services of private banks are more efficient in terms of usefulness and self-renewal. As a result of the analysis, different suggestions were made to banks within the scope of customer satisfaction and quality service delivery in terms of digital banking services.

  İncele