Keşfü’z-Zunūn’da Kur’ān İlimlerinden Bazılarına Dair Te’lifler ve Müellifler

Kur’ān ilimleri ya da ulūmu’l-Kur’ān, tefsire katkı veren çalışma alanlarından sayılmıştır. İlgili ilimler, Kur’ān’ın açıklanmasında ve tefsirin daha nesnel ve objektif olmasında önemli etkiler hāsıl etmiştir. Bu bağlamda Kātib Çelebī (ö. 1067/1637), yazdığı ansiklopedik eserde ulūmu’l-Kur’ān konularına, o mevzuda yazan müelliflere ve onların yazdığı eserlere temas etmiştir. Bu açıdan Keşfü’z-zunūn bir bilimler ansiklopedisi değerini elde etmiştir. Adı geçen ansiklopedide ulūmu’l-Kur’ān’a dair oldukça fazla bilgiler verilmiştir. Çalışmayla Çelebī’nin eserinin her tarafına dağılmış durumda olan Kur’ān ilimleriyle ilgili konulara ve konuda yazanlara ve onların kitaplarına dair bilgiler bir araya getirilmiştir. Çelebī’nin ilimler ansiklopedisi eseri, Kur’ān ilimlerinde yazan müellifler ve yazdıkları te’lifler açısından incelenmiş ve hiçbir bilginin gözden kaçırılmamasına özen gösterilmiştir. Elde edilen verilerin Osmanlı döneminde Kur’ān ilimlerindeki çalışmaların ortaya çıkarılmasını ve değerlendirilmesini mümkün kılmıştır. Böylece ilgili konuda araştırma yapacak olanlara yeni ufuklar açılacağı düşünülmüştür. Çalışmada Osmanlı kültür tarihini araştıranlar için önemli bilgiler derlenmiştir. Makalede analiz, sentez, tümevarım ve tümdengelim gibi değişik metotlardan yararlanılmıştır.*