Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- Doktora TeziYalnız künye2026Hidrolojik afetlerle ilişkili risk algısı ve hazırlık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Nurdan Dizdar
Su kaynaklı olaylar sonucunda ortaya çıkan hidrolojik afetler; can kayıpları, ekonomik zararlar ve çevresel bozulmalara yol açarak toplumların sağlık, yaşam ve altyapı sistemleri üzerinde ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, hidrolojik afet riskinin yoğun olarak yaşandığı Giresun ve Kastamonu illerinde bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algıları ve hazırlık düzeylerini değerlendirmeye yönelik geliştirilen Hidrolojik Afetlerle İlişkili Risk Algısı ve Hazırlık Ölçeği’nin (HARAHÖ) geçerlik ve güvenirliğini incelemek ve risk algısı ile hazırlık düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırma, metodolojik ve tanımlayıcı araştırma deseninde yürütülmüştür. Veriler, 01.05.2025-30.10.2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrimiçi yöntemlerle toplanmıştır. Toplam 1.060 kişiden elde edilen veriler incelenmiş ve analizler 1.036 katılımcı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci; literatür taraması, Lawshe kapsam geçerlilik yöntemiyle uzman değerlendirmesi, pilot uygulama ve ana uygulama aşamalarından oluşmuştur. Yapı geçerliliği kapsamında örneklem Solomon tekniğiyle ikiye ayrılmış; bir gruba Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), diğer gruba Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analizlerde SPSS 27, Factor ve Mplus 7.4 programlarından yararlanılmıştır. Bulgular, HARAHÖ’nün Hazırlık, Kaygı, Bilinç ve Tehdit olmak üzere dört faktör ve 35 maddeden oluştuğunu göstermiştir. Ölçeğin toplam varyansı açıklama oranı %55,07, KMO katsayısı 0,91’dir. DFA sonuçları modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (CFI=0,937; TLI=0,933). Cronbach’s Alpha katsayıları 0,83 ile 0,95 arasında değişmektedir. Sonuç olarak HARAHÖ, bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algılarını ve hazırlık düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçeğin, hidrolojik afetlere ilişkin risk ve hazırlık durumlarının belirlenmesinde, afet risk azaltma çalışmalarının planlanmasında ve afetlere yönelik eğitim ile farkındalık programlarının etkililiğinin değerlendirilmesinde önemli bir değerlendirme aracı olarak kullanılması önerilmektedir.
- MakaleAçık Erişim2026Place attachment of earthquake victims residing in Antakya (Hatay) after the Kahramanmaraş earthquakes on February 6, 2023
Fakıoğlu, Merve; Mızrak, Sefa
People affected economically, environmentally, physically, and psychologically by the earthquake may be reluctant to move to safer and more comfortable places for various reasons. Investigating the factors that influence people’s place attachment after devastating earthquakes will enable the creation of sustainable communities and cultures. This study examined the impact of earthquake experience, preparedness, place-protective behavior, social support, insecurity, price increase, the surrounding environment, self-efficacy, and risk perception on place attachment among earthquake victims in Antakya following the February 6, 2023, Kahramanmaraş earthquakes. Data were collected via surveys from 453 earthquake victims in the Antakya region of Hatay (Türkiye) province, one year after the earthquakes. Eleven ordered logistic regressions revealed the strength and direction of the factors affecting place attachment. Earthquake victims who were injured, lost relatives, were not evacuated, and were not disturbed by the rubble had higher place attachment. Earthquake preparedness, formal social support, post-earthquake insecurity, post-earthquake price increase, self-efficacy, and earthquake risk perception did not affect place attachment. Sustainability and place-protective behavior increased place attachment. Furthermore, place attachment was higher among men and those who lived longer in Antakya. This study is expected to guide managers, disaster experts, and non-governmental organizations who develop strategies to increase people's place attachment in disaster-affected regions.
- MakaleYalnız künye2025POST-ACCIDENT RISK PERCEPTION, OCCUPATIONAL TRAUMAS, AND TRANSFORMATIONS IN PROFESSIONAL RESILIENCE: A PHENOMENOLOGICAL STUDY ON OCCUPATIONAL SAFETY SPECIALISTS IN THE MINING SECTOR
Dogan, Onur
This study aims to examine the occupational traumas experienced by occupational safety specialists following fatal, limb-loss, and serious injury-related workplace accidents, as well as the impact on their safety perceptions and the preventive strategies they develop. This research was conducted using a phenomenological approach, which is a type of qualitative research design. In-depth semi-structured interviews were carried out with 14 occupational safety experts working in various regions of Turkey. Criterion sampling was used to select participants. The data obtained were systematically analysed using thematic analysis. Interviews continued until data saturation was reached, and recurring patterns were observed. The research process and the reporting of findings were structured in accordance with the COREQ checklist. The study identified three main themes: occupational trauma, altered risk perception, and new safety strategies. These reflect specialistic psychological and professional changes following workplace accidents. The study offers insights into how occupational safety specialists adapt their policies and improve safety culture after serious accidents. It emphasises changes in precautionary approaches and their role in fostering safer workplaces. Key policy and cultural enhancement recommendations are also proposed.
- MakaleAçık Erişim2025Investigation of the Effect of Risk Perception, Socio-demographic and Obstetric Factors on the Level of Decision-making of Pregnant Women via the Internet: Multiple Linear Regression Analysis Model; [Gebelerin İnternet Yoluyla Karar Alma Düzeyi Üzerine Risk Algısının, Sosyo-demografik ve Obstetrik Faktörlerin Etkisinin İncelenmesi: Çoklu Doğrusal Regresyon Analiz Modeli]
Aktaş, Songül; Topçu, Tuğba Yazıcı; Ay, Özge Palancı; Aydın, Ruveyde
Objective: This study examines the effect of risk perception and socio-demographic and obstetric factors on the level of decision-making of pregnant women via the internet. Method: This study employed a cross-sectional and analytical design and was conducted online with 384 pregnant women living in Turkey. Data were collected using descriptive information forms, such as the decision-making scale via the internet on pregnancy and the perception of pregnancy risk scale. Descriptive statistics, including percentages and means, as well as multiple linear regression analysis, were utilized to analyze the data. Results: As the risk perception in pregnancy increased, the level of decision-making via the internet increased (β=0.118, p=0.000). Among pregnant women experiencing pregnancy-related health issues, a significant increase in decision-making via the internet was observed (β=0.092, p=0.046). As the age of women increased (β=-2.623, p=0.013) and income was perceived to be equal to expenses (β=-1.499, p=0.011) or more than expenses (β=-1.953, p=0.023), decision-making via the internet during pregnancy decreased. Unwanted pregnancy has a “reducing” effect of approximately two times on online decision-making (β=-1.919, p=0.026). The number of pregnancies, education and family type were found to have no statistical effect on decision-making (p>0.05). Conclusion: As the risk perception increases in pregnant women, online decision-making also increases. Factors such as some socio-demographic and obstetric factors affect online decision-making of pregnant women.
- MakaleAçık Erişim2023Effect of individual characteristics, risk perception, self-efficacy and social support on willingness to relocate due to floods and landslides
Mızrak, Sefa; Turan, Melikşah
People may have to leave their home, environment, region and country because of disasters or disaster risks. Effective and efficient disaster risk reduction activities involving the community can reduce disaster risks and enable people to reside more safely and peacefully in their environment. The objective of this study was to investigate whether individual characteristics, risk perception, self-efficacy and perceived social support were correlated with the willingness to relocate due to floods and landslides. The data were collected from 947 people residing in Gümüşhane Province (Türkiye) using a survey. In the study, a total of ten models were tested with the help of ordinal logistic regression analysis. Consequently, the participants' willingness to relocate due to landslides was determined to be higher than the willingness to relocate due to floods. University students and people with chronic diseases and flood and landslide experiences had a greater willingness to relocate. Residence duration and informal social support were negatively correlated with relocation willingness. Those who believed that they could protect themselves in the event of a flood and landslide were more likely to relocate. Among risk perceptions, probability increased relocation willingness mostly due to floods, while fear increased relocation willingness mostly due to landslides. This study attempted to provide policy makers and scientists insight into disaster risk reduction and disaster risk communication related to relocation.
- Doktora TeziAçık Erişim2022Afet risk algısının afetlerde hazırlık sürecindeki rolü
İbrahim Kıymış
Afet riski altında yaşayan insanların afetlere tepkilerini, davranışlarını ve risk kültürlerinin özelliklerini belirlemede ve değerlendirmede kullanılabilecek afet risk algısı ölçeğinin geliştirilmesi, afet risk yönetiminde önemli bir adımdır. Bu çalışmanın amacı, bir afet risk algısı ölçeği geliştirmek ve afete hazırlıklı olma üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Bu nedenle pilot uygulama ve ardından ana uygulama, sırasıyla 359 ve 786 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar 18 yaş ve üstü, Giresun ve Elazığ illerinde ikamet eden ve yakın zamanda deprem, sel ve heyelan yaşamıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler, faktör analizi, bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA ve yapısal eşitlik modelleme teknikleri kullanılmıştır. Maruziyet/Etki, Olasılık, Yönetilemezlik, Endişe/Korku, Savunmasızlık olmak üzere 5 boyutta kategorize edilen 25 maddeden oluşan güvenilir ve geçerli bir afet risk algısı ölçeği geliştirilmiştir. Katılımcıların afet risk algıları; eğitim düzeylerine, gelir düzeylerine, yaşadıkları illere ve afet eğitimlerine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Afet riski algısı ile afete hazırlıklı olma arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0.29; p<0.05). Yapısal eşitlik modeline göre, Maruziyet/Etki (β=0.40; t=5.48; p<0.05) ve Endişe/Korku (β=0.23; t=3.37; p<0.05) değişkenlerinin afete hazırlık üzerinde olumlu ve anlamlı etkileri olmuştur. Gelecekteki çalışmalar için afet risk algısı ölçeğinin farklı afet türlerine göre uygulanması, sonuçlarının değerlendirilmesi önerilmektedir.
- MakaleYalnız künye2021Adaptation of hurricane risk perception scale to earthquake risk perception and determining the factors affecting women's earthquake risk perception
Mızrak, Sefa; Özdemir, Ahmet; Aslan, Ramazan
Worldwide studies show that gender is an important variable affecting disaster risk perception and that women have high levels of disaster risk perception. The objective of this study is to investigate women’s earthquake risk perception as well as the factors that may help predict it. The data of the study were collected from 463 women living in Kocaeli (Turkey) by survey method. The study, which employed ordinary logistic regression analysis, analysed whether the same dependent variable was predicted by different independent variables in five models. Many of the women who participated in the research reported that they were more sensitive to earthquakes. The items with the highest mean among women's affective and cognitive risk perception factors are the items that measure fear and financial perception, respectively. Education and age significantly help predict women’s earthquake risk perception. Living in dread of earthquakes and being depressed and worried for future generations make women feel more sensitive. This study has showed that all the underlying factors affecting women's disaster risk perception should be understood more deeply. It is thought that the results of the study will contribute to studies related to disaster management, risk perception, and women.
- Doktora TeziAçık Erişim2020Afet risk algısının kültür ve kişilikle ilişkisi
İbrahim Halil Çelik
Çalışma kapsamında afet risk algısı ölçeği geliştirip, kültür ve kişilik boyutları ile ilişkili olup olmadığının tespiti, ayrıca afet risk algısının çalışma evrenine alınacak şehirlerde, demografik değişkenler açısından anlamlı bir farklılık olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlandı. Çalışma, Muğla ve Van illerinde 18 yaş ve üstü bireylere yapıldı. Çalışma kapsamında, ilk pilot çalışmada 20, belirlenen şehirlerdeki pilot çalışmada 200 ve ana çalışmada 900 kişi olmak üzere, toplam 1120 kişiye ulaşıldı. Çalışma kapsamında dört boyut (Tehdit, Endişe, Kadercilik ve Kontrol edebilirlik) ve 21 maddeden oluşan "Afet Risk Algısı Ölçeği" geliştirildi. Afet risk algısı, kültür ve kişilik ölçeklerinin yapısal eşitlik LISREL 8.7 programında doğrulayıcı faktör analizi yapıldı ve ölçekler doğrulandı. Çalışma modeli kapsamında afet risk algısının, kültür ve kişilik ile ilişkisini incelemek için LISREL programında yapılan analiz neticesinde; kişilik ölçeği uyumluluk boyutunun, afet risk algısı boyutlarının hepsiyle doğrudan ilişkili olduğu, sorumluluk boyutunun, tehdit boyutuyla, yeniliğe açıklık boyutunun kadercilik boyutuyla doğrudan ilişkili olduğu bulundu. Kültür ölçeğinin belirsizlikten kaçınma boyutunun, afet risk algısı endişe ve kontrol edebilirlik boyutlarıyla doğrudan ilişkili olduğu bulundu. Ayrıca afet risk algısı bağlamında demografik değişkenlerin arasında farklılık olup olmadığı, kültür boyutları bağlamında da yaşanan şehre göre farklılık olup olmadığı araştırıldı. SPSS 25 paket programında, demografik değişkenler için T testi ve ANOVA testi yapıldı. Afet risk algısının yaş, afet yaşanmışlık sayıları ve yaşanan şehir değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edildi. Kültürün belirsizlikten kaçınma boyutu ile yaşanan şehir değişkeni açısından istatistiksel olarak aralarında anlamlı farklılık tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Afet, Afet Risk Algısı Ölçeği, Afet Yönetimi, Kişilik, Kültür
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Kbrn olaylarında ilk müdahalede görev alan bazı ekiplerin olay yerindeki tehlikelere karşı risk algısı ve hazırlılık tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Adana ili örneği
Hasan Yücel
KBRN olayları kazaen veya kasten tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif, nükleer ajanların salınması ile oluşan ve olumsuz etkiler bırakan olaylardır. KBRN olaylarında ilk andan itibaren zarar azaltma faaliyetlerinde bulunarak olayın olumsuz etkilerinin büyümesini engelleyecek ekipler ilk müdahale ekipleridir. Olay yerinde bulunabilecek tehlikeli KBRN maddeleri ilk müdahale ekiplerini risk altında bırakabilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı KBRN olaylarında ilk müdahalede görev alan bazı ekiplerin olay yerindeki tehlikelere karşı risk algılarını ölçmek ve olay öncesi hazırlık ile ilgili tutumları arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Çalışma Adana ilinde KBRN olaylarına müdahalede yer alma potansiyeli olan kurtarma, tespit, arındırma, jandarma ve itfaiye çalışanlarından anket doldurmayı kabul eden 140 kişi üzerinde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak KBRN tehlikelerine yönelik risk algısı ve hazırlılık ölçeği oluşturulmuştur. Verilerin analizleri SPSS 22 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Aritmetik ortalama, yüzde, standart sapma ve frekans dağılımı değerleri verilmiştir. Ortalamaları karşılaştırmak amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal-Wallis Testi ve Bağımsız Örneklem T-Testi kullanılmıştır. İlişkilerin incelenmesi için ise Basit Doğrusal Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların KBRN olay yeri tehlikeleri risk algı düzeyleri (4,09) ve KBRN olaylarına hazırlılık düzeylerinin (3,71) puan ortalaması ile yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların KBRN olay yeri tehlike risk algı düzeyleri ile hazırlık düzeyleri arasında, anlamlı düzeyde pozitif yönde doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: KBRN Olayları, İlk Müdahale Ekipleri, Risk Algısı, Hazırlık
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2018Toplumun afet risk algısı ve afete hazırlıklı olma durumu: Kocaeli ili örneği
Ahmet Özdemir
Afetler tarih boyunca dünyanın her yerinde çok yüksek oranda can ve mal kayıplarının yaşanmasına neden olmuşlardır. Afetleri en az zararla atlatmanın en etkili yolu hazırlık ve zarar azaltma çalışmalarının düzenli ve planlı uygulanmasından geçmektedir. Afet risk algısının bireyler tarafından anlaşılması hazırlık çalışmalarının ilk adımıdır. Risk algısının yükseltilmesi, toplumu afetlere karşı hazırlık yapmaya itecektir. Bu çalışmanın amacı; Kocaeli ilinde yaşayan bireylerin afet risk algısı ve hazırlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya katılanlar Kocaeli ilinde yaşayan 18 yaş ve üstü 483 bireyden oluşmaktadır. Örneklem basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak yeni bir ölçek geliştirilmiştir. Verileri analiz etmek için istatistik paket programı kullanılmıştır. Aritmetik ortalama, Frekans dağılımı ve yüzde değerleri verilmiştir. Ortalamaları karşılaştırmak amacıyla tek yönlü varyans analizi ve bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. İlişkilerin incelenmesi için ise basit doğrusal korelasyon analizi kullanılmıştır. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; katılımcıların afet risk algı düzeyinin (3,97) yüksek düzey olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların hazırlık düzeyinin (2,74) orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların afet risk algı düzeyleri ile hazırlık düzeyleri arasında, anlamlı düzeyde pozitif yönde doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Afet, Afet Risk Algısı, Afetlere Hazırlık
