Victor Fontanier'nin Trabzon Konsolosluğu (1830-1832)

1830lu yıllarda Trabzon ticaretinin kazandığı ivmeyi, Fransızların 1827den beri kapalı olan konsolosluğu yeniden tesis etmeleri ve buraya yüksek beklentilerle daha evvel Fransız hükümeti tarafından Doğuya gönderilen Victor Fontaniernin tayin edilmesinden anlamak mümkündür. Fransızlar, İngilizlerin İran transit ticareti için Trabzonu önemli bir üs olarak seçmeleri ve daha da önemlisi 1820li yıllarda Gambanın Tiflis Fransız konsolosu olarak, İran ve Gürcistan ticaretine yönelik girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Trabzonda gelişen uluslararası ticaretten istifade etmeye çalışmışlardır. Fransanın Trabzonda gelişen ticaretteki bu ısrarı, Fransız Dışişleri Bakanı Polignacın Fontanierye verdiği 10 Haziran 1830 tarihli talimatlardan görülebilir. Bunun yanında 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında, bölgedeki siyasi gelişmeler de büyük devletlerin ilgisini çekmeye başlamıştı. Bu bağlamda, Fontanier Fransız hükümeti tarafından bölgedeki Fransız çıkarları için çok geniş siyasi ve ticari bir misyonla bir kez daha Doğuya, bu kez geçici konsolosluk görevlisi olarak Trabzona gönderildi. Fakat Fontaniernin kısa görev süresi bu beklentileri yerine getirmediği gibi Fransız ticareti de İngiliz ticaretinin çok gerisinde kaldı. Bu makale, Fransız arşiv kaynaklarından ve Fontaniernin seyahatnamesinden hareketle Trabzonda uluslararası ticaretin başladığı bu dönemde, Fontaniernin konsolosluğunu inceleme amacındadır.