Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 18
• 11
• 2

Araştırmacılar(7)

• Bal, Samet Yahya
• Coşar, İkram
• Gokhan, Nezihe
• Karaalp, Musa
• Kaya, Hacer
• Mazlum, Halit
• Zulkadir, Ayhan

• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/19450
  Impact of Phytobiotic Supplementation Administered in Drinking Water on Meat Quality in Heat-Stressed Broilers

  Kaya, Hacer; Kamiloğlu, Aybike

  This study evaluated the effects of a phytobiotic additive, hawthorn fruit extract (HFE), administered via drinking water on meat quality of broilers subjected to heat stress (HS). A total of 300 one-day-old broiler chicks were distributed into six experimental groups according to a 2×3 factorial design after a one-week acclimation period, with five replicates of 10 chicks each. Chicks had ad libitum access to feed and water for the duration of the 42-day trial and were exposed to a 24-hour lighting program. HS decreased the b* color value of breast meat while increasing L* and a* values and pH of thigh meat. Cooking loss (CL) of both breast and thigh meat was reduced, whereas water-holding capacity (WHC) remained unaffected. HS did not significantly alter thiobarbituric acid-reactive substances (TBARS), total saturated fatty acids (ΣSFA), or total unsaturated fatty acids (ΣUFA), but decreased monounsaturated fatty acids (ΣMUFA) and increased emulsion stability (ES) and polyunsaturated fatty acids (ΣPUFA). Adding HFE to the drinking water did not influence breast meat pH or color intensity, but WHC improved in breast meat with 0.2 mL/L HFE and in thigh meat at both HFE concentrations. The 0.4 mL/L HFE dose increased ΣSFA and decreased ΣUFA and ΣPUFA levels, while ΣMUFA decreased at both HFE concentrations. Overall, HFE supplementation mitigated several adverse effects of HS, notably enhancing ES and reducing redness of thigh meat. These findings suggest that HFE can be an effective phytobiotic strategy to improve meat quality in broilers under thermal stress conditions.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/13477
  Serum and hepatic lipid fractions and total protein status of laying hens supplemented with tarragon (Artemisia dracunculus L.) under different stocking densities

  Kaya, Hacer; Karaalp, Musa; Kaynar, Özgür; Elmastaş, Mahfuz

  High stocking density can induce metabolic disturbances in laying hens, particularly in lipid metabolism. This study evaluated the effects of dietary tarragon (Artemisia dracunculus L.) supplementation on serum and hepatic total protein and lipid parameters in laying hens reared under different stocking densities. A total of 192 50-week-old Lohmann Brown laying hens were assigned to a 2 × 4 factorial arrangement with two stocking densities, 5 or 7 hens per cage, and four dietary tarragon treatments providing 0, 1, 5, or 10 mmol/kg feed of tarragon-derived additional antioxidant activity for 8 weeks. Serum total protein concentration was not affected by stocking density but increased with tarragon supplementation, rising from 7.5 to 8.3 g/dL. Liver total protein concentration remained unchanged. SDS-PAGE analysis of pooled treatment-group samples identified 24 serum and 39 hepatic protein bands. High stocking density altered the serum lipid profile by increasing cholesteryl ester, free fatty acid, and acylglycerol proportions, as well as total cholesterol and triacylglycerol concentrations, while decreasing triacylglycerol and phospholipid proportions. Tarragon supplementation increased serum cholesteryl ester and phospholipid proportions and reduced serum triacylglycerol and free fatty acid proportions, together with lower total cholesterol and triacylglycerol concentrations. In the liver, high stocking density increased cholesteryl ester and free cholesterol proportions and triacylglycerol concentration, whereas it decreased triacylglycerol and phospholipid proportions and total cholesterol concentration. Tarragon supplementation increased hepatic cholesteryl ester, free cholesterol, and phospholipid proportions and reduced hepatic triacylglycerol proportion and concentration. Significant stocking density × tarragon-derived additional antioxidant activity interactions were observed for serum free fatty acid and hepatic free fatty acid and free cholesterol. Overall, stocking density had a stronger effect on lipid metabolism than on total protein status.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/12219
  Influence of Hawthorn (Crataegus tanacetifolia) Fruit Vinegar Supplementation on Meat Quality and Gut MicrobiotainHeat-StressedBroilers; [Alıç (Crataegus tanacetifolia) Meyve Sirkesi Takviyesinin Isı Stresi Altındaki Etlik Piliçlerde Et Kalitesi ve Bağırsak Mikrobiyotası Üzerindeki Etkisi]

  Kaya, Hacer; Kamiloğlu, Aybike

  This study investigated the influence of the consumption of hawthorn (Crataegus tanacetifolia) fruit vinegar (HFV), a fermented product, on meat quality and gut microbiota in broiler chickens under cyclic heat stress (HS). A total of 300 one-day-old male Ross 308 chicks were divided into six groups with five replicates of ten birds, following a 2×3 factorial design with two temperatures (24 and 35°C) and three HFV supplementing levels (0, 2, and 4 mL/L) after one-week acclimation. Broilers in the thermoneutral groups were kept at 24°C, while HS groups experienced 35°C for 8 hours daily from day 21. Feed and water were provided ad libitum under a 24-hour lighting program. HS increased breast pH, reduced b* color value, raised ΣSFA and ΣMUFA levels, and lowered ΣUFA and ΣPUFA ratios. Supplementing 4 mL/L HFV increased breast L* color value and ΣSFA level while reducing ΣUFA ratio. The 2 mL/L HFV dose decreased ΣMUFA and increased ΣPUFA levels. Overall, HFV supplementation improved meat quality and beneficially altered fatty acid composition in heat-stressed broiler breasts. These results suggest that HFV supplementation may be a practical natural additive for broilers under cyclic heat stress and provide new evidence regarding its combined effects on meat quality and intestinal microbiota. Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

  • 
  İncele
• Derleme MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19784
  Hayvan yemlerine yeşil sentez metalik nanopartikül ilavelerinin etkileri

  Kaya, Hacer

  Hayvancılık işletmelerinde “mümkün olan en yüksek kalitede, en fazla ürünü, en kısa zamanda ve en ucuza üretme” amacına ulaşabilmeleri için yemde uygun mineral dengesini sağlayabilmek önemlidir. Mineraller, tüm çiftlik hayvanlarının optimum bir düzeyde büyüme ve gelişmeleri, hastalıklardan korunmaları, üremeleri ve üretmeyi sürdürebilmeleri için temel besinsel elemanlardır. Geçtiğimiz yıllarda fiziksel ve kimyasal yöntemlerle sentezlenen nano minerallerin çiftlik hayvanları üzerine etkilerini inceleyen çok sayıda çalışma yapılmıştır. Ancak bu yöntemlere alternatif olan “yeşil sentez” veya “biyosentez” adı verilen yöntemle üretilen nano minerallerin yem katkı maddesi olarak kullanımına yönelik çalışmalar da son zamanlarda dikkat çekmektedir. Yeşil sentez teknolojisi temiz, ucuz, tek adımlı ve basit, hızlı ve güvenilir olmasının yanısıra sağlık ve çevre dostu bir yöntemdir. Yeşil sentez yöntemi, bitki, bakteri, mantar, alg ve maya gibi biyolojik ajanlarda bulunan proteinler, enzimler, vitaminler, fenolik maddeler, organik asitler vb. metabolitlerin indirgeme fonksiyonu ile metal tuzları nanopartikül (NP) seviyesine dönüştürebilmesidir. En az bir boyutu 100 nm’den daha küçük olan parçacıklar NP’ler olarak adlandırılmaktadır. Nano mineraller/metal nanopartikül (MNP)’ler çok küçük boyut ve yüksek yüzey/hacim oranlarına sahip olmaları nedeniyle üstün mekanik, termal, optik ve manyetik özellikler kazanmış ve tarım, eczacılık, tıp, biyomedikal, biyoteknoloji, optik, enerji gibi farklı uygulama alanlarında yenilik için önemli bir araç haline gelmişlerdir. Bu derleme, gelişen küresel problemlere çözüm olarak, sürdürülebilir ve sıfır atık ilkelerini temel almış yeşil sentez metoduyla üretilen metal nanopartiküllerin hayvan yemlerinde kullanılma potansiyellerine ilişkin literatür verilerini özetlemektedir.

  • 
  • 
  İncele
• Derleme MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19779
  Hayvansal Gıda Üretiminde Su Ayak İzinin Değerlendirilmesi

  Kaya, Hacer; Mazlum, Halit

  Su, insan sağlığının, çevresel sürdürülebilirliğin, endüstriyel üretimin ve gıda güvenliğinin en temel unsurudur. Yerkürede kullanılabilir tatlı su kaynakları toplam su kütlesinin sadece % 2,5’ini oluşturmaktadır. Dünya nüfusundaki hızlı artış, küresel ısınma, endüstriyel üretimdeki ilerlemeler ve bilinçsiz kullanım etkileriyle sınırlı olan tatlı su kaynakları azalmaktadır. Bu anlamda su kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlayan “su ayak izi” kavramı ön plana çıkmaktadır. Su ayak izi, genel anlamıyla bir ürünün üretiminden tüketimine kadarki tüm aşamalarda gerekli olan tatlı su miktarını ifade eder. Literatürdeki ilgili çalışmalarda, Dünya genelindeki tarımsal üretim içerisinde hayvansal ürünlerin üretimi su ayak izinin çok önemli bir kısmını (yaklaşık üçte birini) oluşturduğu bildirilmektedir. Bu çalışmalarda, et üretiminin su ayak izinin süt ve yumurta üretiminden fazla olduğu, et üretimi içerisinde de sığır etinin en yüksek paya sahip olduğu bildirilmiştir. Türkiye’de su ayak izinin sektörel dağılımında tarımsal faaliyetlerin % 89 ile ilk sırada yer alması hayvansal gıda üretiminde su yönetiminin doğru yapılmasının ülkemiz açısından önemini ortaya koymaktadır. Gelecekte, küresel nüfus artışıyla birlikte hayvansal gıda üretiminin artışı ve üretim sistemlerinin gelişmesi muhtemeldir. Bu durumun mevcut tatlı su kaynakları üzerinde ek bir baskı oluşturacağı öngörülmektedir. Bu nedenle hayvansal gıda üretiminin tüm aşamalarında gerekli olan su miktarının ürün bazında bilinmesi suyun doğru yönetimi ve verimli kullanımı açısından oldukça önemlidir. Ayrıca düşük su ayak izine sahip yemlerin kullanılması, meraya dayalı hayvancılığın teşvik edilmesi, gıda israfının önlenmesi ve üretim zincirindeki tüm paydaşların bilinçlendirilmesi hayvansal üretimde su ayak izini azaltan ilave önlemler olarak sıralanabilir. Bu çalışmada su kullanımının yüksek olduğu hayvansal gıda üretiminde su ayak izinin önemi küresel ölçekte ve Türkiye özelinde değerlendirilmiştir.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/14244
  Response of tibia bone morphology, biomechanics and minerals to Organic Hawthorn (Crataegus tanacetifolia) Fruit Vinegar application in broiler chickens exposed to cyclic heat stress

  Kaya, Hacer

  This study aimed to determine the effects of adding different doses of organic hawthorn fruit vinegar (HFV) to the drinking water of male broilers (Ross 308) reared under cyclic heat stress (CHS) on tibia bone morphology, biomechanics, and minerals. Broilers were distributed into six groups based on a 2 × 3 factorial design, testing two ambient temperatures (24 and 35°C CHS for 8 h/day starting from day 21) and three HFV levels (0, 2, and 4 ml/L). Cyclic heat stress had no effect on the morphological and biomechanical properties of the tibia bone, except for a decrease in cortex thickness (P < 0.05). However, CHS significantly decreased the bone Ca, P, Mg, Cu, Zn, Mn, and K levels, while increasing the Fe levels (P < 0.01). The addition of 2 and 4 ml/L HFV had no effect on the morphological and biomechanical properties of the tibia bone (P > 0.05), except for an increase in bone diameter with 2 ml/L HFV (P < 0.05). HFV additions were not sufficient to increase the Ca level decreased by CHS, and the tibia bone Ca level of birds under CHS decreased further with HFV additions (P < 0.01). Conversely, 2 ml/L HFV increased Mg levels, and both 2 and 4 ml/L HFV increased Cu, Fe, Zn, and Mn levels, whereas P levels decreased (P < 0.01). K level decreased with 2 ml/L HFV and increased with 4 ml/L HFV supplementation. In conclusion, HFV supplementation has positive effects on bone mineralization in broilers exposed to HS and can be used up to 4 ml/L to mitigate the negative effects of heat stress.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/13468
  Effects of Varying Ratios of Hawthorn Fruit Extract on Nesfatin-1, GLP-1 and cTnI Response in Streptozotocin-induced Diabetic Rats

  Özcan, G. Böyük; Kaya, H.

  Background: The aim of this study was to investigate the ef fects of Hawthorn (Crataegus oxyacantha) Fruit Extract on the response of nesfatin-1, Glucagon-like peptide 1 (GLP-1) and cardiac troponin I (cTnI) in STZ-induced diabetic rats. Methods: This study utilized 64 adult male Wistar albino rats, aged 8-10 weeks and weighing an average of 195-215 g. Eight groups were randomly selected, each comprising eight rats designated as Control (C), H100, H200, H300; Diabetes Control (DC), DH100, DH200, DH300. Blood samples were collected from the tail vein (vena caudalis) of all individuals on days 0 and 21 of the research. The serum levels of Nesfatin-1, GLP-1 and cTnI were quantified and assessed using the ELISA technique. Result: In diabetic groups, the increase in serum mean nesfatin-1 and cTnI levels was most pronounced in DC groups, while the most significant decrease due to increased HFE supplementation was observed in DR200 groups (p<0.01); whereas in diabetic groups, the decrease in serum mean GLP-1 levels was observed in DC group, while the most significant increase due to increased HFE supplementation was detected in DG200 group. As a result, it was concluded that 200 mg/kg RPE administration to healthy and di abetic rats di d not cause any side eff ects. It was concluded that HFE, which has an anti-diabetic eff ect by regulating the inflammatory response that plays a role in the development of diabetes, decreasing nesfatin-1 levels and increasing GLP-1 levels, may be useful in supporting the impaired pancreatic beta cell function that occurs in diabetes.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/10238
  Investigation of Microbiological, Physiological and Histopathological Changes in Polymicrobial I nfection in Old Rats

  Ulker, U.; Kizil, S.; Bayraktar, B.; Alçigir, M. E.; Kul, O.; Kaya, H.; Ürüsan, H.; Aydemir, S.; Kotan, G. C.; Önel, A. U.

  Background: The aim of this study is to examine the microbiological, clinical, physiological and pathological findings of natural polymicrobial infection developing in a wistar rat colony under long-term observation. Methods: In this study, 70 male Wistar albino rats, 3 years old, raised by conventional methods and housed in a cage environment were used. Thirteen rats with clinical symptoms such as torticollis and rotation were sacrificed for microbiological and histopathological examination after 14 days. For microbiological examination, the rapid diagnostic kit BBL Crystal system was used to identify bacterial agents in tissue and stool samples and the traditional culture method was used for isolation. Result: As a result of microbiological analysis, the rarely isolated Staphylococcus capitis ( S. capitis ) was isolated. Different Staphylococcus spp. It has been determined that the species can cause suppurative meningoencephalitis as well as septicemia in the brains of experimental animals., it is thought that polymicrobial infection will be useful for the identification of bacterial agents and infection prevention and treatment strategies.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/20086
  Evrim Düşüncesi Açısından Ruhun İmkânı

  Sarıkaya, Berat; Bal, Samet Yahya

  Din-bilim ilişkisi ve çatışmasına en çok konu olan, tabiatın ve insanın varoşuna dair meseleler arasında belki de en önemlisi evrimdir. Geniş bir anlam haritası bulunan evrim kavramı, dini açıdan daha çok modern biyolojik evrim teorisi bağlamında ele alınmaktadır. Evrim teorisinin İslam inancının temel öğretileriyle uyumlu olup olmadığı hâlen tartışılmakta olan bir meseledir. Ateist evrimciler evrim teorisini Tanrı’nın yaratmasına bir alternatif olarak görüp itiraz ederken, teistik evrim savunucuları ise yaratılış ile evrim teorisinin uyumlu olduğunu ve evrimin Tanrı’nın bir yaratma modeline işaret ettiğini ileri sürmektedirler. Ateistik evrim düşüncesi, evrimsel süreç içerisinde organik yapının değişim ve dönüşümünü kabul ederken ruhsal cevherin bu sürece dâhil olmadığı fikrini benimsemektedir. Bu çalışma daha çok evrim düşüncesinin kabulü hâlinde ruhsal gerçeklik ve ruh cevherinin inkâr edilmesinin gerekmediği meselesi üzerinde durarak ruhu kabul etmenin evrim teorisiyle çelişen bir yönünün olmadığını bilakis evrimsel süreçteki birtakım boşluk ve ontolojik sıçramaların ruhun kabulüyle birlikte daha da anlam kazanacağını vurgulamayı amaçlamaktadır.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/19897
  Ehl-i Sünnet ve Mu’tezile Kelâmı Açısından Emir ve İrade İlişkisinin Neliği Tartışması

  Bal, Samet Yahya

  Ehl-i sünnet ve Mu’tezile arasında tartışmalı pek çok mesele olduğu bilinmektedir. Bunlardan biri de irade ve emir arasındaki ilişkinin nasıl olması gerektiğidir. Mu’tezilî kelâm bilginleri irade ve emrin farklı anlamlarda ve yönde olması durumunun imkânsızlığını savunmaktadır. Allah’ın emir ve yasakları hususunda emir ve iradesinin aynı doğrultuda tecelli ettiğini iddia ederler. Ehl-i sünnet kelâm bilginleri ise irade ve emrin mutlak olarak aynı yönde ve anlamda olmadığını iddia etmektedirler. Allah’ın iman etmeyeceğini bildiği kullar bağlamında tezahür eden iradesinin emirden farklı olduğunu savunurlar. Onlara göre Allah’ın özellikle imtihan gereği olarak emrettiği her şeyi irade etmesi ve bu olayın kul istesin ya da istemesin zorunlu olarak gerçekleşmesi ilâhî hikmet açısından mümkün değildir. Ehl-i sünnet ve Mu’tezile bilginlerinin bu farklı yorumlarının altında ilâhî sıfatları ve özellikle de irade sıfatını nasıl yorumladıkları ve onu zattan ayrı bir sıfat olarak görüp görmedikleri yatmaktadır. Buna göre farklı şekillerde tanımlanan irade kavramı üzerinden kelâm bilginleri iradenin emirle olan ilişkisine farklı açılardan yaklaşarak birtakım yargılara varmışlardır.

  İncele