Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 10
• 7
• 5
• 3
• 2
• 1
• 1
• 1
• 1

Araştırmacılar(8)

• Demiral, Gökhan
• Eraslan, Selim
• Işık, Fatih
• Kanyılmaz, Rabia
• Özçelebi, Muhammed Akif
• Şen, Fadime Zülal
• Üzülmez, Mehmet
• Yurdigül, Kürşat

• MakaleYalnız künye2026/r/gumushane/19473
  Ahlat ilçesinin jeoturizm potansiyelinin araştırılması: GAM ve A’ WOT yönteminin uygulanması

  Ozçelebı, Muhammed Akıf; Kara, Melisa

  Bu çalışma, Ahlat yöresinin jeoturizm potansiyelini ortaya koymak ve bu doğrultuda turizm sektörünün geliştirilmesi ile sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik stratejiler önermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu hedefe ulaşmak için Jeosit Değerlendirme Modeli (GAM), A’WOT ve TOWS teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada GAM modeli uygulanmış ve bu modelden elde edilen veriler matris diyagramı üzerinde gösterilerek jeosit ve jeomorfositlerin potansiyel seviyeleri belirlenmiştir. Bu doğrultuda Nemrut Gölü dışındaki jeosit ve jeomorfositlerin matrisin orta bölümünde konumlandığı ve hem ana hem de ek değerler bakımından orta düzeyde bir potansiyele sahip oldukları belirlenmiştir. Ardından, A’WOT analizi uygulanarak Ahlat yöresindeki jeosit ve jeomorfosit alanların ve çevresinin güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditleri ortaya çıkarılmış, elde edilen nitel veriler Analitik Hiyerarşi Prosesi tekniği ile nicelleştirilerek önem sırasına göre önceliklendirilmiştir. Son olarak TOWS tekniğinden yararlanılmış ve Ahlat’ın, eşsiz jeolojik ve kültürel mirasını korumaya ve bir turizm destinasyonu olarak cazibesini artırmaya yönelik stratejiler belirlenmiştir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/gumushane/16525
  A Land Use Analysis of Coastal Reclamation Areas in Ortahisar District, Trabzon (2000-2024)

  Üzülmez, Mehmet

  This study evaluates land use patterns in reclaimed coastal areas of Ortahisar district, Trabzon, from 2000 to 2024. It examines the role, functions, and environmental and structural impacts of reclamation in urban development. In mountainous cities like Trabzon, with limited flat land, sea filling is a key urban expansion strategy. The research combines literature review, satellite image analysis, and GIS mapping (ArcGIS), supported by climate, population, and topographic data from official sources. The study analyses reclaimed zones including Akyaz & imath;, Be & scedil;irli, Ganita, and De & gbreve;irmendere. InAkyaz & imath;, 39 hectares serve the & Scedil;enol G & uuml;ne & scedil;Sports Complex, and 29 hectares serve the city hospital ,which is currently under construction, alongside a mosque, fishermen's shelter, and parking. Ganita includes 17 hectares of parks and recreation and 9 hectares for transport infrastructure, reflecting a public-use planning approach. De & gbreve;irmendere hosts parks, fishermen's shelters, roads, a port, and breakwaters, with about 28 hectares unused. These areas address population growth and land scarcity, creating new urban spaces but posing environmental and engineering risks. International studies highlight issues such as ground settlement, structural instability, flood and storm vulnerability, and marine ecosystem damage in reclaimed lands. While valuable for infrastructure and public services, reclamation should be managed beyond spatial growth. The study stresses how multifunctional, public-focused, strategic planning shaped these areas. However, comprehensive interdisciplinary approaches are needed for ground safety, sustainability, and ecosystem protection. Future planning must mandate geotechnical surveys and environmental impact assessments. Reclamation should align with natural processes, not just physical expansion. Public participation and integrating local needs are crucial. Transport and access plans should balance coastal access and sustainability. Ortahisar's reclamations offer short-term urban solutions, but long-term risk reduction requires integrated sustainable planning.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2026/r/gumushane/13836
  Topo-climatic control on earlywood and latewood growth of Pinus sylvestris L. across the Eastern Black Sea (Türkiye) climatic barrier

  Işık, Fatih; Eraslan, Selim; Köse, Nesibe

  This study investigates the growth dynamics of Pinus sylvestris across the Zigana and Tersun Mountains in the Eastern Black Sea transition zone (Türkiye), elucidating the role of topography in modulating climate–growth relationships. By utilizing 476 increment cores from 239 trees across 12 sites, we developed tree-ring width (TRW), earlywood (EW), and latewood (LW) chronologies to evaluate growth responses along elevation and aspect gradients using moving correlation analysis and Generalized Additive Mixed Models (GAMM). Results reveal a pronounced topo-climatic differentiation: northern slopes of Zigana operate under cold-limited regimes, where growth is primarily governed by early-season temperatures (March–April). Conversely, southern slopes and the inland Tersun Mountains exhibit a shift toward moisture-limited regimes, with growth showing high sensitivity to May–June precipitation. Moving correlation analyses demonstrate a significant temporal transition since the late 1960s, where temperature-driven growth stimulation has been progressively replaced by an intensifying sensitivity to early-season moisture availability. GAMM results revealed non-linear growth responses to seasonal temperature and precipitation variability. The response curves indicated reduced growth under colder March–April conditions, with relative growth increasing markedly when March–April mean temperatures exceeded a model-estimated threshold of approximately 2.0–2.2 °C. May temperature showed a narrow statistical optimum around 7.5–9.7 °C, above which the estimated growth response declined. May–June precipitation promoted growth up to a model-dependent saturation threshold of approximately 300 mm, followed by a tendency toward saturation or decrease. Ultimately, the Eastern Black Sea climatic barrier generates high local-scale variability, rendering inland populations increasingly vulnerable to drought stress under ongoing climate warming. These findings underscore the necessity of topographic context in climate-growth studies and emphasize the urgent need for site-specific, climate-adaptive forest management strategies.

  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2026/r/gumushane/13832
  Multi-scale greening dynamics in Türkiye’s Ecoregions (2001–2024): the effects of elevation and land cover on NDVI change tendencies

  Işık, Fatih; Eraslan, Selim

  Understanding vegetation dynamics in terrestrial ecosystems is critical under the pressures of global climate change and anthropogenic activities. This study analyzes vegetation dynamics from 2001 to 2024 in Türkiye’s 13 biodiverse terrestrial ecoregions using a multi-scale approach, focusing not only on the main drivers, but also on the interactive and context-specific role of these factors. Using the Google Earth Engine (GEE) platform and MODIS Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) data, integrated through a structured multi-scale framework, we applied statistical methods including the Mann–Kendall test, Kruskal–Wallis test, and LOESS curves optimized with leave-one-out cross-validation (LOOCV) to objectively model non-linear dynamics. The results revealed statistically significant positive NDVI change tendencies in all 13 terrestrial ecoregions (Mann–Kendall test, p < 0.05). Forest-dominated ecoregions exhibited the strongest greening, with Sen’s slope values reaching +0.0032 NDVI year⁻1 in the Euxine–Colchic Broadleaf Forests, whereas steppe ecosystems showed more moderate increases (e.g., Central Anatolian Steppe: + 0.0019 NDVI year⁻1). Across elevation gradients, the most consistent and strongest greening occurred at mid-elevations (500–1500 m; τ ≈ 0.40–0.65), while change tendencies weakened and became more heterogeneous at higher elevations. Land-cover-based analysis further showed that natural vegetation types exhibited the strongest nationwide tendencies (“Trees”: τ = 0.71; “Shrubland”: τ = 0.66), whereas anthropogenically influenced classes displayed weaker or regionally variable responses. Beyond documenting general greening patterns, the original contribution of this study lies in introducing a structured multi-scale framework that integrates long-term MODIS NDVI time series (2001–2024) with ecoregion, elevation, and land cover contexts. This approach enables the objective identification of ecosystem-specific and scale-dependent vegetation dynamics that cannot be captured by conventional single-scale or linear trend-based analyses commonly applied in previous studies in Türkiye.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19794
  Karadeniz’in Kıyı Kesimindeki Arazi Kullanımının/Örtüsünün Zamansal ve Mekânsal Değişimi (2000-2023): Akçaabat İlçesi Örneği

  Üzülmez, Mehmet

  Arazi kullanımı ve örtüsündeki değişiklikler, çevresel yönetim ve planlama açısından büyük önem taşır. Şehirleşme ve sanayileşme süreçleri, tarım arazilerini ve su kaynaklarını azaltarak çevresel kirliliği artırmaktadır. Bu değişiklikler, genellikle uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak izlenir ve yönetimde önemli bir rol oynar. Bu çalışma, Karadeniz Bölgesi’nde Trabzon ilinin Akçaabat ilçesinde 2000-2023 yılları arasında arazi kullanımı ve örtüsü değişimlerini incelemektedir. 2000 yılında tarım arazileri %64, ormanlık alanlar %25 ve yerleşim alanları %11 oranındayken, 2013 yılı itibarıyla tarım arazileri %65, yerleşim alanları %18 ve ormanlık alanlar %17 oranındaydı. Bu dönemde yerleşim alanlarının %67,5 oranında artması ve ormanlık alanların %8 azalması gözlemlenmiştir. 2023 yılına gelindiğinde, tarım arazilerinin %52, yerleşim alanlarının %31 ve ormanlık alanların %17 oranında olduğu görülmüştür. Tarım arazilerindeki azalma ve yerleşim alanlarındaki büyük artış dikkat çekmiştir. Yerleşim alanlarındaki hızlı artışın bölgedeki nüfus artışıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Tarım arazilerinin azalması, yerleşim alanlarının genişlemesi ve ormanlık alanlardaki küçülme, bölgenin çevresel dengesini tehdit etmektedir.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/19584
  Akçaabat (Trabzon) İlçesinde Yerleşmelerin Yükselti Basamaklarına Göre Dağılışı

  Üzülmez, Mehmet

  Bu çalışma, Akçaabat ilçesindeki yerleşim alanlarının dağılımını, yükselti faktörüne bağlı olarak incelemektedir. Çalışma, yerleşim alanlarının coğrafi unsurlara bağlı olarak nasıl değiştiğini ve bu durumun bölge üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Coğrafi ve topoğrafik koşullar, yerleşimlerin ve nüfusun yoğunluğunda belirleyici bir rol oynamaktadır. İlçede iklim verileri, tarım, yerleşim ve ekosistem üzerinde belirgin etkiler yaratmaktadır. Araştırmada, ilçenin yükselti kademeleri (0-400, 401-800, 801-1200, 1201-2000 metre) detaylı olarak incelenmiş ve nüfus ile yerleşim dağılımı analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında, topografik haritalar, nüfus ve iklim verileri ile Sayısal Yükselti Modeli (SYM) kullanılmış; veriler ArcGIS 10.5 yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular, 0-400 metre yükselti aralığında yerleşimlerin ve nüfusun yoğunlaştığını, yükselti arttıkça hem yerleşim birimlerinin hem de nüfusun azaldığını göstermektedir. 1200 metre üzerinde kalıcı yerleşim bulunmamakla birlikte, yayla yerleşimleri geçici yerleşim alanı olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, yükseltiye bağlı olarak ekonomik faaliyetlerde de değişim gözlemlenmiştir. Kıyı bölgelerinde tarım ve balıkçılık faaliyetleri yoğunlaşırken, yüksek alanlarda hayvancılık ve yayla turizmi ön plana çıkmaktadır. Özellikle Hıdırnebi Yaylası, turistik potansiyeliyle dikkat çekmekte ve bölge ekonomisine katkı sağlamaktadır.

  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/13794
  Spatially explicit modeling of road icing susceptibility using GIS and a multi-criteria decision approach: A case study of Gümüşhane city (Türkiye)

  Işık, Fatih; Kanyılmaz, Rabia; Çağlak, Savas; Eraslan, Selim; Zeybek, Halil İbrahim

  This study develops and validates a GIS-based, spatio-temporal model to identify and prioritize road segments with high icing susceptibility in the Gümüşhane city center, Türkiye. Icing on urban roadways constitutes a significant threat to vehicular and pedestrian safety, particularly in regions characterized by complex topography and dense urban morphology. A Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA) framework, employing the Analytic Hierarchy Process (AHP) with structured expert input, was used to synthesize ten primary causative factors. These include solar radiation, temperature, aspect, object height, precipitation, elevation, pavement material, slope, albedo, and road width — each representing a distinct topographic, climatic, or morphological influence on urban road icing. The AHP quantitatively established the relative influence of these factors, identifying solar radiation (28.5%), temperature (18.2%), and aspect (13.5%) as the most dominant drivers. The model generates monthly susceptibility maps that reveal "urban canyons"—narrow streets flanked by highrise buildings—consistently exhibit the highest and most persistent susceptibility due to severely limited solar radiation. The accuracy of the model's spatial predictions was quantitatively validated through field observations, with 91.4% of recurring icing locations correctly identified within high or very high susceptibility zones. This research culminates not only in a robust scientific framework but also in a validated decision-support tool that has been successfully integrated into the Gümüşhane City Information System (GCIS), where it is now operationally used to optimize winter maintenance strategies. Ultimately, this work provides a replicable, data-driven approach for enhancing urban resilience and traffic safety in challenging topographical settings.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/20102
  Kaş İlçesinin (Antalya) Nüfus Özellikleri

  Yurdigül, Kürşat

  Nüfus, doğum ve ölümler ile göçlere bağlı olarak değişimleri içeren bir olgudur. Nüfus, hareketli bir yapıya sahip olup bulunduğu yerin konumuna göre değişkenlik göstermektedir. Doğum-ölümlerin yanı sıra göçler nüfus değişkenliğinde önemli rol oynamaktadır. Aktif olarak göç alan ve göç veren bölgelerde nüfus hareketli bir yapıya sahip olmaktadır. Nüfusun değişkenlik göstermesindeki diğer faktörler beşeri ve ekonomik özelliklerdir. Nüfusun, değişime uğramasındaki diğer etkiler ise salgın hastalıklar, savaşlar, doğal afetler gibi olaylar da nüfus özellikleri üzerinde oldukça etkilidir. . Nüfusu etkileyen bir diğer unsur sosyo-ekonomik özelliklerdir. Sosyo-ekonomik özellikler nüfusun nitelik ve niceliğine doğrudan ya da dolaylı etki etmektedir. Bu yüzden nüfus hareketleri çeşitli faktörlere bağlı olarak yıldan yıla farklılık gösterebilir. Nüfus özellikleri zaman içerisinde değişikliğe uğrayan ilçelerden biri olan ve çalışma alanını oluşturan Kaş, Antalya’ya bağlı bir ilçe olup, Akdeniz Bölgesi’nin Antalya Bölümü’nde yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı Kaş ilçesinin geçmişten günümüze kadar olan nüfusundaki değişimleri ve hareketleri ile Kaş’ın nüfus özelliklerini ortaya koymaktır. Araştırma sahasını oluşturan Kaş, tarihi çok eskilere dayanan bir yerleşme olup geçmişten günümüze nüfus özellikleri değişime uğramıştır. Araştırmada Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (ADNKS) verilerine göre nüfus ve göç verilerinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (ADNKS) verilerine göre, Kaş ilçesinin nüfusu, 2022 yılında 62.866 kişidir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/19940
  Samsun’da Kara Yolu Trafik Kazalarının CBS Tabanlı Zamansal ve Mekânsal Analizi

  Ozçelebı, Muhammed Akıf

  Dünya genelinde kentlerdeki araç sayısının artışı, uluslar için önemli bir endişe kaynağı olmuştur. Bu durum, ekonomik kayıpların yanı sıra kara yolu trafik kazalarında (KTK) da yükselişe yol açmış ve trafik güvenliğini küresel düzeyde ciddi bir sorun haline getirmiştir. Bu çalışmada Samsun’da KTK’lerin zaman içerisinde neden ve nasıl gerçekleştiğinin tespit edilmesi, nispeten yüksek riskli konumların belirlenmesi ve yakın çevresindeki aktivite alanlarıyla ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Çekirdek yoğunluk, Ancelin Local Moran’ın I, benzerlik ve mekân-zaman küpü analizlerinden yararlanılmıştır. Buna göre 2018-2020 yılları arasında gerçekleşen 4.339 kara yolu trafik kazaları en az perşembe günü, kış mevsimi ve gece saatlerinde (00:00-06:00) meydana gelirken, en fazla kaza ise cumartesi günü, yaz ayları ve akşam vakitlerinde (16:00-21:00) gerçekleşmiştir. Çalışma kapsamında yapılan analizler Samsun’da KTK’lerin daha yüksek araba hızına ve hacmine sahip çok şeritli yollar üzerinde kümelendiğini ortaya çıkarmıştır. KTK’lar konut ve ticari arazi kullanım alanları ile kamu ve özel kurumların toplandığı şehir merkezleri ve yakın çevresindeki anayollar boyunca meydana gelmiştir. KTK’lerde sözü edilen şehir merkezlerinde ise Samsun’un en nüfuslu ilçesi olan İlkadım öne çıkmıştır. Samsun şehrinde mekân zaman küpü analizi neticesinde zaman içinde KTK’lerin kümelenme gösterdiği sıcak noktalar içerisinde en geniş alana yayılan model “azalan sıcak noktalar” olmuştur. Bu model İlkadım ilçesinin kentsel alanı ile Canik ilçesinin batısındaki İlkadım Bulvarı’nın çevresinde kümelenmiştir. Sonuç olarak tespit edilen bu sıcak noktalar güvenlik kurumlarının kaza sıklığını veya şiddetini azaltacak önlemler konusunda daha bilinçli kararlar almasına rehberlik edeceği düşünülmektedir.

  • 
  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/gumushane/19865
  İstanbul – İzmir Otoyolu’nun Tarım Alanlarına Etkisi: Manisa Kesimi Örneği

  Arslan, Ferhat; Üzülmez, Mehmet

  Ulaşım faaliyetleri bir ülkenin gelişmişlik derecesini belirleyen önemli göstergelerden birisidir. Ülke içindeki ticari faaliyetlerin devamı, ülkenin her noktasına olabilecek iletişim hareketliliği ve bireysel faaliyetler gibi birçok unsurun da odak noktasında yer alan ulaşım aynı zamanda ülkeler arasındaki ilişkileri de belirleyen başat aktörlerdendir. Kara yolu ile her noktaya ulaşım imkânının bulunması ve ulaşımda kullanılabilen araç çeşitliliğinin fazlalığı nedeniyle tüm dünya gibi Türkiye’de de kara yolu ulaşımının geliştirilmesine yönelik politikalar benimsenmiştir. Bu politikaların bir sonucu olan ve etki düzeyi ile hem ulusal hem de uluslararası bir niteliği bulunan İstanbul - İzmir Otoyolu 2009 yılında ihale edilmiş ve 2019 yılı itibariyle tamamen hizmete açılmıştır. Bu çalışma söz konusu otoyolun tarım alanları üzerindeki etkisini Manisa örneğinde incelemeyi amaçlamıştır. Manisa’nın ulusal ve uluslararası düzeyde bir tarım bölgesi olması örneklem seçiminde etkili olmuş ve bu kapsamda Google Earth, OpenStreetMap, Coordination of Information on the Environment (CORINE, 2018), Harita Genel Müdürlüğü ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden elde edilen veriler kullanılmıştır. Çalışma sonucunda otoyol projesi neticesinde Manisa genelindeki karmaşık ekim modelleri, kuru tarım alanı, zeytin alanı, sulu tarım alanı ve üzüm bağları kategorisinde toplam 842 ha’lık tarım alanının kaybedildiği sonucuna varılmıştır. Çalışma ile gıda üretim alanı olan tarım alanlarını koruyucu önlemler ile entegre ulaşım politikalarının temel alınmasının zorunluluğu vurgulanmıştır.

  • 
  • 
  • 
  İncele