Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Ayaydın, Hasan(1)
- Ayşegül Yılmaz(1)
- Balıkçı, Hasan Celal(1)
- Barut, Abdulkadir(1)
- Beytullah Sezgin(1)
- Ebru Güleç(1)
- Fatma Bostan(1)
- Fuat, Aslan(1)
- Gök-Kısa, A. Cansu(1)
- Gökçe Dilek, Küçük(1)
- Maraş, Erdem Emin(1)
- Meltem Tülin Sezgin(1)
- Peker, İskender(1)
- Ramazan Eyüp Gergin(1)
- Rıdvan, Şahin(1)
- Seda Tunç(1)
- Sharabati, Abdel-Aziz Ahmad(1)
- Shırzadı, Said Abdullah(1)
- Tona, Aziz Ugur(1)
- Tuncay Mazlum(1)
- Çeli̇k, Pelin(1)
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ1Entropy-based VIKOR and TOPSIS approaches for financial performance ranking: evidence from Turkish cement companies listed on Borsa Istanbul
Ayaydın, Hasan; Shırzadı, Said Abdullah; Balıkçı, Hasan Celal; Sharabati, Abdel-Aziz Ahmad; Barut, Abdulkadir
Assessing the financial performance of an enterprise is crucial for demonstrating the effectiveness of the management team, influencing investor decision-making regarding stocks, and meeting the expectations of lending institutions. Cement companies prioritise strengthening their capital structures to better withstand economic shocks. Additionally, these companies aim to use their resources more efficiently to reduce costs, increase sales, boost profits, and achieve faster growth. Accurate evaluations of the financial performance of cement companies are crucial for both the global economic landscape and their impact on the local economy. Consequently, financial performance evaluation models are essential for these companies to enhance their long-term financial results. However, to date, there appears to be no existing model that suggests periodic monitoring of the financial performance of cement companies based on their financial ratios. The current study seeks to analyze the TOPSIS and VIKOR multi-criteria decision-making methods, utilizing an entropy approach among publicly traded cement sector companies based on BIST, data between 2018 and 2020. The objective is to disclose the results of these companies and rank them based on key criteria. Additionally, a comparative analysis was conducted using the VIKOR method. The results indicated that the rankings produced by the TOPSIS and VIKOR methods were similar for 2020 and 2021, though they differed slightly in 2022 and 2023. Generally, BSOKE, KONYA, and BTCIM ranked as the top three companies in both methods, while CIMSA, BASCM, and CMENT ranked the lowest. Furthermore, companies such as AKCNS, CMENT, BUCIM, GOLTS, and NUHCM showed fluctuations in their performance. The study discusses managerial implications and provides recommendations for stakeholders.
AtıfOpenAlex4İncele - MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Integrated MCDM-based evaluation of urban intersection congestion
Tona, Aziz Ugur; Maraş, Erdem Emin
This study aimed to systematically evaluate the factors affecting traffic congestion at urban intersections and rank them based on congestion levels. Three multi-criteria decision-making (MCDM) techniques—Content validity method (CVM), best-worst method (BWM), and technique for order preference by similarity to ideal solutions (TOPSIS)—were used in an integrated framework. First, 15 potential congestion-related criteria were identified through literature and expert input. Using CVM, 8 key criteria were selected based on field-measured traffic data, official accident records obtained from relevant authorities, and structured on-site observational measurements. Their optimal weights were then calculated via a linear optimization model within the BWM. These weights were fed into TOPSIS for estimation and ranking of junction congestion. The examination also showed the Karayolları intersection to be the most congested (score: 0.711) and Toplu Konut Boulevard Intersection to be the least congested (score: 0.140). The findings provide essential information for decision-makers, aiding initiatives to enhance urban traffic flow by pinpointing crucial crossings and suggesting alternative geometric configurations. In addition, a sensitivity analysis across different weight conditions has confirmed the reliability and practical usefulness of the model. This proposed approach serves also as a tactical tool to prioritize interventions and improve the efficacy of transportation networks in urban environments.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Hata türü ve etkileri analizi temelli bütünleşik çok kriterli karar verme teknikleri ile madencilik sektöründe risk değerlendirmesine yönelik bir uygulama
Ebru Güleç
Madencilik sektörü mesleği gereği birçok tehlikeyi ve riski barındırmaktadır. Risklerin yönetilemediği durumlarda çok sayıda kaza ve can kaybı oluşmaktadır. Yapılan literatür incelemelerine göre maden kazalarının büyük bir kısmı; iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yeterince yapılmaması, işverenlerin maliyeti düşürme çabası, çalışanlar üzerinde üretim baskısının oluşturulması, çalışanlara yeteri kadar eğitim verilmemesi, kişisel koruyucu ekipmanların yetersiz oluşu, erken uyarı sistemlerindeki aksaklıklar gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bu gibi nedenlerin sonucunda oluşan maden kazalarının da etkileri büyük olmaktadır. Maden kazaları oluşmadan önce yapılan etkili bir risk yönetimi ile bu süreci başarılı bir şekilde yönetmenin mümkün olacağı bilinmektedir. Yapılan literatür taramasına göre maden ocaklarında hata türü ve etkileri analizi yöntemi ile madencilik sektöründe risk değerlendirmesine yönelik uygulama çalışmalarının az sayıda olması çalışmanın motivasyonunu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, madencilik sektöründeki risk faktörlerinin belirlenmesi ve ortaya çıkan risklere çözüm önerilerinin getirilmesidir. İlk aşamada Hata Türü ve Etkileri Analizi ile riskler belirlenmiştir. İkinci aşamada ise riskler sıralanarak kriter ağırlıklandırılması AHP yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Önem düzeyi en yüksek kriter "Madenlerde nitelikli personel ve uzman eksikliği" olarak tespit edilmiştir. Ardından söz konusu risklerin ortadan kaldırılması amacıyla çözüm önerileri çalışmanın alternatifi olarak belirlenmiş ve TOPSIS yöntemi ile sıralanmıştır. Bu doğrultuda "çalışan personelin nitelikli olması" risklerin ortadan kaldırılmasında etkisi en yüksek alternatif olarak tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Borsa İstanbul'da kayıtlı teknoloji firmalarının finansal performans analizi: Entropi ve topsis yöntemleri ile bir çalışma
Tuncay Mazlum
Kalkınmada ve uluslararası rekabette önemli rolü olan teknoloji sektörünün gelişimini izlemede, sektörde yer alan firmaların finansal performans analizi anahtar bir araçtır. Bu çalışmada Borsa İstanbul'a kayıtlı teknoloji firmalarının 2019-2020 yılına ait finansal performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. BİST'e kayıtlı 28 teknoloji firmasının verileri FİNNET veri tabanından alınarak finansal oranlar hesaplanmıştır. Teknoloji firmalarının finansal performanslarını Entropi ve Topsis yöntemleri ile analiz etmek üzere 5 kriter ve toplam 15 alt kriter belirlenmiştir. Ardından kullanılacak olan yöntemlere uygun biçimde finansal oranlar düzenlenmiş, çok kriterli karar verme yöntemlerinden Entropi ile ağırlıklar belirlenmiş, Topsis yöntemiyle finansal performanslar sıralanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda teknoloji firmaları arasında en yüksek finansal performansa sahip firma; 2019 yılı için birinci sırada PAPİL, ikinci sırada LİNK ve üçüncü sırada ARDYZ olarak; 2020 yılı için birinci sırada ESCOM, ikinci sırada LİNK ve üçüncü sırada PAPİL olarak belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Türkiye'de sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyinin değerlendirilmesi
Meltem Tülin Sezgin
Sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik veya erişim, bir toplumun talep ettiği sağlık hizmetlerinden ne ölçüde yararlanabildiği ile ilgili kavramlardır. Çalışmada Türkiye İBBS-1 Sınıflandırmasına göre 12 istatistiki bölgenin T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı verileri kullanılarak sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma verileri Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden birisi olan, TOPSİS (Technique for Order Preference by Similarity to İdeal Solition) yöntemiyle, Microsoft Excel yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar incelenen kriterlerin ana başlıklarına bağlı değişmekle birlikte, sağlık hizmetlerine ulaşılabilirliği en yüksek bölgeler; Mortalite başlığında; Doğu Karadeniz, Batı Anadolu ve Batı Marmara, Sağlık hizmetleri Kullanımında; Batı Karadeniz ve Batı Marmara, Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde; Batı Marmara ve Batı Anadolu, Sağlık Alt Yapısında; Akdeniz ve Batı Anadolu, Sağlık İnsan Kaynağında; Batı Anadolu ve Acil sağlık Hizmetlerinde; Doğu Karadeniz Bölgeleri olarak sonuçlanmıştır. Sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyi en düşük olan bölgeler ise; Mortalite Başlığında, Güneydoğu Anadolu, Orta Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu, Sağlık Hizmetleri Kullanımında; Ortadoğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde; İstanbul, Kuzeydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu, Sağlık Alt Yapısında; Güneydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu, Sağlık İnsan Kaynağında; Güneydoğu Anadolu ve Acil Sağlık Hizmetlerinde ise; İstanbul olarak tespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2022Scopus SJRQ1Performance evaluation of privatized ports by entropy based TOPSIS and ARAS approach
Gök-Kısa, A. Cansu; Çeli̇k, Pelin; Peker, İskender
Purpose: Ports are the key elements of maritime transportation, which is crucial for world trade. Approximately 180 port facilities are located in Turkey. After 2007, 5 of the ports, which are formerly owned by Turkish Republic Railways Administration (TRRA), are privatized. The aim of the study is to evaluate the performance of these privatized ports by multi-criteria decision-making (MCDM) approach. Design/methodology/approach: The application process is performed by a MCDM model. This model includes both criteria (dry bulk, liquid bulk, general cargo, container, RO-RO capacity, total port area, total berth, total berths length and depth) and alternatives (Mersin, Samsun, Bandirma, Iskenderun and Derince Ports). It determines the weights of the criteria by entropy and ranks the alternatives by ARAS and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) methods. Findings: The results of entropy, ARAS and TOPSIS methods are compared. According to these results, “container” is the most important criteria while Mersin port has the best performance. Originality/value: In the literature, most of the studies about this subject were analyzed by data envelopment analysis (DEA) and there are no studies had been taken into consideration ports that are owned by TRRA, in Turkey. Moreover, few of these studies used integrated MCDM models, and this is the first study that integrates entropy, ARAS and TOPSIS methods in this field.
AtıfScopus27WoS25İncele - Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Türk bankacılık sektöründe katılım bankalarının finansal performans analizi: Entropi, VİKOR ve TOPSİS yöntemleriyle bir uygulama
Fatma Bostan
Bankacılık sektörü finansal sistem içerisinde üstlendiği aracılık rolü ile reel sektörün gelişmesine katkı sağlamakla birlikte ülke ekonomisinin önemli yapı taşlarından birisini oluşturmaktadır. Katılım bankaları mevduat bankaları gibi bankacılık sektöründeki yoğun rekabet ortamında müşterilerine en iyi hizmeti sunmaya çalışırken maliyetlerini azaltmayı ve kârlarını yükseltmeyi amaçlamaktadırlar. Katılım bankalarının sürdürülebilir büyüme hedeflerini gerçekleştirebilmeleri için finansal performans yönetiminin başarı ile yürütülmesi önemlidir. Bu çalışmamızın amacı, Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren katılım bankalarının 22 adet kârlılık ve maliyet rasyoları kullanılarak finansal performanslarının çok kriterli karar verme tekniklerinden ENTROPİ, TOPSIS ve VIKOR yöntemleriyle analiz edilmesidir. Uygulama aşamasında 6 ana kriter literatür araştırması sonucu en çok kullanılan aktif rasyosu, sermaye yeterliliği, likidite, bilanço yapısı, gelir-gider yapısı ve kârlılık rasyolarından belirlenmiş olup ana kriter ve alt kriter ağırlıkları ENTROPİ yöntemiyle belirlenmiştir. Kriter ağırlıkları belirlendikten sonra katılım bankalarının yıllar itibariyle performans değerlendirmeleri TOPSİS ve VİKOR yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmamızda 2017-2019 yılları arasında faaliyet gösteren 2 kamu sermayeli ve 3 özel sermayeli katılım bankalarının performansları değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bankacılık, ENTROPİ, Katılım Bankaları, TOPSİS ve VİKOR
- MakaleAçık Erişim2021Scopus SJRQ1A single-valued neutrosophic multicriteria group decision approach with DPL-TOPSIS method based on optimization
Rıdvan, Şahin; Fuat, Aslan; Gökçe Dilek, Küçük
Due to the uncertainty of human subjective judgments, it is sometimes very difficult to obtain accurate evaluation information. The technique for order preference by similarity to ideal solution (TOPSIS) is one of the functional methods used to solve the multicriteria decision-making (MCDM) problems. However, the traditional TOPSIS is based only on a distance measure and takes into account neither a similarity measure nor a likelihood measure. Therefore, in this article, we define two new information measures which are called as the projection and divergence and more functional than some other existing ones in the neutrosophic sets. Then we develop an innovative TOPSIS (DPL-TOPSIS) based on the hybrid closeness coefficient which is an optimization of the divergence (distance), projection (similarity), and likelihood (magnitude) closeness coefficients that can also use separately to make the decision in neutrosophic environment. To develop the DPL-TOPSIS, we define three kinds of analogical factors: the distance-like positive and negative divergence decision-making factors, the similarity-like positive and negative projection decision-making factors, and the magnitude-like positive and negative likelihood decision-making factors. In addition, we provide an objective weight determination model to determine expert judgment with the proposed divergence measure. Finally, to demonstrate the functionality of the developed DPL-TOPSIS, an application has been made on selection of the masks used as one of the protection methods in the COVID-19 epidemic, which has recently affected our world, and the results are compared with other existing methods.
AtıfScopus21WoS10OpenAlex14İncele - Doktora TeziAçık Erişim2020Yağlı tohum saklama deposu yer seçimi model önerisi: Türkiye örneği
Ramazan Eyüp Gergin
Artan dünya nüfusuna paralel olarak ülkelerin beslenme ihtiyaçları her geçen gün daha da önem arz etmektedir. Günümüzde beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli bir yer tutan tarım sektörü, canlıların beslenme ihtiyacını karşılamanın yanı sıra birçok sanayi kolunun işlevlerini gerçekleştirmek için sağladığı hammaddenin de ana kaynağını oluşturmaktadır. Özellikle Türkiye'nin tarımsal ürünlerinde önemli bir yere sahip olan ve neredeyse ülkenin tamamında yetiştiriciliği yapılan, canlıların beslenmesinde ve birçok sektör için hayati öneme sahip olan yağlı tohumlarla ilgili çalışmaların arttırılması büyük önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, yağlı tohumların saklanabileceği potansiyel depo yerlerinin belirlenmesine yönelik bir model önerisi sunmaktır. Bu noktada çalışmada dört aşamalı bir model tasarlanmıştır. Birinci aşama bütünleşik AHP-TOPSIS yöntemi ile Türkiye'nin her bir bölgesinde Delphi tekniği ile belirlenen kriterler ekseninde yağlı tohum saklama potansiyeli en yüksek olan illerin belirlenmesidir. İkinci aşama mevcut durumda Türkiye için en doğru depo sayısı ve yerlerinin P-Medyan yöntemiyle tespit edilmesidir. Üçüncü aşama iseönerilen modelin belirlenen amaca ve problemin yapısına uygunluğunun testedilebilmesi adına Panel Veri Analiziyleyağlı tohum ürünleri üretim miktarlarının belirlenmesi için bir tahmin gerçekleştirilmesidir. Ayrıca, bu tahmini yapmak ve test etmek için 2030 yılı yağlı tohum saklama deposu yer ve sayısının belirlenmesine dair bir örnek vaka gerçekleştirilmiştir. Son aşamada ise gerçekleştirilen durum senaryolarının maliyet analizi yapılmıştır. Elde edilen genel sonuçlara göre Türkiye'de mevcut durumda en uygun yağlı tohum saklama deposu sayısı dört, bu depoların kurulacağı iller ise Adana,Samsun, Şanlıurfa ve Tekirdağ olarak belirlenmiş,2030 yılı durumunda belirlenen en uygun depo sayısı dört ve depoların kurulacağı iller ise Konya, Samsun, Şanlıurfa ve Tekirdağ olarak tespit edilmiştir. Mevcut durumda dört depo kurulması durumunda toplam maliyet 28.078.347,25 $, 2030 yılı durumunda dört depo kurulması durumunda ise toplam maliyet 32.577.991,29 $ olarak hesaplanmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2020Borsa İstanbul (BIST)'da işlem gören otomotiv şirketlerinin finansal performans analizi: Entropi, TOPSIS ve Gri Metodları
Seda Tunç
Bu çalışmada Borsa İstanbul'da işlem görmekte olan otomotiv sektöründeki 11 işletmelerin 2017-2019 dönemlerini kapsayan 20 finansal oran yardımıyla finansal performansları analiz edilmiştir. Çalışmaya ait veriler Kamuoyu Aydınlatma Platformu'nun resmî sitesinde yayınlanan yıllık gelir tablosu ve bilançosundan elde edilmiştir. Çalışmada kıstas ağırlıklarının belirlenmesinde ENTROPİ, şirketlerin performans sıralamasında ise TOPSİS ve GRİ İlişkisel Analiz yöntemlerinden faydalanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre en önemli kıstas piyasa oranları alt ölçüt ise fiyat kazanç oranı olarak belirlenmiştir. Finansal performansı en yüksek olan şirket 2017 yılı için FMIZP olmuştur. 2018 yılı için en iyi performansı gösteren FMIZP ve EGEEN olmuştur ve 2019 yılı için FMIZP ve DOAS en iyi performansı göstermiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2020Borsa İstanbul (BIST)'da işlem gören gıda şirketlerinin finansal performans analizi: ENTROPİ, TOPSiS ve VİKOR Metodları
Ayşegül Yılmaz
Bu çalışmada, Borsa İstanbul (BIST)' da işlem gören gıda sektöründeki 24 işletmenin 2017-2019 dönemlerini kapsayan 20 finansal oran yardımıyla finansal performansları analiz edilmiştir. Veriler Kamuoyu Aydınlatma Platformu'nun (KAP) resmî sitesinde yayınlanan yıllık gelir tablosu ve bilançolarından elde edilmiştir. Çalışmada kriter ağırlıklarının belirlenmesinde ENTROPİ, şirketlerin sıralanmasında ise TOPSIS ve VIKOR yöntemlerinden yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre en önemli ana kriter piyasa oranları, en önemli alt kriter ise fiyat/satış oranı olarak belirlenmiştir. Finansal performansı en yüksek olan şirket 2017 yılı için CCOLA olmuştur. 2018 yılında en iyi performansı gösteren şirketler ULKER ve EKIZ olmuştur. 2019 yılında ise en iyi performansları EKIZ ve TKURU şirketleri sergilemiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Lojistik 4.0 ekseninde en uygun lojistik bilgi teknolojisinin seçimi: AHS ve TOPSİS yöntemiyle değerlendirilmesi
Beytullah Sezgin
Lojistik sektöründeki Endüstri 4.0 uygulamaları Lojistik 4.0 olarak adlandırılmaktadır. Lojistik işletmelerin sürdürülebilir rekabet ve maliyet avantajı sağlayabilmesi için doğru bilgi teknolojilerinin kullanılması önemlidir. Bu çalışmada Lojistik 4.0 ekseninde kullanılan bilgi teknolojilerinin önceliklendirilerek Lojistik 4.0 teknolojik düzeyi en yüksek firmanın belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada Lojistik 4.0 kapsamındaki bilgi teknolojilerinin sınırları çizilmeye çalışılmıştır. Çalışmada bilgi teknolojilerinin sıralamalarının belirlenmesinde Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), lojistik firmalarının sıralanmasında ise Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) yöntemlerinden faydalanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre en uygun bilgi teknolojisi Yapay Zekâ ve teknolojik düzeyi en yüksek firma ise A'dır.