Yazarlar
- Adel Eldesoky Abdelhannan Shath(1)
- Adel Eldesoky Abdelhannan Shatlh(1)
- Ahmad Almohamad Alhussein(1)
- Ahmet Alpşahin(1)
- Ahmet Bayraktar(1)
- Atiye Dönmez(1)
- Aynur Atar(1)
- Birol Karasakal(1)
- Deliser, Bilal(1)
- Emine İpekdal(1)
- Erdal Avcı(1)
- Filiz Akaydın Arslan(1)
- Hamza Kaya(1)
- Hatice Güneş(1)
- Havva Aslan(1)
- Islam Ahmed Gad Saleh(1)
- Mahmut Mahmutoğlu(1)
- Mehmet Zeyrek(1)
- Mustafa Bal(1)
- Oğuz Ünal(1)
- Sümeyye Soytürk(1)
- Taha Çakır(1)
- Tuğba Çakır(1)
- Ubeytullah Altuntaş(1)
- Yasin Günaydın(1)
- Yunus Emre Bülbül(1)
- Zeynep Çelik Koç(1)
- Zeynep Şeren(1)
- Ümit Güler(1)
- İsmail Demiral(1)
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Kur'an'da rüşd teriminin semantik tahlili
Sümeyye Soytürk
Allah(c.c) ,insanı ve kainatı bir gaye için yaratmıştır. İnsanın dünyaya gönderilmesindeki temel gaye Allah'a kulluk etmesidir. İnsan bu gayeyi gerçekleştirirken zorlu bir süreçten geçer. Allah(c.c.), insanın bu zorlu süreci başarı ile tamamlayabilmesi için Peygamberler göndererek ve vahiyle insanlara yol göstermiştir. Allah(c.c.)'ın insanı doğru yola sevk edebilmesi için gönderdiği vahiy, irşad edicidir. Dünyada yolunu her an kaybedebilme endişesi taşıyan insana yol göstericidir. Bu araştırmada rüşd kavramını incelerken, bu kelime ile bağlantılı olarak irşad, tebliğ, davet ve hidayet gibi kavramlar da incelenecektir. Rüşd kelimesi ile yakın eş, zıt ve yakın anlamlı kavramlar incelenir, ayetlerin anlamları farklı tefsirlerin ışığında açıklanacaktır.
- Doktora TeziAçık Erişim2023Dr. Muhammed İmâra'nın entelektüel projesinde Kur'an ve ilimleri
Adel Eldesoky Abdelhannan Shatlh
The research dealt with Muhammad Emara and his Quranic upbringing in his village and his religious formation beginning with his memorization of the Holy Qur'an, and his study of the Arabic language, so the impact of this appeared in his attempt to lift the injustice against the people of his village, taking the Holy Qur'an as a beacon, and he was influenced in the prime of his youth by some of what was widespread from Marxist thought, and tried to benefit from it to achieve social justice based on the governance of the Qur'an, so he prolificed his intellectual output written and audible, and the depth of his thought and the lack of understanding of many of his opponents - despite his effort to define terms Addressed in his books and edited - it has become the purpose of their arrows, and calculated each on the other, one of the two groups has thrown him to retire but Westernization, but infidelity despite his adherence to the heritage, and derived from it what suits the reality without throwing it with rigidity because it is heritage, it was again for the branches without assets, the change of the situation necessitates the change of fatwa, a reader of the transfer of reason, and on the contrary, others have accused him of radical fundamentalism, although he is a supporter of ijtihad, and did not leave the Western expatriate to his Western, he took from him what fit for reality and did not contradict with He retracted some of what he saw before when his mistake was found after the maturity of his scientific personality, and his life remained a defender of the Qur'an, refuting the suspicions raised around him, such as the issues of the abrogated, abrogated, arbitrator and similar, and the reasons for the revelation through the historicity of the Qur'an, and an employee of the concepts of jihad and ijtihad in addressing the issues of society, and he was granted many awards from some bodies, as many thinkers considered him One of the innovators and defenders of religion, as he did not see the Qur'an as an alternative to solving the problems of society as his opponents thought.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Hz. İbrâhim dönemi elçilerinde evlat-ebeveyn ilişkisi
Yunus Emre Bülbül
Bu çalışma, Hz. İbrâhim Dönemi Elçilerinde Evlat-Ebeveyn ilişkisini ele almıştır. Çalışma iki bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde konuyla ilgili elçilerin aile fertleriyle yaşadıkları olaylar kısaca anlatılmıştır. Bu dönemde Hz. İbrâhim'in çevresinde birçok elçinin bulunduğu görülmüştür. Onların hayatları, kıssaları ve Kur'ân'da anlatılan durumlarına kısaca ve kronolojik olarak temas edilmiştir. İkinci bölümün ilk kısmında bu dönemdeki resullerin elçiler olarak ve babalar-eşleri olarak evlatlarıyla yaşadıkları olaylar anne-baba ve çocuk ilişkileri kapsamında incelenmiştir. Bu açıdan Kur'ân'da Hz. İbrâhim, Hz. Lût, Hz. İsmâil, Hz. İshâk, Hz. Yakûb ve Hz. Yûsuf kıssaları baba-anneler olarak çocuklarıyla münasebetleri irdelenmiştir. Yine ikinci bölümün ikinci kısmında ise evlatların, yani elçilerin çocuklarının anne ve babalarına yani elçi olan babalarına karşı davranışları ele alınmıştır. Aile fertleri arasındaki ilişkiler ele alınırken özellikle evlatların anne ve babayla olan münasebetlerindeki örnek oluşturacak münasebetlere temas edilmiştir. Bir başka temas edilen nokta ise anne ve babanın evlatlarıyla olan ilişkilerinde olmuştur. Bu bağlamda nebilerin aile bireyleri ile ilişkilerinde örnek birer şahsiyet oldukları vurgulanmıştır. Ayrıca burada incelenen aile içerisindeki ilişki biçimlerinin, geçmişten günümüze kadar her topluma hitap edebilecek özellikte oluşlarına dikkat çekilmiştir. Bu açıdan özellikle müslüman aile bireyleri için elçilerin aile fertleriyle olan ilişkileri, örnek olmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Resullerin aile fertleriyle ilişkileri ele alınırken öncelikle Kur'ân'da yer alan ayetlerden, ardından tefsir, hadis ve tarih kitaplarından, tezlerden, makalelerden istifade edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Arap dili'nde şart ve cezm edatları ve Kur'an-ı Kerim'de kullanımları
Havva Aslan
Kur'an-ı Kerim'i anlayabilmek için Arap Dili'nin derinliklerine inmemiz gerekir. Tezimizde Arap dilinde kullanılan şart ve cezm edatlarının neler olduklarından başlayarak cümleye ne tür anlamlar kattıkları ele alınacaktır. Kur'an-ı Kerim'de örnekleri olan şart ve cezm edatları kullanıldıkları ayetlerde çeşitli anlamlar vermekle beraber çeşitli görevlerde de kullanılmaktadır. Çalışmamızda Arap dilinde şart ve cezm edatları ve görevlerini ele almakla birlikte bu edatların birbirlerinden benzer ve farklı yönleri üzerinde duracağız. Edatların Kur'ân-ı Kerim'den örneklerini vererek nasıl kullanıldıklarını inceleyeceğiz. Böylece Kur'ân-ı Kerim'i anlamamızda ne tür katkıları olduğunu görmeye çalışacağız. Tezimiz giriş ve üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde şart ve cezm edatlarının hangi eserlerde yer aldığına dair bilgiler verdikten sonra bu edatlar için özel olarak hangi kitaplar yazılmıştır ve bu konu hakkında yazılan tezler nelerdir bunlar hakkında bilgiler vermekteyiz. Birinci bölümde konumuza giriş yaparak şart kelimesinin ne anlama geldiği üzerinde durduktan sonra şart edatlarının hangileri olduğu hakkında bilgi verdik. Devamında şart ve cevap cümlesinden bahsederek şart edatlarının anlamlarını ve cümledeki görevlerini ele aldık. Bu bölümün son kısmında ise cezm kelimesinin ne anlama geldiği Arap Dili'nde hangi manada kullanıldığına dir bilgiler verdikten sonra cezm edatlarını vererek özelliklerini açıklamaya gayret gösterdik. İkinci bölümümüzde cezm edatları ve şart edatlarının birbirlerinden farklılıklarını ve benzerliklerini ele aldık. Bu bölümde şart edatlarının kendi içerisinde benzer ve farklı yönlerine baktığımız gibi cezm edatlarıyla olan benzer ve farklı yönlerinide incelemeye çalıştık. Ve son olarak üçüncü bölümde Kur'an-ı Kerim'de şart ve cezm edatlarının kullanıldığı ayetleri ele alarak i'rab yönünden incelemeye çalıştık.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022"Hadislerle İslam" adlı eserde aile hakkındaki hadislere getirilen yorumların fıkhî açıdan değerlendirilmesi
Mehmet Zeyrek
Tezin ana konusunu Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından kurulan komisyon üyelerince telif edilen Hadislerle İslam eserinde âile hukuku açısından ahkâm hadislerinin değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bu yüzden çalışmada âile hukuku ile ilgili konulara genel manada yer verilmiştir. Ardından Hadislerle İslam'da zikredilen âile hukuku ile ilgili hadislere dair yorumlar, tahliller ve tercihler incelenmiştir. Komisyonun ortaya koymuş olduğu tercihler hangi hadislere dayanmaktadır bu husus tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel anlamda âile hukukunun neyi ifade ettiği konu edilmiştir. Sonrasında evlilik öncesi evreler yani kız isteme, nişanlanma vb. konular işlenmiştir. Ayrıca nikâh ve nikâhla ilintili hususlar ele alınmıştır. İlgili bölümde evlilik çeşitlerine, kadının nikâh akdiyle hak ettiği mehre ve nafakaya, nikâhın hükmüne ve kaç kişiyle evlenilebileceğine değinilmiştir. İkinci bölümde ise boşanma ve boşanmadan doğan sonuçlar etraflıca incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Âile, Boşanma, Kefâet, Nikâh, Nişan.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Zümer Sûresinin tefsiri
Birol Karasakal
Allah Teala Kur'ân'ı Ker'îm'i insanları doğru yola iletmek için göndermiştir. Fakat Kur'ân âyetleri kendinden önce indirilen ilahi kitaplar gibi toptan değil; kısım kısım indirildi. Yirmi üç seneyi bulan inzâl sürecinde Allah Teala farklı isimlerde ve farklı konularda sûreler indirmiştir. Mekkî ve Medenî olarak iki kısma ayrılan sûrelerin genel özelliklerine bakıldığında, Mekke döneminde indirilen âyetlerin daha çok inanç konularına temas ettiği, Medine döneminde indirilen âyetlerin ise daha çok ibadet ve muamelet konularına temas ettiği görülmektedir. Zümer Sûresinin Tefsiri isimli bu çalışmamızda ise Mekkî surelerden olan zümer sûresini ele aldık. Zümer sûresinin Mekkî sûrelerin genel özelliklerini yansıttığını gördük. Sûrede genel olarak insanları Allah'a şirk koşmaktan uzak tutmaya, Allah'ın birliğine imana, ihlâslı ve samimi olmaya, ahiretin varlığına imana, cennet ve cehennem ehlini bekleyen sona ve ahlaki konulara vurgu yapıldığını gördük. Çalışmamızın ilk kısmında sûrenin genel bir tanıtımını yaptık. Esas bölüm olan ikinci kısımda ise sûrenin metni ve mealini verdikten sonra klasik ve modern tefsirlere müracat ederek âyetleri tek tek ele aldık. Âyetleri tek tek ele alırken klasik ve modern tefsirlerde konu ile alakalı farklı bir görüş varsa onları da zikrettik. Anahtar Kelimeler: İhlâs, Kur'ân, Tefsir, Tevhid, Zümer sûresi
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Cessâs'ın Ahkâmü'l-Kur'ân adlı eserinin dilbilimsel tefsir açısından incelenmesi
Ubeytullah Altuntaş
Alemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Muhammed'in (s.a.v.), Kur'ân'ı tefsir ve tebyîn etme görevini ömrünün sonuna kadar hakkıyla yerine getirdiği bilinmektedir. Son peygamberin vefatının ardından yaşanan fetihlerle birlikte ortaya çıkan toplum yapısı sonucunda dildeki bozulmaya paralel olarak dil çalışmalarının arttığı ve Kur'ân tefsirinde dilbilimsel tefsir akımının ortaya çıktığı görülmektedir. Aynı zamanda değişen toplum yapısına uygun yeni İslâmî hükümlerin oluşturulma ihtiyacı hasıl olmuştur. Buna bağlı olarak Kur'ân'ın ahkâm âyetlerinin incelendiği Ahkâmü'l-Kur'ân tefsirlerine yönelik çalışmalarda artış yaşandığı kayıtlarda yer almaktadır. Âlimlerin tefsir kitaplarını genellikle ustalık dönemlerinde yazdığı ve bu tefsirlerde tüm ilmî birikimlerini ortaya koyduğu görülmektedir. Bu bağlamda, hicrî 4. yüzyılda yaşayan Ebû Bekir el-Cessâs'ın yazdığı son eser olan Ahkâmü'l-Kur'ân tefsirinde yaptığı dilbilimsel izahlar dikkat çekmektedir. Onun dilbilimsel tefsirde hatırı sayılır bir birikime sahip olduğu, yaptığı dilbilimsel açıklamalardan anlaşılmaktadır. Bu araştırmada Cessâs'ın tefsirinde yaptığı dilbilimsel açıklamalar incelenmekte ve ahkâm eserinin dilbilimsel tefsir açısından önemi tespit edilmeye çalışılmaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Kur'an'da keyd kelimesi ve Hz. Yûsuf kıssası
Hatice Güneş
Tarih boyunca insanlar faaliyetlerinden dolayı farklı nitelemeler almışlardır. Bu nitelemeler genel mahiyette; dini kimlikle, sosyal yaşamla ve etnik kökenle ilişkilidir. İnsanlığa kılavuz olarak indirilen Kurʾan'da ise bu nitelemelere dair örnekler mevcuttur. Kur'an özellikle dini kimlikle şekillenenlere vurgu yapmaktadır. Bu dini kimliklerin kategorize olmasında bir takım unsurlar bulunur. Allah'a ve O'nun emirlerine inanan müʾmin, bu emirleri yalnızca dili ile tasdikleyenler münafık, Allah'ı ve emirlerini reddedenler ise kâfir olarak anılmaktadır. Allah, dinin kılavuzu olan Kurʾan'ın ve emirlerinin tebliğ edilmesi için insanlara peygamberler göndermiştir. Peygamberler görevlerini yerine getirirken birçok keyd/tuzak ile karşılaşmıştır. Bu keyd uygulayıcısı, bazen acımasız bir hükümdar bazen putperest bir müşrik bazen şeytanın kendisi bazen de hased ve nefretle dolu bir kadın olmuştur. Bunun misallerini Hz.Yûsuf kıssasında ve daha birçok âyette görmek mümkündür. Bahsi geçen kimselere ve keydlerine karşı, peygamberlerin ve müʾminlerin destekçisi Allahu Teâlâ olmuştur. İnananları keyde maruz bırakmak isteyenlerin hileli planları büyük ölçüde ifşa olmaya mahkûmdur. Kurʾan'da kimsenin Allah'ın gazabından kurtulamayacağı vurgulanmakta olup Kurʾan muhataplarına da uyarı yapılmaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Kur'ân'da mal kavramı ve Kârûn Kıssası
Atiye Dönmez
Kur'ân'ın mal konusundaki yaklaşımını incelediğimiz zaman onun, malı reddetmediğini, hoş karşıladığını, malın hayat için gerekli olduğunu görürüz. Bu noktada eleştirilen husus malın kendisi değil, insanın ona karşı sergilediği tavrıdır. Başka bir ifadeyle insanın mala hakîm olup, malın insana hakîm olmamasıdır. Nitekim insanın mal ile olan ilişkisi denizle gemi ilişkisi gibidir. Gemi denizden su almadıkça deniz sayesinde yüzer ve hedefine ulaşır. Su almaya başlarsa batar. İnsan da malı araç olarak değil de amaç olarak görürse geminin içinde dolan su gibi insanın gönlünü doldurur ve insanın helâk olmasına sebep olur. İnsan sahip olduğu malın mutlak mâliki değildir. Kur'ân'da mülkiyet çift boyutlu olarak ele alınır: mutlak mülkiyet hakkının Allah'a ait olması, mülkiyetin izafî olarak insana ait olması. Bu ikili anlayışla Kur'ân, insanın nefis ve şeytan gibi faktörlerden etkilenerek mal ile kibirlenmemesi, gururlanması, enâniyet sahibi olmaması, kendini kendine yeterli görmemesi gerektiği düşüncesini yerleştirerek bir denge kurmaya çalışmıştır. Bunun en dikkat çeken örneği de Kasas sûresi 76-82 âyetleri arasında yer alan Kârûn örneğidir. Kur'ân'da Kârûn'un dillere destan malına vurgu yapılmış fakat mala sahip olması tenkit edilmemiştir. Sadece malın kişisel olarak olumsuz tutum ve davranışlara, değer yitimine gerekçe oluşu tenkit edilmiştir. Buradan hareketle Kur'ân malın sadece zenginler arasında dönüp dolaşan bir güç, mevki olmaması; bunlardan her kesimin dengeli ve adaletli bir şekilde yararlanması gerektiği şeklin de özetlenecek bir ahlâk prensibi ortaya koymuştur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Kur'ân'da a-d-v kökü ve mu'tedi kelimesinin semantik açıdan incelenmesi
Tuğba Çakır
Bu tez çalışmasında Kur'ân'ın önemli kavramlarından olan mu'tedi kelimesi ele alınmıştır. Bu kelimenin kökü araştırılmış, bu kökten müştak olan isim ve fiiller Arapça sözlüklerden istifade edilerek semantik analizi yapılmıştır. Mu'tedi kelimesinin anlam sahasını net olarak belirlemek için ayriyeten yakın ve uzak anlamlı sözcükler ele alınmıştır. Ayrıca a-d-v kökü ve türevlerinin Kur'ân'da kullanıldığı manalar ortaya çıkarılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de a-d-v kökü ve mu'tedi kelimesi birçok hususta haddi aşmayı ifade eden anlam yelpazesinde kullanılmıştır. Mu'tedi kelimesinin temel anlamı haddi aşmaktır. Sözlüklerde saldırgan, zulmeden, haddi aşan, aşırı giden, zalim ve hakkı çiğneyen gibi manalarda kullanılmıştır. Dini terim olarak ise Allah'ın kulları için belirlediği sınırları yani hudûdullahı tecavüz etmek ve ilahi emirleri çiğnemek manasına gelmektedir. Ameli hususlarda haddi aşmayı ifade etmek için kullanıldığı gibi inanç hususlarındaki haddi aşmayı ifade etmek için de kullanılmıştır. Kur'ân'da küfür, şirk ve hak dine karşı isyan niteliğinde olan tutum, davranış ve fiiller mu'tedi kelimesiyle ifade edilmiştir. Yine Kur'ân'da Allah'ın sınırlarını koruyanlar övülmüş ve mükâfat va'dedilmiştir. Sınırlara tecavüz edenler ise yerilmiştir. Mu'tedinin anlamını belirlemek noktasında önemli bir yere sahip olan haddi aşan insanların nitelikleri ve onları haddi aşmaya götüren unsurlar âyetler bağlamında irdelenmiştir. Kur'an'da haddi aşanların hiçbir zaman cezasız kalmadıkları, onlara mutlaka bir ceza verileceği bildirilmiştir. Bu bağlamda dünyada ve ahirette verilen cezalar, ilgili âyetlerden tespit edilmiştir. İnsan, ahirette ebedi bir ceza ile karşılaşmamak için inanç alanında hak dinin sınırlarını öncelikli olarak dikkate almalı ve haddi aşmamalıdır. Bir diğer ifade ile itidal üzere olmalıdır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Kur'an-ı Kerim'de sebat
Yasin Günaydın
Bu araştırmayla, erdemli bir davranış olan sebat kavramının mahiyeti ve Kur'an'da yer alan anlamları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın birinci bölümünde, insan için olmazsa olmaz bir erdem olan sebat kavramının lügat ve ıstılah manalarına değinilerek başlanmıştır. Sebat kelimesinin geçtiği ayetler tespit edilerek gelebileceği muhtemel anlamlar üzerinde durulmuştur. Sebat kelimesinin daha iyi anlaşılması için azim, sabır, metanet, devam, gayret, ısrar gibi sebatla eş anlamlı; gaflet, zayıflık, gevşeklik, acizlik gibi onunla zıt anlamlı kelimeler izah edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümüne, sebatla ilişkisi bulunduğu düşünülen tevhid, iman, sabır, kıssa, dua ve zikir gibi bazı kavaramlar incelenerek başlanmıştır. Âyetlerden hareketle sebatın önemi ve ardından sebatkâr insanların özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Sebat etmeyi güçlendiren durumlar delilleriyle beraber ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın son bölümünde sebat etmenin dünyevi ve uhrevi kazanımlarına temas edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2020Enfâl-Tevbe sûrelerindeki Kırâat-ı Aşere farklılıkları ve bunların anlama etkisi
Ahmet Bayraktar
Bu çalışma, Enfâl ve Tevbe sûrelerindeki kırâat-ı aşere farklılıklarını ve bunların anlama etkisini ele almıştır. Çalışma, iki bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde önce kırâat ilmiyle ilgili temel bilgilere yer verilmiştir. Bu anlamda kırâat ilminin tarihsel gelişimi, kırâat imamları, kırâat çeşitleri ve yedi harf meselesinin kırâat farklılıkları ile bağlantısı gibi konular izah edilmiştir. Ardından Enfâl ve Tevbe sûreleri hakkında tanıtıcı bilgiler verilmiş ve bu sûrelerinin birbiriyle bağlantısına temas edilmiştir. Birinci bölümde çoğunlukla bu iki sûredeki kırâat farklılıkları incelenmiştir. Bu etütte kırâat farklılıkları sarf, nahiv ve fonetik farklılıklar gibi çeşitli başlıklar altında ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde kırâat farklılıklarının fıkıh ve tefsir ile olan münasebetine temas edilmiştir. Sonrasında Enfâl ve Tevbe sûrelerindeki kırâat ihtilaflarının anlama etki ve katkısı araştırılmıştır. Bu bağlamda kırâat farklılıklarının bir kısmının anlama etki etmediği, bir kısmının ise anlama etki ettiği ve katkı sunduğu tespit edilmiştir. Bu farklılıkların anlama etkisi ele alınırken ayetleri çeşitli yönlerden inceleyen kırâat, tefsir ve dil bilimi alanındaki eserlerden istifade edilmiştir. Yapılan tespitler ilgili başlıklarla sunulmuştur. Sonuç kısmında değerlendirmeler dile getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Enfâl, Tevbe, Kırâat, Kırâat Farklılıkları, Anlam
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Sait Şimşek'in Hayat Kaynağı Kur'an Tefsiri adlı eserinde aile hayatıyla ilgili ayetlere yapılan yorumların değerlendirilmesi
Filiz Akaydın Arslan
Kur'an insanlığa hidayet rehberi kılınmıştır. Kur'an'ın mesajını daha iyi anlamak amacıyla geçmişten günümüze birçok tefsir çalışmaları yapılmıştır. Bu bağlamda son dönemde tefsir alanında çalışma yapan önemli şahsiyetlerden biri de M. Sait Şimşek'tir. Müfessirin söz konusu alanla ilgili birikimlerini ve fikirlerini fiiliyata döktüğü 'Hayat Kaynağı Kur'an Tefsiri" adlı eseri hem bu açıdan hem de çağdaş dönemde yazılan bir tefsir olması açısından öneme haizdir. Bu doğrultuda Şimşek'in söz konusu tefsirinde aile hayatına ilişkin ayetlere yapılan tefsirlerin değerlendirmesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kur'an, Tefsir, Toplum, Aile, Şimşek
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Kur'ân-ı Kerim'de –keyfe- nahiv ve delâlet açısından inceleme
Islam Ahmed Gad Saleh
The Holy Qurān is an inexhaustible source for many researchers that deal with the study of the Arabic Language styles. One of these styles is the interrogative structure that has multiple connotations. The "KAYFA" preferred among the interrogative adjectives in the Holy Quran because of the scarcity of detail studies about it. This study aims to identify the position of KAYFA in the Holy Qur'an, by reviewing the aspects of its declension, indicating the connotations and meanings generated when this word appears in the verses studied. The research divided into a preface, two chapters, and a conclusion. The preface reviewed the problem of study and its objectives, previous studies, and the limits of the study. As for the first chapter, the first section reviews the definition of interrogative among linguists, the specialists of Arabic grammar, and Eloquence, while the second one deals with the meanings of KAYFA, the Scholar's opinion about it, and its declension position. The Second Chapter is about the KAYFA in the Holy Qurān, which contains the five sections. However, the first four sections deal with the cases of the 'verb attribution' when it comes before and after KAYFA, while the fifth section devoted to the Quranic verses where the KAYFA appears before a sentence that starts with the word KĀNA. The conclusion contains the findings of the research. Furthermore, the research followed the descriptive-analytical approach in the study of verses and its analyzing. Keywords: Interrogative, KAYFA, an analytical study, a semantic study.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Eşler arasında vuku bulan problemlere dair Kütüb-i Sitte'de geçen rivayetlerin tahlili
Emine İpekdal
Bu tez çalışmasında, günümüz toplumunda aile içinde yaygın biçimde görülen problemler, hadisler ışığında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada, eşler arasında yaşanan olumsuz ilişkilerle ilgili olarak Hz. Peygamber'in ne tür tavsiyelerde bulunduğu, problemi nasıl çözdüğü ele alınmıştır. Dini değerlerin ve aile hayatı içinde yaşananlarıninsan hayatı üzerindeki etkileri kaçınılmazdır. Hızla değişen sosyo-kültürel yapı ve teknolojik gelişmelerin neticesinde gittikçe yıpranan aile ilişkileri, insanların dini hassasiyetleri göz önüne alınarak dini referanslar kullanmak suretiyle kısmen de olsa tamir edilebilir. Bunun için de çalışma, dinin ikinci ana kaynağının olumsuz olayların çözümündeki bakış açısını yakalamak ve ailelere rehberlik hizmeti sunmak açısından destek olacaktır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Kur'an yolu tahlil ve tercihlerinin Aile Hukuku açısından değerlendirilmesi
Hamza Kaya
İslam Hukuku üç ana bölümden oluşmaktadır: İbadat, Muamelat ve Ukubat. İslam Hukukunda muamelatın içinde münekahat başlığı altında incelenen Aile Hukuku, son dönemlerde muasır âlimler tarafından "Ahvalü'ş-Şahsiye" olarak müstakil bir şekilde ele alınmıştır. Tarih boyu aile önemini korumuş ve tüm insanlığın üzerinde hukuk ürettiği bir konu olmuştur. İnsanlığa dünya ve ahiret saadeti vadeden dinimizin temel kaynağı Kur'ân'da, Aile Hukukuyla alakalı yetmiş kusur ayet mevcuttur. Aile Hukuku hükümlerinin tek tek vahye dayanma oranı, diğer hukuk alanlarına oranla daha yüksektir. Hayrettin Karaman, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez ve Sadrettin Gümüş, tarafından telif edilen Kur'ân Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, eserinde aile hukuku açısından ahkâm ayetlerinin değerlendirilmesi tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmamızda Kuran Yolu müelliflerinin ayetleri yorumlama metotları, tahlil ve tercihleri, konuyla alakalı kanaatleri, yararlandıkları kaynaklar açısından inceledik. Komisyonun ahkâm ayetleriyle ilgili yorumları, hangi sebebe dayandığını ve konuyla alakalı tercihlerinin kaynaklarda, yerlerini tesbit etmeye çalıştık.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Bakara suresinde tevhid konusu
Taha Çakır
Tevhid Kur'ân'ın temel konusudur.Bakara sûresinde Kur'ân'ın diğer sûrelerinde olduğu gibi tevhîd konusu sıklıkla ortaya konulur. Bu sûre Medeni olması yönüyle, Mekki sûrelerden farklılık arzeder. Medeni olan Bakara sûresinde sosyal hayata dair meseleler ve tevhîde dair konular birlikte işlenmiştir. Ancak burada tevhîde dair konularda inkâra dayalı bir inanca cevap vermenin yanı sıra Yahûdîlik ve Hıristiyanlık gibi tahrif olmuş inanç sistemlerinin tashih edilmesi söz konusudur. Aynı zamanda günümüzde tevhide aykırı çeşitli inanç akımlarına cevap verebilmesi de bu sûrenin özelliklerindendir. Bu sûredeki âyetler tevhîd açısından zengin muhtevaya sahiptir. Bizler debu âyetleri,tevhid bağlamında ele almak ve konu hakkındaki birikimi ortaya koymak amacıyla bu çalışmayı yaptık.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Birgivi'nin ed-Dürru'l-yetîm adlı eseri ışığında Eskicizâde'nin Terceme-i Dürr-i Yetîm'i ile A. Celaleddin Karakılıç'ın Tecvîd ilmi eserinin karşılaştırılması
İsmail Demiral
İlahi mesajın kaynağı olan Allah, vahye muhatap olan elçisine, Kur'an'ın nasıl tilavet edileceğini bildirmiştir. Bu sebeple, gerek sahabe gerekse sonraki dönemlerde İslama hizmet eden âlimler, Kur'an'ı düzgün okumak için, sözlü ve yazılı olarak büyük gayret sarf etmişlerdir. Kur'an'ın hadimliğini yapanlar arasında Dürru'l-Yetîm sahibi Birgivi (ö. 981/1573), Terceme-i Dürr-i Yetîm sahibi Eskicizâde (ö. 1243/1827) ve Tecvid İlmi adlı eserin sahibi Celâleddin Karakılıç (d. 1929) gibi âlimler de yer almıştır. Bu çalışmada on altıncı yüzyılda Birgivî, on dokuzuncu yüzyılda Eskicizâde ve yirminci yüzyılda Karakılıç tarafından yazılan tecvidle ilgili eserler değerlendirilmiştir. Genel olarak tecvid ilminin serüveni hakkında bilgiler sunulmuştur. Cumhuriyet döneminde tecvid alanında eser telif eden önemli şahsiyetlerin kitapları içerik bakımından kısaca tanıtılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Kur'ân-ı Kerîm'de nüzûl sırasına göre Hz. Muhammed'in sîreti (Hz. Muhammed'e yönelik hitap âyetleri çerçevesinde ilk 65 sûre örneği)
Zeynep Çelik Koç
Kur'ân'ın en temel konularından biri nübüvvettir. Nübüvvet konusunda Hz. Muhammed'in hayatına genişçe yer verilmiş ve insanlar için en güzel örnek olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle Kur'ân'ın daha iyi anlaşılabilmesi ve yaşanılırlığının görülebilmesi için Hz. Muhammed'in sîreti bilinmelidir. Hz. Muhammed'in hayatını öğrenirken de hareket noktası Kur'ân olmalıdır. Kur'ân'dan hareketle Hz. Nebî'nin insani yönünün öne çıkarılması, hayatının örnek alınacak tarzda ve tüm insanlığa hitap eden evrensel değerler bağlamında sunulması gerekmektedir. Bu hedef doğrultusunda, Kur'ân'ın nüzûl sürecinin ilk 65 sûresinde, Hz. Muhammed'e hitap eden âyetlerin izi sürülerek, örnek bir sîret kesiti sunulmaya çalışılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Sahîh-i Buhârî'nin bab başlıkları konusunda yazılan eserler ve Sahîh'in bab başlıklarındaki muallak hadislerin incelenmesi
Mahmut Mahmutoğlu
[MAHMUTOĞLU, Mahmut]. Sahîh-i Buhârî'nin Bab Başlıkları Konusunda Yazılan Eserler ve Sahîh'in Bab Başlıklarındaki Muallak Hadislerin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, 2019, (XV+ 146). Ale'l ebvâb sisteme göre te'lif edilen el-Câmiu's-sahîh'teki bab başlıklarının, Buhârî'nin şahsî görüş, düşünce ve fıkhî anlayışını yansıttığı bilinmektedir. Bu durum sadece bab başlıklarını esas alan çalışmaların yapılmasına ve hadis edebiyatı içerisinde ayrı bir yazın türünün doğmasına sebep olmuştur. Bab başlıklarına bakıldığında hepsinin aynı özellikte ve muhtevada olmadıkları görülmektedir. Başlıkların bazılarında âyetler zikredilmiş, bazılarında muallak, mevkûf veya maktû hadisler sevk edilmiştir. Buhârî'nin bazı bab başlıklarında kendi sözünü veya görüşünü ifâde ettiği de olmuştur Bu çalışmanın ilk kısmında Buhârî'nin bab başlıkları üzerine yapılan başlıca çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda ise Sahîh'te müsned olarak verilmeyen muallak rivâyetler ve bunların muallak olarak bırakılma nedenleri araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bab başlığı, el-Câmiu's-sahîh, Buhârî, Teracim.
