Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026Turizm amaçlı kullanılacak yeraltı mağaralarında iş sağlığı ve güvenliği risklerinin analizi: Gümüşhane Akçakale Mağarası örneğinde FMEA ve HAZOP uygulaması
Gül Uçak
Bu çalışma, doğal bir yeraltı ortamı olan Akçakale Mağarası’nda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) perspektifinden risklerin değerlendirilmesini ve mağara ortamına özgü tehlike faktörlerinin sistematik olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Geleneksel olarak endüstriyel alanlarda kullanılan risk değerlendirme yöntemlerinin doğal ortamlara uyarlanabilirliği incelenmiş; bu kapsamda FMEA (Hata Türleri ve Etkileri Analizi) ve HAZOP (Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi) yöntemleri birlikte kullanılarak bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır.Bu yönüyle çalışma, doğal bir kapalı alan olan mağaralarda İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik literatüre özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada mağara içi fiziksel, kimyasal, biyolojik, çevresel ve jeolojik risk faktörleri; hava kalitesi, nem, sıcaklık, gaz birikimi, çökme riski ve mikroklimatik değişkenler çerçevesinde ele alınmıştır. Ayrıca mağara içi çevresel koşulların insan sağlığı üzerindeki olası etkileri değerlendirilmiş ve risklerin şiddet, olasılık ve tespit edilebilirlik parametrelerine göre sınıflandırılması yapılmıştır. Elde edilen bulgular, mağara ortamlarında en kritik risklerin çökme potansiyeli, gaz birikimi ve mikroklimatik dengesizlikler olduğunu göstermiştir. FMEA ve HAZOP yöntemlerinin birlikte kullanılması, risklerin yalnızca tanımlanmasını değil aynı zamanda önceliklendirilmesini ve yönetilebilir hale getirilmesini sağlamıştır. Sonuç olarak bu tez, yeraltı doğal ortamlarında güvenli çalışma ve araştırma koşullarının geliştirilmesi için uygulanabilir bir risk değerlendirme modeli ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak benzer çalışmalar için metodolojik bir çerçeve önermektedir.
- MakaleYalnız künye2025First evaluation and ecological risk of potentially toxic elements in the formations of Akçakale cave (Gümüşhane-NE-Türkiye)
Saydam Eker, Çiğdem; Külekçi, Gökhan; Uçak, Gül
In this study, the potential toxic element levels (PTEs) and adverse health effects of Akçakale cave formations were evaluated using geochemical parameters such as enrichment factor (EF), geo-accumulation index (Igeo), contamination factor (CF), ecological risk factor (Eri), potential ecological risk index (PERI), and non-carcinogenic hazard index (HI). Water does not pose a pollution risk, as the concentrations of potentially toxic elements in all samples are within the permissible limits for drinking water. According to the calculated geochemical parameters, all the samples were polluted with As, Co, Ni, Cu, V, and Pb. Ni, As, Cu, and Pb show very high ecological risk (PER > 320) in all samples, except Cu and Pb in T2T. The PERI values of the PTEs were more than 600 in all samples, indicating a very high potential ecological risk. The HI > 1 values for Co and As in all samples for both adults and children suggested potential non-carcinogenic health risks from exposure to these elements in the cave environment. The PTEs in the Akçakale cave formation were most likely linked to lithogenic, geogenic (Pb–Zn-Cu mineralization), and anthropogenic (agricultural activities) processes, per the findings of the data analysis using multivariate statistics (PCA and PCC). These data obtained are the first findings regarding the potential toxic element content of Akçakale cave.
- MakaleYalnız künye2019Stability evaluation of the Gümüşhane-Akçakale cave by numerical analysis method
Alemdag, Selcuk; Zeybek, Halil Ibrahim; Kulekci, Gokhan
The Akçakale Cave is located in the vicinity of the Arsa neighborhood within the boundaries of the Akçakale village, Gümüşhane, Turkey. The cave is rich in cave formations (stalactite, stalagmite, cave pearl, cave flower, wall travertines). Thus, the appropriateness of opening the cave to visitors to boost tourism is of importance for the local and national economy. This study analyzes the stability of the Akçakale Cave using a numerical analysis method. According to the results of the total displacement analysis, there are displacements in the entrance, ceiling, and sidewalls of the cave ranging from 1 mm to 48 mm. It seems that the entrance, ceiling, and sidewalls of the cave face a high risk of local or sudden collapse. According to the deformation analysis of the length section of the cave examined, local collapses may occur especially in the first 75 m from the entrance of the cave. We believe that this situation would not carry a risk for the Arsa neighborhood for now. In conclusion, the results of the stability analysis and in-situ observations showed clear evidence of former and ongoing cave-ins (collapses) and the Akçakale Cave faces a high risk of local or sudden collapse. Thus, although the Akçakale Cave is one of the most prominent karst caves in Turkey, it seems to be not appropriate to open the cave to tourist visits.
