Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2026Tip 2 Diyabet Mellituslu Bireylerde Diyabet Farkındalığı ve Kabul Düzeyleri ile Sağlık Okuryazarlığı Arasındaki İlişki: Tanımlayıcı-Kesitsel Bir Çalışma
Demirağ, Hatice; Cosar, Dilan Aktepe; Aktepe, Yusuf
Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli hastalarda diyabet farkındalığı ve kabul düzeyleri ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Gereç ve Yöntemler: Çalışma, 15 Temmuz 2025 ile 15 Kasım 2025 tarihleri arasında Türkiye'nin kuzeydoğusundaki hastane ve kliniklere başvuran ayakta tedavi gören hastalar arasında kesitsel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Katılımcılar 18 yaş ve üzeri olup tip 2 diyabet hastasıydı; gebelik diyabeti olanlar veya anketi tamamlayamayanlar çalışmadan dışlanmıştır. Veriler, Hasta Bilgi Formu, Diyabet Farkındalığı ve Kabul Ölçeği (DAAS) ve E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (EHLS) kullanılarak yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 56,2±14,9 yıl; %62,7'si kadındı. Ortalama DAAS ve EHLS puanları sırasıyla 81,6±18,7 ve 22,1±8,3 idi. Erkekler ve bekar bireylerin EHLS puanları daha yüksekti; daha yüksek eğitim düzeyi daha yüksek EHLS puanlarıyla ilişkiliydi. DAAS puanları hastalık süresiyle artarken, EHLS puanları yaş ve daha uzun hastalık süresiyle azaldı. Tüm DAAS alt ölçekleri ile EHLS arasında pozitif korelasyonlar gözlendi. Birçok katılımcı, çevrimiçi sağlık bilgisi edinmeye yönelik belirsizlik veya olumsuz tutumlar ifade etti. DAAS farkındalık alt ölçeği, DAAS kabul alt ölçeği ve DAAS toplam puanı ile EHLS toplam puanı arasında pozitif ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (p<0.001). Sonuç: Çalışma, Tip 2 diabetes mellituslu bireylerde diyabet farkındalığı, kabulü ve e-sağlık okuryazarlığı arasında pozitif ve anlamlı bir korelasyon bulmuştur. Yaş, eğitim, medeni durum, hastalık süresi, genel sağlık algısı, aile öyküsü ve beslenme alışkanlıklarının bu değişkenler üzerinde etkili olabileceği bulunmuştur.
- MakaleAçık Erişim2026Examination of Health-Seeking Behavior in Individuals with Chronic Diseases
Cosar, Dilan Aktepe; Demirag, Hatice; Cin, Aynur
Background: Chronic illnesses are long-term, noncommunicable diseases that significantly affect daily life. In addition to physical symptoms, they can reduce quality of life by causing psychological effects such as anxiety and depression. Patients often seek health information to better manage their condition. Methods: This study aimed to examine the level of health information-seeking behavior among individuals with chronic diseases and the factors influencing this behavior. The sample group for this descriptive study consisted of 306 individuals with chronic illnesses who visited X Hospital in northeastern T & uuml;rkiye between April 1, 2024, and February 1, 2025. All individuals completed a questionnaire consisting of the Patient Information Form and the Health Seeking Behavior Scale. Results: The sociodemographic characteristics of patients with chronic diseases, such as education level, marital status, and chronic disease duration, significantly affected the health-seeking behavior scores. According to the research findings, the highest mean score was determined as 12.30 +/- 2.62 in the occupational health-seeking subdimension, whereas the lowest mean score was determined as 8.78 +/- 3.83 (min-max: 3-15) in the traditional health-seeking subdimension. The total mean score of the Health Seeking Behavior Scale was 32.2 7 +/- 7.73. Conclusions: Individuals with chronic illnesses tend to prefer professional health care services when seeking health-related behaviors. Health-seeking behaviors were higher among high school graduates, single individuals, and those without chronic illnesses.
- MakaleAçık Erişim2023Dâhiliye Hemşirelerinin Ahlaki Yaralanma Semptomları ile Hemşirelik Bakım Davranışları Arasındaki İlişki
Demirağ, Hatice; Cosar, Dilan Aktepe
Bu araştırma, dâhiliye hemşirelerinin ahlaki yaralanma semptomları ile hemşirelik bakım davranışları arasında ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı. Çalışmanın örneklemini Türkiye’nin Doğu Karadeniz bölgesinde bulunan hastanelerde görev yapan 315 dâhiliye hemşiresi oluşturdu. Araştırmanın verileri, “Kişisel Bilgi Formu” ve “Ahlaki Yaralanma Semptom Ölçeği-Sağlık Bakım Profesyonelleri Versiyonu (AYSÖ-SBP)” ve “Bakım Davranışları Ölçeği (BDÖ)-24 ölçeği” kullanılarak 20 Nisan-30 Mayıs 2023 tarihleri arasında “Kartopu Örnekleme” ile toplandı. Hemşirelerin yaş ortalamaları 30,89±5,72 yıl ve meslekteki çalışma ortalamaları 6,56±5,45 yıl idi. Çalışmaya katılan hemşirelerin toplam “BDÖ-24” 5,21±0,76 puan ve “Saygılı olma” alt boyutu 5,21±0,81 puan, “Bağlılık” alt boyutu 5,12±0,80 puan, “Bilgi beceri” alt boyutu 5,39±0,77 puan, “Güvence” alt boyutu 5,16±0,85 puan; toplam “AYSÖ-SBP” 27,32±6,00 puan ve “Kınama” alt boyutu 6,21±2,66 puan, “Suçluluk/Utanç” alt boyutu 7,49±2,71 puan, “Manevi Sıkıntılar” alt boyutu 13,60±3,47 puan olarak tespit edildi. Ayrıca, çalışmaya katılan hemşirelerin yaşı ve çalışma yılı ile “BDÖ-24” ve alt boyut puan, “AYSÖ-SBP” ve alt boyut puan ortalamaları arasında korelasyon bulunmadı (p>0.05). Bu araştırmada, ahlaki yaralanma semptomları ile hemşirelik bakım davranışları arasında ilişki bulunmazken; ahlaki yaralanma düzeyleri düşük, bakım davranışları düzeyleri ise yüksek bulundu.
AtıfOpenAlex2İncele