Taşrada yaşayan kadınların sanal kimlik rolleri üzerine dramaturjik bir inceleme (Gümüşhane merkez örneği)

Günümüzde sosyal medya platformları bireylerin kendilerini görünür kıldığı, kimliklerini sunduğu ve performanslar sergilediği önemli dijital etkileşim alanlarıdır. Özellikle Instagram, kullanıcıların benlik sunumlarını şekillendirdikleri bir sahne olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu benlik sunumunun yalnızca bireysel tercihlerle değerlendirilmesi eksik bir yorumdur. Çünkü bireylerin dijital kimlikleri, içinde yaşadıkları toplumsal ve kültürel çevre tarafından da biçimlendirilmektedir. Bu sebeple araştırma, taşrada yaşayan kadınların Instagram’daki sanal kimlik rollerini Erving Goffman’ın dramaturjik yaklaşımı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda bütüncül tek durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Çalışma grubu, Gümüşhane Merkez’de yaşayan ve Instagram’ı aktif olarak kullanan 22 kadından oluşmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ve aynı katılımcıların Instagram hesaplarına yönelik gözlemler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler hibrit tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, katılımcıların Instagram’da anne, eş, üreten kadın, sosyal kadın ve doğasever gibi farklı kimlik performansları sergilediklerini göstermektedir. Kadınların bu kimlikleri taşra bağlamında etkili olan toplumsal normlar ve tanıdık seyirci kitlesinin olası değerlendirmelerini dikkate alarak yönettikleri belirlenmiştir. Katılımcıların aile yaşamı gibi bazı kişisel alanları çoğunlukla sahne arkasında bıraktıkları ve buna karşılık toplumsal açıdan risksiz görülen içerikleri sahne önüne taşıdıkları tespit edilmiştir. Bu süreçte mahremiyet yönetimi, öz-denetim, içerik sansürü, seyirci seçimi ve görünürlüğü sınırlandırma gibi çeşitli izlenim yönetimi stratejilerinin yaygın biçimde kullanıldığı belirlenmiştir. Bununla beraber katılımcıların olası tepkileri önceden hesaplayarak önleyici görünürlük stratejileri de kullandıkları görülmüştür. Ancak taşrada dijital görünürlüğün yalnızca dışsal bir toplumsal denetim alanı olmadığı, aynı zamanda içselleştirilmiş bir öz-denetim mekanizmasına dönüştüğü değerlendirilmiştir. Sonuç olarak taşra bağlamı, kadınların Instagram’daki kimlik performanslarını sınırlandıran, aynı zamanda aidiyet duygusunun, kültürel ve yerel değerlerin yeniden üretildiği bir toplumsal bağlam olarak değerlendirilmiştir.

Today, social media platforms constitute important spaces of digital interaction where individuals make themselves visible, present their identities, and perform various roles. Instagram, in particular, stands out as a stage on which users construct their self-presentations. However, interpreting such self-presentation solely in terms of individual preferences would be incomplete, as individuals’ digital identities are also shaped by the social and cultural environments in which they live. Accordingly, this study aims to examine the virtual identity roles performed by women living in a provincial setting on Instagram within the framework of Erving Goffman’s dramaturgical approach. Adopting a qualitative research approach, the study was designed as a holistic single-case study. The study group consisted of 22 women living in the city centre of Gümüşhane who actively use Instagram. The research data were collected through semi-structured interviews and observations of the same participants’ Instagram accounts. The data obtained were analysed using hybrid thematic analysis. The findings reveal that the participants performed various identities on Instagram, including those of a mother, wife, productive woman, sociable woman, and nature lover. It was found that the women managed these identities by taking into account the social norms prevailing in the provincial context and the possible evaluations of an audience consisting of people they knew. The participants generally kept certain aspects of their personal lives, such as family life, backstage, while bringing content perceived as socially acceptable and low-risk to the front stage. In this process, various impression management strategies—including privacy management, self-monitoring, content censorship, audience selection, and the restriction of visibility—were widely employed. Furthermore, the participants were found to use preventive visibility strategies by anticipating possible reactions in advance. However, digital visibility in the provincial context was understood not merely as a sphere of external social control but also as a mechanism of internalised self-monitoring. In conclusion, the provincial context was found to function both as a social environment that constrains women’s identity performances on Instagram and as a setting in which a sense of belonging and cultural and local values are reproduced.