Sarıçam ormanlarında ökseotu (Viscum album L. ssp. austriacum) bulunma ve bulaşma durumu: Olur Orman İşletme Şefliği örneği

Yarı parazit bir bitki olan ökseotu (Viscum album L. ssp. austriacum), sarıçam (Pinus sylvestris L.) meşcerelerinde konukçusunun su ve mineral kaynaklarından yararlanarak fizyolojik stres oluşturabilmektedir. Bu çalışmada, Olur Orman İşletme Şefliği sınırlarındaki saf sarıçam meşcerelerinde ökseotunun bulunma ve bulaşma durumunun belirlenmesi, bulaşmanın ağaç ve meşcere özellikleriyle ilişkilerinin ortaya konulması ve çap artımıyla ilişkisinin farklı değerlendirme yöntemleriyle incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, büyüklükleri 400–800 m² arasında değişen 36 örnek alanda yürütülmüştür. Bulaşma şiddetinin belirlenmesinde Altı Dereceli Bodur Ökseotu Sınıflandırma Sistemi (ADBÖSS) kullanılmış; ayrıca ökseotu öbeklerini sayı ve büyüklüklerine göre değerlendiren Hacimsel Olarak Güçlendirilmiş ADBÖSS (HOGADBÖSS) uygulanmıştır. Artım kalemlerinden elde edilen yıllık halka verileriyle son 10, 20 ve 30 yıllık çap artımları değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, incelenen 672 ağacın 518’inde (%77,1) ökseotu belirlenirken 154’ünde (%22,9) ökseotuna rastlanmamıştır. Bulaşmanın özellikle 1800 m’nin altında, 30–40 cm çap grubundaki bireylerin bulunduğu orta kapalı meşcerelerde yoğunlaştığı; meşcere kapalılığı ve yükseltiye bağlı olarak belirgin biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ökseotu yükünün taç içerisinde homojen dağılmadığı ve yoğun bulaşmanın orta ve üst taç bölümlerinde arttığı görülmüştür. Yıllık halka analizlerinde bulaşma göstergeleri ile dönemsel çap artımları arasında ilişkiler görülmekle birlikte, yaş ve mevcut çap kontrol edildiğinde bulaşmanın çap artımı üzerindeki bağımsız etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. HOGADBÖSS, çap artımını açıklamada ADBÖSS’ye göre istatistiksel üstünlük göstermemiş; ancak öbeklerin sayı, büyüklük ve taç içindeki dağılımını dikkate alarak bulaşma yükünün daha ayrıntılı değerlendirilmesini sağlamıştır. Bulgular, bölgedeki silvikültürel müdahale, izleme ve mekanik mücadele çalışmalarının planlanması için bilimsel bir altlık sunmaktadır.

Mistletoe (Viscum album L. ssp. austriacum), a hemiparasitic plant, may induce physiological stress in Scots pine (Pinus sylvestris L.) stands by drawing water and mineral resources from its host. This study aimed to determine the occurrence and infestation status of mistletoe in pure Scots pine stands within the Olur Forest Sub-District Directorate, to examine the relationships of infestation with tree and stand characteristics, and to assess its relationship with diameter increment using different evaluation methods. The study was conducted in 36 sample plots ranging from 400 to 800 m². Infestation severity was assessed using the Six-Class Dwarf Mistletoe Rating System (DMRS). In addition, the Volumetrically Enhanced Six-Class Dwarf Mistletoe Rating System (VEDMRS), which evaluates mistletoe clumps according to their number and size, was applied. Annual ring data obtained from increment cores were used to evaluate diameter increments over the last 10, 20, and 30 years. Mistletoe was detected on 518 (77.1%) of the 672 trees examined, whereas no mistletoe was observed on the remaining 154 trees (22.9%). Infestation was particularly concentrated in moderately closed stands below 1800 m elevation containing trees in the 30–40 cm diameter class, and varied markedly with stand crown closure and elevation. Mistletoe load was not uniformly distributed within the crown, with severe infestation becoming more prevalent in the middle and upper crown sections. Although annual ring analyses indicated relationships between infestation indicators and periodic diameter increments, the independent effect of infestation on diameter increment was not statistically significant after accounting for tree age and current diameter. VEDMRS did not show a statistical advantage over DMRS in explaining diameter increment; however, by incorporating the number, size, and within-crown distribution of mistletoe clumps, it provided a more detailed assessment of mistletoe load. These findings provide a scientific basis for planning silvicultural interventions, monitoring, and mechanical control measures in the region.