Azerbaycan'da sağlık hizmeti sunumuna yönelik bölgeselkapasite farklılıklarının incelenmesi

Sağlık sektörü, bir ülkenin sosyal refah düzeyini, ekonomik kalkınmasını ve beşerî sermayesinin niteliğini belirleyen en önemli alanlardan biridir. Bu nedenle sağlık hizmetlerinin performansının ölçülmesi ve bölgesel farklılıkların analiz edilmesi, sağlık politikası analizi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Azerbaycan'ın 14 ekonomik bölgesine ait sağlık göstergelerini Çok Kriterli Karar Verme yaklaşımı çerçevesinde bölgesel sağlık performansı açısından karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada sağlık sistemini temsil eden dört temel kriter dikkate alınmıştır: 10.000 kişi başına düşen doktor sayısı (K1), paramedik personel sayısı (K2), hastane yatağı sayısı (K3) ve ayakta tedavi kliniklerinin kapasitesi (K4). Analiz süreci ağırlıklandırma, sıralama ve sınıflandırma aşamalarından oluşmaktadır. İlk aşamada kriter ağırlıkları AHP, Entropi ve CRITIC yöntemleriyle belirlenmiş; ikinci aşamada bölgeler TOPSIS ve PROMETHEE yöntemleriyle sıralanmıştır. Son aşamada ise FLOWSORT yöntemi kullanılarak bölgeler performans düzeylerine göre sınıflandırılmıştır. 2012 ve 2024 yıllarına ait verilerle gerçekleştirilen analiz sonuçları, Azerbaycan'da sağlık performansının bölgesel olarak farklılaştığını göstermektedir. Özellikle Bakü ve Gence–Daşkesen bölgeleri yüksek performans sergilerken, bazı bölgelerin sağlık altyapısı ve insan kaynağı açısından geride kaldığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, bölgesel sağlık performansının iyileştirilmesi ve sağlık politikası analizi kapsamında kaynakların daha etkin dağıtılmasına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

The healthcare sector is one of the most important fields determining a country's social welfare, economic development, and the quality of its human capital. Therefore, measuring healthcare performance and analyzing regional differences are of great importance in terms of health policy analysis. This study aims to comparatively examine healthcare indicators of 14 economic regions of Azerbaijan within the framework of Multi-Criteria Decision Making, focusing on regional health performance. Four main criteria representing the healthcare system are considered: number of physicians per 10,000 population (K1), number of paramedical staff (K2), number of hospital beds (K3), and outpatient clinic capacity (K4). The analysis consists of weighting, ranking, and classification stages. In the first stage, criteria weights are determined using AHP, Entropy, and CRITIC methods; in the second stage, regions are ranked using TOPSIS and PROMETHEE methods. In the final stage, regions are classified according to their performance levels using the FLOWSORT method. The analysis based on data from 2012 and 2024 shows that healthcare performance in Azerbaijan differs regionally. While Baku and Ganja-Dashkasan regions demonstrate high performance, some regions lag behind in terms of healthcare infrastructure and human resources. These findings provide important insights for improving regional health performance and for more effective resource allocation within the scope of health policy analysis.