Üniversite öğrencilerine yönelik afet risk iletişimi ve afet güvenlik ölçeğinin geliştirilmesi ve risk iletişiminin güvenlik üzerine etkisi

Afetlere hazırlık süreçlerinde üniversite öğrencilerinin afet risklerine ilişkin bilgiye erişim biçimleri ve güvenlik algıları, toplumsal dirençliliğin güçlendirilmesi açısından önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerine yönelik Afet Risk İletişimi ve Afet Güvenliği algısını ölçmeye yönelik iki özgün ölçek geliştirmek ve afet risk iletişiminin afet güvenlik algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma nicel araştırma deseninde yürütülmüş, veriler 2023–2024 akademik yılı bahar döneminde Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim gören 845 öğrenciden anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma kapsamında geliştirilen Üniversite Öğrencileri Afet Risk İletişimi Ölçeği 6 maddeden, Üniversite Öğrencileri Afet Güvenlik Ölçeği ise 7 maddeden oluşmakta olup her iki ölçek de 5'li Likert tipinde derecelendirilmiştir. Ölçeklere ilişkin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmış; veriler korelasyon, regresyon ve grup karşılaştırma analizleri ile incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre afet risk iletişimi ile afet güvenlik algısı arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Erkek öğrencilerin afet güvenlik algısı kadın öğrencilere göre daha yüksektir. Üst sınıf öğrencilerinin afet risk iletişimi düzeyi alt sınıf öğrencilerine kıyasla daha yüksektir. Afet eğitimi alan öğrencilerin risk iletişimi düzeyi daha yüksektir. Bölüm bazında yapılan karşılaştırmalarda Sağlık Yönetimi öğrencilerinin hem afet risk iletişimi hem de afet güvenlik algısı daha yüksekken, Hemşirelik ve Sosyal Hizmet bölümlerinde bu düzeyler daha düşüktür. Afetlerden psikolojik olarak etkilenen ve evi afetten zarar gören öğrencilerin afet güvenlik algısı daha düşüktür. Sonuç olarak bu çalışma, afet risk iletişiminin üniversite öğrencilerinin güvenlik algısını doğrudan etkilediğini ortaya koymakta ve üniversitelerde afetlere hazırlık çalışmalarının planlı, sürekli ve bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesi gerektiğini göstermektedir.

Disaster-related information processes and safety perceptions of university students play a key role in strengthening disaster preparedness and social resilience. The aim of this study is to develop two original measurement scales to assess Disaster Risk Communication and Disaster Safety Perception among university students and to examine the relationship between these two constructs. The study was conducted using a quantitative research design. Data were collected through a questionnaire from 845 students studying at the Faculty of Health Sciences of Gümüşhane University during the 2023–2024 academic year. The University Students Disaster Risk Communication Scale consists of 6 items, and the University Students Disaster Safety Scale consists of 7 items; both scales are structured as 5-point Likert-type scales. Validity and reliability analyses were conducted, and the data were analyzed using correlation, regression, and group comparison analyses. The findings reveal a positive relationship between disaster risk communication and disaster safety perception. Male students report higher levels of disaster safety perception than female students. Senior students and students who received disaster education demonstrate higher levels of disaster risk communication. Departmental comparisons show higher levels of both dimensions among Health Management students, while Nursing and Social Work students report lower levels. Students whose homes were damaged and those psychologically affected by disasters report lower safety perceptions. In conclusion, disaster risk communication plays a direct role in shaping students' safety perceptions and supports the need for continuous and structured disaster preparedness strategies in university settings.