Trabzon ili Yomra ilçesi ağzı (inceleme-metinler-sözlük)

Çalışma, Trabzon iline bağlı Yomra ilçe merkezi ile bu ilçeye bağlı farklı yerleşim birimlerinden alınmış olan dil ürünlerinin ses ve söz varlığı açısından incelenmesinden oluşmaktadır. Yerleşim birimlerinden alınan ses kayıtlarının titizlikle deşifre edilmesiyle oluşturulan metinlerden hareketle yörenin fonetik özelliklerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın temel unsurlarından biri olan kaynak kişiler belirlenirken; belirli bir yaşın üzerinde olmaları, bulundukları yerleşim biriminden uzun süreli ayrılmamış olmaları, çene ve ağız yapılarının düzgün olması ve konuşmaya engel herhangi bir durumlarının bulunmaması gibi ölçütler esas alınmıştır. Kaynak kişilerden alınan derlemeler yazıya aktarılırken Türk Dil Kurumunun ağız çalışmaları için belirlemiş olduğu ağız transkripsiyonu alfabesi kullanılmış olup bu alfabede yer almayan bazı sesler için ise ağız çalışmalarının genelinde kullanılan işaretlerden faydalanılmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan Yomra ilçesinin ağız özelliklerine ilişkin akademik düzeyde yapılmış bir tez çalışması bulunmamaktadır. Bu nedenle, Doğu Karadeniz Bölümü'nün ağız özelliklerini belirgin biçimde yansıtan Yomra ilçesi üzerine böyle bir çalışmanın yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Çalışmanın "Giriş" bölümünde ilçenin adı, tarihi, coğrafi durumu, kültürel yapısı ve nüfusu hakkında genel bilgiler verilmiştir. "İnceleme" bölümünde ses bilgisi ele alınmış; bu bölümü "Metinler" ve "Sözlük" bölümleri izlemiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda "Kaynaklar" ve "Kaynak Kişi Listesi" oluşturulmuştur. Bu çalışma, Yomra ilçe merkezi ile merkeze bağlı yerleşim birimlerinden belirlenen 26 kaynak kişiden derleme yöntemiyle elde edilen metinler esas alınarak, yörenin ağız özelliklerinin fonetik (ses bilgisi) ve söz varlığı açısından incelenmesine dayanmaktadır.

This study examines linguistic data collected from the district center of Yomra in Trabzon and various settlements connected to the district, focusing on phonetic features and vocabulary. The main aim is to identify the region's phonetic characteristics through texts produced by carefully transcribing audio recordings obtained from these settlements. While selecting informants, several criteria were taken into consideration, such as being above a certain age, having lived in the same settlement without long-term absence, possessing a proper jaw and oral structure, and having no conditions that could hinder speech. During the transcription process, the dialect transcription alphabet determined by the Turkish Language Association (TDK) was used. For certain sounds not included in this alphabet, commonly accepted symbols used in dialect studies were adopted. Since there is no academic thesis specifically examining the dialect features of Yomra, the necessity of conducting such a study has emerged. Yomra is considered to strongly reflect the dialectal characteristics of the Eastern Black Sea region. In the "Introduction" section, general information is provided about the district's name, history, geographical conditions, cultural structure, and population. The "Analysis" section focuses on phonetics, followed by the "Texts" and "Glossary" sections. Based on the collected data, a "References" section and an "Informant List" were also prepared. Overall, the study is based on texts compiled from 26 informants and investigates the dialect of Yomra in terms of phonetics and vocabulary.