Gümüşhane ilindeki korunan alanların turizme katkısının belirlenmesi

Doğal alanlar içerisindeki parklar; Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre sınıflandırılmış ve ayrılmıştır. İçerisinde barındırdığı endemik ve nadir türlerin korunmasında özel önlemler alınması hedeflenmiştir. Ayrıca, yerel halkın ekonomik ve sosyal refahının artırılması, stratejik hedefler arasında önemli bir yer tutmaktadır. Korunan alanlar içerisinde yaşayan haklın katılımcı yaklaşımla sürdürülebilir turizm uygulamaları içerisinde yer almaları teşvik edilmektedir. Böylelikle doğal alanlar sosyo kültürel gelişmeye katkı sağlamış olacaktır. Tez çalışması, Gümüşhane ili içerisinde bulunan Tomara Şelalesi, Limni Gölü, Çağlayandibi Şelalesi ve Artabel Gölleri tabiat alanını içine alan bölgelerdir. Çalışma kapsamında; korunan alanlar içerisinde sürdürülebilir yönetim stratejileri oluşturmaya yardımcı olmak, biyolojik çeşitliliğin ve ekolojik bütünlüğün korunması hakkında karar vericilere yardımcı olmak hedeflenmiştir. Korunan alanların stratejik hedefleri çerçevesinde, ekolojik yapılarının korunması için somut veriler gerekmektedir. 2016-2019 yılları arasında Tomara Şelalesi ve Limni Gölü en çok ziyaret edilen alanlar olurken, 2019'da ziyaretçi sayıları zirveye ulaşmıştır. Bu dönemde Tomara Şelalesi 143.330, Limni Gölü 87.714, Çağlayandibi Şelalesi 10.910 ve Artabel Gölleri 2.680 ziyaretçiye ev sahipliği yapmıştır. Ancak 2020 yılında COVID-19 pandemisi nedeniyle tüm alanlarda ziyaretçi sayılarında belirgin bir düşüş yaşanmış, bu rakamlar sırasıyla 34.960, 34.960, 2.100 ve 100'e gerilemiştir. Ziyaretçi sayılarında yaşanan düşüş, 2021 yılı itibarıyla toparlanma sürecine girmiştir. Pandemi dönemindeki ziyaretçi ekonomik açıdan korunan alanlardaki turizm katkısını göz önüne sermiştir. Gümüşhane ilindeki koruan alanların ekoturizm faaliyetleri neticesinde etkilenme oranları tespit edilerek gelecek dönemlerde koruma hedeflerini planlayıcılara sunulacaktır. Alternatif çözüm önerileri ile korunan alanların ekonomiye katkıları ekosistem dengesi altında planlanacaktır. Anahtar Kelimeler: Ekoturzim, Koruma alanı, Tabiat parkı, Ziyaretçi sayısı

Protected areas within natural landscapes are classified according to the criteria of the International Union for Conservation of Nature (IUCN). Special measures are aimed at preserving endemic and rare species. Additionally, improving the economic and social well-being of the local population is a key strategic goal. The participation of local communities in sustainable tourism practices is encouraged to ensure their involvement in conservation efforts. This contributes to the socio-cultural development of natural areas. This study focuses on the protected areas of Tomara Waterfall, Limni Lake, Çağlayandibi Waterfall, and Artabel Lakes, located in Gümüşhane province. The research aims to support the development of sustainable management strategies, assist decision-makers in conserving biodiversity and ecological integrity, and provide concrete data for the protection of these ecosystems. Between 2016 and 2019, Tomara Waterfall and Limni Lake were the most visited sites, with visitor numbers peaking in 2019. That year, Tomara Waterfall received 143.330 visitors, Limni Lake 87.714 Çağlayandibi Waterfall 10.910 and Artabel Lakes 2.680 However, due to the COVID-19 pandemic in 2020, visitor numbers significantly declined to 34.960, 34.960, 2.100 and 100, respectively. By 2021, recovery had begun. The decline in visitors during the pandemic highlighted the economic impact of tourism in protected areas. The study will analyze the effects of ecotourism activities in Gümüşhane's protected areas and provide future conservation strategies for planners. Alternative solutions will be proposed to ensure economic contributions align with ecosystem balance. Keywords: Ecotourism, Protected area, Nature park, Visitor numbers