Mali tablolardaki hilenin önlenmesi ve tespitinde adli muhasebecilik becerilerinin AHP yöntemiyle seçimi: Türkiye ve İran örneği

Bu çalışmanın amacı, mali tablolardaki hilenin önlenmesi ve tespitinde adli muhasebecilik becerilerinin Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemiyle seçimidir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye ve İran'da faaliyet gösteren 26 akademisyen bilirkişilere adli muhasebecilik becerilerinin önem sıralamasına uzman görüşleri doğrultusunda ele alınmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; Türkiye ve İran'da faaliyet gösteren akademisyen bilirkişilerin adli muhasebecilik becerilerinin ana kriterlerine ilişkin önem sıralamasında ilk sırayı teknik beceri almakta olup her iki ülke için de farklılık bulunmamaktadır. Ana kriterlerden teknik beceriyi sırasıyla temel ve kişisel beceri ile ahlaki değer takip etmekte olup benzer şekilde her iki ülke için de söz konusu sıralama değişmemektedir. Çalışmada ayrıca ana kriterlerin alt kriterlerine ilişkin önem sıralaması ele alınmış olup her iki ülke açısından kişisel beceriye ait alt kriterlerin önem sıralamasında ilk sırayı analitik düşünce, temel beceriye ilişkin önem sıralamasında ilk sırayı denetleme ve teknik beceriye ilişkin önem sıralamasında ise ilk sırayı mali tabloları analiz ve yorumlama almaktadır. Üç ana kritere ilişkin alt kriterlerin önem sıralamasında ilk sırada yer alan kriter her iki ülke açısından farklı olmasa da diğer kriterlerin önem sıralamasında farklılıklar bulunmaktadır. Ana kriterlerin sonuncusu olan ahlaki değere ilişkin önem sıralamasında da her iki ülke açısından ilk sırayı güvenilirlik almaktadır.

The purpose of this study is to select forensic accounting skills in preventing and detecting fraud in financial statements using the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. For this purpose, a survey was conducted on 26 academic experts operating in Turkey and Iran regarding the importance of forensic accounting skills. By examining the relevant literature, personal, basic and technical skills and moral value dimensions and sub-dimensions of these dimensions were determined regarding forensic accounting skills. The survey form created consists of a total of five matrices. The obtained data were analyzed using the AHP method. According to the results of the study; Technical skills take the first place in the importance ranking of the main criteria of forensic accounting skills of academic experts operating in Turkey and Iran, and there is no difference for both countries. Technical skills are followed by basic and personal skills and moral values, respectively, and similarly, the ranking does not change for both countries. The study also examined the importance ranking of the sub-criteria of the main criteria, and for both countries, the first place in the importance ranking of the sub-criteria of personal skills is analytical thinking, the first place in the importance ranking of basic skills is auditing, and the first place in the importance ranking of technical skills is financial statement analysis and interpretation. Although the first place in the importance ranking of the sub-criteria of the three main criteria is not different for both countries, there are differences in the importance ranking of the other criteria. In the importance ranking of the last of the main criteria, moral value, for both countries, reliability is the first place.