CBS ile kentsel taşınmazların raster tabanlı değer haritası üretimi - Trabzon örneği

Nüfus artışı, savaş, göç ve afet gibi dinamikler, yerleşme kavramını küresel ölçekte önemli hale getirmiştir. Bu kapsamda yürürlüğe konulan yasal düzenlemeler ile kamusal planlama uygulamaları, taşınmaz değerini etkileyen temel kriterler arasında yer almaktadır. Sosyal donatı ve yerleşim planlarının uygulanması, rant olgusunu ortaya çıkararak taşınmaz değerlerinde dalgalanmalara neden olmaktadır. Bu durum, mülkiyet yöntemini dikkatle yürütülmesi gereken bir süreç haline getirmektedir. Taşınmaz değerinin belirlenmesinde birçok kriter dikkate alınmakta ve bu kriterlerin etkileri çeşitli yöntemlerle analiz edilebilmektedir. Özellikle geniş alanlarda taşınmazların birlikte değerlendirilmesinde Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), etkin bir analiz aracıdır ve bu çalışmada da yararlanılmıştır. Çalışma alanı olarak Trabzon ili, Köprübaşı ilçesinin planlı alan sınırları içindeki 170 yapı ve 441 arsa seçilmiştir. Uygulama sürecinde; bölgeye ait imar planı, yol ve altyapı ağları, doğal oluşumlar ile taşınmazlara ait öznitelik ve fiziki durum verileri değerlendirilmiştir. Değerlemeye esas alınan kriterler; yasal yapısal, konumsal ve fiziki durum olmak üzere üç ana grupta toplanmıştır. Bu kriterler için alternatif alt değer aralıkları, puanlar ve ağırlıklar literatürdeki benzer çalışmalar referans alınarak Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) ile uyarlanmıştır. Tüm analizler CBS ortamında gerçekleştirilerek, raster tabanlı taşınmaz değer haritası oluşturulmuştur.

Dynamics such as population growth, war, migration and disasters have made the concept of settlement important on a global scale. In this context, legal regulations and public planning practices that have been put into effect are among the fundamental factors affecting real estate value. The implementation of social infrastructure and settlement plans causes fluctuations in real estate values by bringing about the phenomenon of rent. This situation has made the property ownership process one that requires careful consideration. Many criteria are taken into account in determining property value, and the effects of these criteria can be analysed using various methods. In particular, the Geographic Information System (GIS) is an effective analysis tool for evaluating properties in large areas, and it has been utilised in this study. Translated with DeepL.com (free version)The study area consists of 170 buildings and 441 plots of land within the planned area boundaries of Köprübaşı district in Trabzon province. During the application process, the zoning plan for the region, road and infrastructure networks, natural formations, and data on the characteristics and physical condition of the properties were evaluated. The criteria used for the valuation were grouped into three main categories: legal structural, spatial, and physical condition. Alternative sub-value ranges, scores, and weights for these criteria were adapted using the Analytic Hierarchy Process (AHP) with reference to similar studies in the literature. All analyses were performed in the GIS environment, and a raster-based property value map was created.