Dijital okuryazarlık, öz yeterlik ve teknostres ilişkisi

Bu çalışmanın temel amacı dijital okuryazarlığın teknostres üzerindeki etkisini ortaya koymak ve öz yeterliğin bu iki değişken arasında aracı rolü olup olmadığının incelenmesidir. Araştırmanın evreni Rize ilinde 2024-2025 eğitim-öğretim yılında farklı okullarda aktif görevde bulunan 5.016 öğretmen oluşturmaktadır. Bu evrenden araştırmaya gönüllü olarak katılan 265 öğretmen örneklem büyüklüğünü oluşturmuştur. Veriler anket yöntemi ile elde edilmiştir. Dijital okuryazarlık, öz yeterlik ve teknostres ölçeklerinin veri uygunluğunu değerlendirmek amacıyla ilk olarak KMO ve Bartlett testleri uygulanmış, ardından MPlus 7 programı ile doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra SPSS 26 programı ile t-test, korelasyon ve regresyon analizleri yapılarak geliştirilen hipotezlerin geçerliliği değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular dijital okuryazarlık ile yaş ve kıdemin pozitif yönlü anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu, öz yeterliğin de kadın öğretmenlerde erkek öğretmenlere göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, dijital okuryazarlığın, teknostresi negatif yönde, öz yeterliği ise pozitif yönde anlamlı biçimde etkilediği tespit edilmiştir. Öz yeterliğin de teknostres üzerinde negatif yönde anlamlı bir etkisinin olduğu bulgulanmıştır. Aynı zamanda, dijital okuryazarlık ile teknostres arasında öz yeterliğin kısmi aracı bir rol oynadığı sonucuna da ulaşılmıştır.

The main purpose of this study is to reveal the effect of digital literacy on technostress and to examine whether self-efficacy plays a mediating role between digital literacy and technostress. The population of the study consists of 5,016 teachers who are on active duty in different schools in the Rize province for the 2024-2025 academic year. From this population, 265 teachers who voluntarily participated in the study constituted the sample size. The data was obtained with the survey method. To evaluate the data suitability of the digital literacy, self-efficacy, and technostress scales, KMO and Bartlett tests were first applied, followed by confirmatory factor analyses using the MPlus 7 program. Then, t-test, correlation, and regression analyses were performed with the SPSS 26 program to evaluate the validity of the hypotheses developed. The findings show that age and seniority have a significant positive relationship with digital literacy, and self-efficacy is higher in female teachers than male teachers. In addition, digital literacy was found to have a significant negative effect on technostress and a significant positive effect on self-efficacy. Self-efficacy was also found to have a significant negative effect on technostress. It was also concluded that self-efficacy partially mediated the relationship between digital literacy and technostress.