Kişinin yaşamını sonlandırma isteği temel bir hak mıdır? Felsefi bir tartışma

İnsan hakları dediğimizde ırk, ulus, din, dil ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm insanların yararlanabileceği hak ve özgürlüklerden bahsederiz. Bu haklar evrensel, devredilemez ve değiştirilemez niteliktedir. Yaşama hakkı, din ve vicdan özgürlüğü, mülkiyet hakkı, seçme ve seçilme hakkı, özel hayatın gizliliği hakkı, eğitim hakkı, beslenme ve barınma hakkı sahip olduğumuz temel insan hak ve özgürlüklerinden bazılarıdır. Bu hakların insanlara doğuştan verili olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte insanların söz konusu temel haklardan vazgeçmek gibi bir hakkının olup olmadığı temel bir tartışma konusudur. Bu bağlamda "İnsan, en temel hakkı olan yaşama hakkından özgür iradesi ile vazgeçebilir mi?" diye bir soru karşımıza çıkmaktadır. Diğer bir ifadeyle "Kişi yaşama hakkını kullanmama ya da yaşama hakkından vazgeçme özgürlüğüne sahip midir?" diye sormak mümkündür. Aynı zamanda yaşama hakkından vazgeçmenin niçin birçok toplumda hoş karşılanmadığı ve temel insani değerlere aykırı olarak görüldüğünün aydınlatılması gerekmektedir. Tarihsel süreçte yaşama hakkından vazgeçmenin lanetlendiği toplumsal yapılar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, kişinin yaşamını sonlandırma hakkı, insan hakları çerçevesinde felsefî olarak ele alınacak ve intihar ile ötanazi kavramlarına ilişkin değerlendirmeler tartışılacaktır. Bu çerçevede yaşama son verme hakkının temel insan haklarına dâhil olup olmadığı analiz edilecektir.

When we say human rights, we mean the rights and freedoms that all people can benefit from, regardless of race, nation, religion, language and gender. These rights are universal, inalienable and unchangeable. The right to life, freedom of religion and conscience, the right to property, the right to vote and be elected, the right to privacy, the right to education, the right to food and shelter are some of the basic human rights and freedoms we have. It is accepted that these rights are given to people from birth. However, whether people have the right to give up these fundamental rights is a fundamental matter of debate. In this context, the question arises: "Can a person freely give up her most fundamental right, the right to life?" In other words, it is possible to ask, "Does a person have the freedom not to use her right to life or to give up her right to life?" At the same time, it is necessary to clarify why giving up the right to life is not welcomed in many societies and is seen as contrary to basic human values. In the historical process, social structures have emerged in which giving up the right to life is condemned. In the planned thesis study, the questions in question will be examined from a human rights perspective and some determinations will be made regarding suicide and euthanasia. In this context, it will be analyzed whether the right to end one's life is included in basic human rights.