Entelektüel sermaye ile finansal performans arasındaki ilişki: Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler üzerine bir uygulama

KOBİ'lerde entelektüel sermaye ve bileşenlerinin (insan sermayesi, yapısal sermaye ve ilişkisel sermaye) firmaların finansal performansı üzerindeki önemi, günümüz bilgi ekonomisinde giderek artmaktadır. Sınırlı fiziksel ve finansal kaynaklara sahip olan KOBİ'ler, rekabet üstünlüğü sağlamak için entelektüel kaynaklara, yani bilgiye, beceriye, yenilik kapasitesine ve kurumsal yeteneklere daha fazla odaklanmak zorundadır. İşletmelerin entelektüel sermaye yatırımlarının finansal performansına etkisini Borsa İstanbul- KOBİ (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) Endeksinde yer alan firmalar özelinde tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen çalışmanın değişkenlerine ilişkin veri seti 2012-2023 dönemini içermekte ve yıllık gözlemden oluşmaktadır. Çalışmada iki adet model oluşturulmuş olup, ilk modelde, bağımlı değişken olarak Aktif Kârlılık Oranı (AKO), bağımsız değişkenler olarak ise Yapısal Sermaye Etkinliği (SCE), İnsan Sermayesi Etkinliği (HCE), Kullanılan Sermaye Etkinliği (CEE), kontrol değişkeni olarak Kaldıraç Oranı (KO) ve Piyasa Değeri (PD) kullanılmıştır. Çalışmanın ikinci modelinde ise, bağımlı değişken olarak Piyasa Değeri (PD), bağımsız değişkenler olarak Yapısal Sermaye Etkinliği (SCE), İnsan Sermayesi Etkinliği (HCE), Kullanılan Sermaye Etkinliği (CEE), kontrol değişkeni olarak Kaldıraç Oranı (KO) ve Aktif Kârlılık Oranı (AKO) kullanılmıştır. Statik panel veri analizi yönteminin kullanıldığı çalışmanın sonucunda, aktif karlılık oranı değişkeni ile firmaların piyasa değeri ve kullanılan sermaye etkinliği değişkeni arasında istatistiki olarak anlamlı pozitif, insan sermayesi etkinliği ve kaldıraç oranı arasında ise istatistiki olarak anlamlı negatif ilişki tespit edilmiştir. Firmaların piyasa değeri değişkeni ile firmaların aktif kârlılığı ve yapısal sermaye etkinliği değişkeni arasında istatistiki olarak anlamlı pozitif ilişki, kullanılan sermaye etkinliği değişkeni arasında istatistiki olarak anlamlı negatif ilişki tespit edilmiştir.

In today's knowledge economy, the importance of intellectual capital and its components (human capital, structural capital, and relational capital) on the financial performance of SMEs is increasing. SMEs with limited physical and financial resources must focus more on intellectual resources, such as knowledge, skills, innovation capacity, and organizational capabilities, to achieve a competitive advantage. The data set for the study's variables, which aimed to determine the effect of intellectual capital investments on the financial performance of enterprises in the Borsa Istanbul - SME (Small and Medium-Sized Enterprises) Index, covers the period from 2012 to 2023 and consists of annual observations. In the first model, Return on Assets Ratio (ROA) is used as the dependent variable, Structural Capital Efficiency (SCE), Human Capital Efficiency (HCE), Capital Employed Efficiency (CEE) are used as independent variables, and Leverage Ratio (LOR) and Market Capitalization (MC) are used as control variables. In the second model of the study, Market Value (PD) was used as the dependent variable, Structural Capital Efficiency (SCE), Human Capital Efficiency (HCE), Capital Employed Efficiency (CEE) as independent variables, and Leverage Ratio (LR) and Return on Assets Ratio (ROA) as control variables. As a result of the study, which employed the static panel data analysis method, a statistically significant positive relationship was found between the return on assets ratio variable and firms' market capitalization and capital employed efficiency variables. Conversely, a statistically significant negative relationship was found between human capital efficiency and the leverage ratio. There is a statistically significant positive relationship between the market capitalization variable and the return on assets and structural capital efficiency variables, and a statistically significant negative relationship between the utilized capital efficiency variable.