Çok kriterli karar verme yöntemleriyle finansal performansın değerlendirilmesi: Borsa İstanbul'da bir uygulama

Bu çalışma, finansal performans analizinde kullanılan ÇKKV yöntemlerini paradigma ve kriter seçimi boyutlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Borsa İstanbul'da Gıda, İçecek ve Tütün sektöründe faaliyet gösteren şirketlere ait 2021-2023 dönemi verileri esas alınmış; muhasebe ve değer temelli göstergelerden oluşan üç farklı kriter seti kullanılmıştır. Kriterler, Entropi yöntemiyle ağırlıklandırılmış; finansal performans düzeyleri ARAS, WASPAS, VIKOR, TOPSIS ve EDAS yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Bulgular, istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiş ve farklı boyutlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, tercih paradigmalarının ÇKKV yöntemleri arasındaki benzerlik veya farklılığı açıklamakta yeterli olmadığı; ÇKKV yöntemlerinin kriter seti değişimine farklı düzeylerde duyarlılık gösterdiği; şirketlerin muhasebe ve değer bazlı finansal performans düzeylerinin farklılaşabildiği ve şirketlerin finansal performans düzeyini ayırt etmekte değer bazlı performans göstergelerinin güçlü bir araç olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

This study was conducted to comparatively evaluate the MCDM methods used in financial performance analysis in terms of paradigm and criterion selection. In the study, data from 2021-2023 for companies operating in the Food, Beverage and Tobacco sector on the Borsa İstanbul were used as a basis, and three different criteria sets consisting of accounting and value-based indicators were used. The criteria were weighted using the Entropy method, and financial performance levels were determined using the ARAS, WASPAS, VIKOR, TOPSIS, and EDAS methods. The findings were analysed using statistical methods and evaluated by comparing them in different dimensions. The study concluded that preference paradigms are insufficient to explain the similarities or differences between MCDM methods; MCDM methods exhibit varying degrees of sensitivity to changes in the set of criteria; companies' accounting and value-based financial performance levels can differ; and value-based performance indicators can be used as a powerful tool to distinguish between companies' financial performance levels.