Yaşayan kültürel bellek taşıyıcısı: Âşık Serdar Alyakut

Edebiyatımızın ve kültürümüzün en önemli dallarından biri olan âşıklık, temeli Şamanizm'e dayanan ve 16. yüzyıldan itibaren kendine has kurallar oluşturarak varlığını günümüze kadar devam ettiren köklü bir gelenektir. Erzurum ili, Anadolu'nun bütün yörelerinde varlığını gösteren ve "âşık" adı verilen kişilerce temsil edilen âşıklık geleneğinin en yoğun yaşandığı kentlerdendir. Geleneğe birçok büyük usta kazandıran Erzurum'un geleneğe kazandırdığı son sanatçılardan biri de "Alyakut" mahlasını kullanan Âşık Serdar Alyakut'tur. Bu tezde Âşık Serdar Alyakut'un gelenek içindeki yerini ve kültürel bellek taşıyıcılığı noktasındaki değerini belirleme amaçlanmıştır. Âşık Serdar Alyakut'a ait şiirler, âşıklık gelenekleri ve halk biliminin işlevsel kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma, sosyal bilimlerde sıkça kullanılan nitel arama yöntemlerinden içerik analizi ve görüşme yöntemi ile hazırlanmıştır. Tezin amacına ve kapsamına istinaden yapılan araştırmada Âşık Serdar Alyakut'un Türk tarihindeki önemli olayları, savaşları, kahramanlıkları, örf ve ananeleri, dini ve ahlaki prensipleri, toplumsal değerleri, Türk – İslâm sentezini, tarihsel kimliği ve diğer kültürel nitelikleri âşıklık gelenekleri çerçevesinde şiirlerine aktararak kültürel belleği koruma ve geleceğe taşıma misyonu üstlendiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Âşık, Âşık Serdar Alyakut, Gelenek, Kültürel bellek

Minstrelsy, one of the most important branches of our literature and culture, is a deep-rooted tradition that is based on Shamanism and has continued its existence until today by creating its own rules since the 16th century. Erzurum province is one of the cities where the minstrel tradition, which is present in all regions of Anatolia and is represented by people called "minstrel", is experienced most intensely. One of the last artists brought to the tradition by Erzurum, which has brought many great masters to the tradition, is Âşık Serdar Alyakut, who uses the pseudonym "Alyakut". In this thesis, it is aimed to determine the place of Minstrel Serdar Alyakut in tradition and his value as a carrier of cultural memory. The poems of minstrel Serdar Alyakut were evaluated within the framework of minstrelsy traditions and the functional theory of folklore. The study was prepared using content analysis and interview methods, which are qualitative research methods frequently used in social sciences. In the research conducted based on the purpose and scope of the thesis, Minstrel Serdar Alyakut conveyed important events in Turkish history, wars, heroism, customs and traditions, religious and moral principles, social values, Turkish-Islamic synthesis, historical identity and other cultural qualities to his poems within the framework of minstrel traditions. It has been concluded that it undertakes the mission of preserving memory and carrying it to the future. Keywords: Minstrel, Minstrel Serdar Alyakut, Tradition, Cultural memory