Türkiye'de atık yönetimi konusunda uygulanan mali tedbirlerin analizi

Hızlı nüfus artışı, aşırı büyüme, sanayileşme, kentleşme ile üretim ve tüketim alışkanlıklarında meydana gelen değişimlerin sebebiyet verdiği çevre kirliliği sorunlarından birini miktar ve içerik açısından farklılık gösteren, kontrolsüz şekilde artan atıklar oluşturmaktadır. Atıklar çeşitli boyutlarda insan yaşamına ve doğaya zarar vermektedir. Bu zararların önlenebilmesi atık yönetimini zorunlu kılmıştır. Atıkların yönetiminde başarının sağlanabilmesi adına uygulanacak hukuki ve teknik birçok önlem olup, bu önlemlerden birini de mali tedbirler oluşturmaktadır. Atık yönetiminde mali tedbirler atıkların oluşumunu önleme, oluşan atıkların toplanma, geri dönüşüm/ geri kazanım ve bertaraf işlem maliyetlerinin düşürülebilmesi ve atıkların ekonomik değerlerinin kaybedilmemesi bakımından önem arz etmektedir. Türkiye'de atık yönetimine ilişkin birçok çalışma mevcut olmakla birlikte doğrudan atık yönetimi konusunda yer alan mali tedbirlere ilişkin yapılmış çalışmalar sınırlı düzeydedir ve güncel değildir. Ayrıca yapılan çalışmalarda genel anlamda yalnızca tek bir uygulama veya tedbire odaklanılmıştır. Bu çalışmanın amacını Türkiye'de atık yönetimi konusunda uygulanan mali tedbirlerin analizi oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, atık yönetiminde yer alan mali tedbirler sınıflandırılmış ve her bir mali tedbir, genelde Avrupa Birliği ve önemli ülke uygulamaları, özelde ise Türkiye dikkate alınarak sayısal verilere yer verilerek teorik olarak ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. İnceleme sonucunda Türkiye'nin atık yönetimi konusundaki mali tedbirlerinin mevcut durumu ortaya konularak önerilerde bulunulmuştur.

One of the environmental pollution problems caused by rapid population growth, excessive growth, industrialization, urbanization and changes in production and consumption habits is the uncontrolled increase in waste, which differs in terms of amount and content. Wastes harm human life and nature in various dimensions. The prevention of wastes from harming human life and nature necessitated waste management. There are many legal and technical measures to be applied in order to ensure success in waste management, and one of these measures is financial measures. Financial measures in waste management are important in terms of preventing the formation of wastes, reducing the costs of collection, recovery, recycling and disposal of the wastes, and not losing the economic value of the wastes. Although there are many studies on waste management in Türkiye, studies on financial measures directly on waste management are limited and not up-to-date. In addition, studies have generally focused on only a single application or measure. The aim of this study is to analyze the financial measures applied in waste management in Türkiye. Within the scope of the study, the financial measures in waste management were classified and each financial measure was examined in detail theoretically, taking into account the European Union and important country practices in general, and Türkiye in particular, by including numerical data. As a result of the review, the current situation of Türkiye's financial measures on waste management has been revealed and suggestions have been made.