Türk devletleri teşkilatının enerji arz güvenliği: riskler, fırsatlar ve gelecek projeksiyonları

Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Türk Dilli konuşan ülkelerin uluslararası sistemde yerlerini almaları, bölge jeopolitiğinde köklü değişimleri meydana getirmiştir. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk Dilli konuşan ülkeler arasında işbirliğini geliştirmek amacıyla 2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile kurulmuştur. Teorik çerçevede entegrasyon dinamikleri, sıklıkla neo-fonksiyonalist yaklaşım üzerinden analiz edilmektedir. TDT’nın yapısal gelişimi ve bugüne kadar çeşitli sektörlerde elde ettiği somut kazanımlar, neofonksiyonalist yaklaşımla büyük ölçüde benzerlik arz etmektedir. Avrupa'daki bütünleşme deneyiminin küresel ölçekte uygulanabilirliğini savunan neofonksiyonalist kuramcılar, ulusal hükümetlerin başlattığı iş birliği girişimlerinin zamanla başlangıçta hedeflenen sınırların ötesine geçmesini yayılma etkisi kavramıyla izah ederler. TDT bünyesinde enerji alanında ortaya konulan teknik ve ekonomik iş birliği, siyasi bir bütünleşmeyi tetikleyen bir "yayılma etkisi" oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, Türkiye’nin bir enerji koridoru ve enerji merkezi olma hedefinin ve Türk Yatırım Fonu ile Orta Koridor gibi stratejik mekanizmaların, enerji jeopolitiği bağlamında Rusya ve Çin gibi büyük güçlerin bölgesel hegemonyasını dengeleyerek; Türk Dünyası 2040 Vizyonu’nu gerçeğe dönüştürme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, TDT’nın enerji arz güvenliğini merkeze alarak geliştireceği işbirliği stratejilerinin, Türk Dünyasının ilerde gerçekleşmesi muhtemel siyasi bütünleşme sürecinde bölgesel entegrasyonun en somut ve operasyonel itici gücü olacağı değerlendirilmektedir.

With the dissolution of the Soviet Union, the emergence of Turkic-speaking countries into the international system brought about profound changes in the region’s geopolitics. The Organization of Turkic States (OTS) was established in 2009 through the Nakhchivan Agreement, signed with the aim of developing cooperation among Turkic-speaking countries. Within a theoretical framework, the dynamics of integration are frequently analyzed through a neo-functionalist approach. The OTS’s structural development and the concrete achievements it has made to date across various sectors bear a strong resemblance to the neo-functionalist approach. Neo-functionalist theorists, who advocate for the applicability of Europe’s integration experience on a global scale, explain how cooperation initiatives launched by national governments eventually extend beyond their initially intended boundaries over time through the concept of the “spillover effect.” The technical and economic cooperation in the energy sector within the OTS framework has created a “spillover effect” that triggers political integration. This thesis demonstrates that Turkey’s goal of becoming an energy corridor and energy hub along with strategic mechanisms such as the Turkish Investment Fund and the Middle Corridor has the potential to turn the Turkic World 2040 Vision into reality by counterbalancing the regional hegemony of major powers like Russia and China within the context of energy geopolitics. Furthermore, it is assessed that the cooperation strategies the OTS will develop, with a focus on energy supply security, will serve as the most concrete and operational driving force for regional integration in the Turkic World’s potential future political unification process.