Kırkpavli (Süleymaniye- Gümüşhane) Pb-Zn cevherleşmesinin jeolojisi ve maden çevresindeki yüzeysel suların ağır metal içeriklerinin belirlenmesi

Bu çalışma kapsamında, Gümüşhane Süleymaniye Mahallesi yakınındaki Kırkpavli Pb-Zn maden sahasının jeolojisi, mineral parajenezi ve alterasyon zonları incelenmiş; Sarı Dere yüzey suyu ve dere kumu örneklerinde ağır metal içerikleri belirlenerek çevresel etkiler değerlendirilmiştir. İnceleme alanında cevherleşme Paleozoyik yaşlı Gümüşhane Plütonu, Erken – Orta Jura yaşlı Şenköy Formasyonu ve Geç Jura– Erken Kretase yaşlı Berdiga Formasyonu içerisinde damar, masif ve merceksi gelişmiştir. Parajenezde sülfür mineralleri olarak pirit, kalkopirit, galen, sfalerit ve fahlerz grubu (tenantit-tetrahedrit) yer almakta ve alterasyon zonları görülmektedir. Yapılan mikroskobik incelemelerle cevherleşmenin parajenezi belirlenmiştir. Maden ocağı yanında Sarı Dere’de 10 farklı noktadan ağır metal kirliliğinin belirlenmesi için dere suyu (10 adet) ve dere kumu (10 adet) toplam 20 adet örnek alınmıştır. Dere suyu örnekleri pH derişimleri sonuçlarının “Kıtaiçi Yerüstü Su Kaynaklarının Sınıflarına Göre Kalite Standartları”na göre I. sınıf su kalitesindedir. Kanada’ da Kimyasal Analiz Laboratuvarı yapılan iz element konsantrasyonları sonuçlarına göre dere sularında bazı örneklerde Pb, Zn, Fe, Cu, Al ve Mn konsantrasyonlarının TS 266 limit değerleri üzerinde çıkmıştır. Dere kumu örnekleri analiz sonuçları incelemelerinde tüm örneklerde Cu, Pb, Zn, Fe, Mn elementlerinin yüksek klark değerlerinin üzerinde olduğu; Mo, Ni, Co, As, Cr ve S elementlerinin bazı örneklerde klark değerlerinin üzerinde, altında veya tayin limitinin altında kaldığı belirlenmiştir. DS-7 ile DS-8 numune alım noktası arasında eskiden işletilmiş pasif bir galeri olması göz önünde tutularak; DS-8, DS-9 ve DS-10 numaralı dere suyu ve dere kumu örneklerinde gözlenen Al, Cu, Pb, Zn, Fe ve Mn zenginleşmelerinin, devam eden madencilik faaliyetlerinden kaynaklanmadığı değerlendirilmektedir.

This study investigates the geology, mineral paragenesis, and alteration zones of the Kırkpavli Pb-Zn mining area near Süleymaniye District, Gümüşhane. In addition, heavy metal contents in surface water and stream sediment samples from Sarı Dere were determined through geochemical analyses to evaluate potential environmental impacts. In the study area, mineralization has developed as veins, massive structures, and lenticular forms within the Paleozoic Gümüşhane Pluton, the Early-Middle Jurassic Şenköy Formation, and the Late Jurassic-Early Cretaceous Berdiga Formation. The paragenesis includes sulfide minerals such as pyrite, chalcopyrite, galena, sphalerite, and the Fahlerz group (tenantite-tetrahedrite), and alteration zones are observed. Microscopic examinations determined the paragenesis of the mineralization. A total of 20 samples (10 samples of stream water and 10 samples of stream sand) were taken from 10 different points in Sarı Dere, next to the mine, to determine heavy metal contamination. The pH concentrations of the stream water samples were classified as Class I water quality according to the "Quality Standards According to the Classes of Inland Surface Water Resources". According to trace element concentration results from the Chemical Analysis Laboratory in Canada, some samples of stream water showed concentrations of Pb, Zn, Fe, Cu, Al, and Mn exceeding the TS 266 limit values. Analysis of stream sand samples revealed that in all samples, Cu, Pb, Zn, Fe, and Mn elements were above high larch values; while Mo, Ni, Co, As, Cr, and S elements were above, below, or below the detection limit in some samples. Considering the presence of a previously operated, inactive gallery between sampling points DS-7 and DS-8, it is assessed that the enrichment of Al, Cu, Pb, Zn, Fe, and Mn observed in stream water and stream sand samples DS-8, DS-9, and DS-10 is not due to ongoing mining activities.