Antibiyotik direncine yönelik bilgi ve tutumlar ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması

Bu çalışma, Alshehri ve Khawagi (2025) tarafından yapılan "Antibiyotik Direncine Yönelik Bilgi ve Tutumlar Ölçeği"ni Türk kültür ve diline kazandırmayı, geçerlik-güvenirlik analizlerini yapmayı hedeflemektedir. Çalışmanın bir diğer odağı ise bu yeni Türkçe form aracılığıyla sağlık bilimleri fakültesindeki öğrencilerin antibiyotik direncine yönelik bilgi ve tutumlarını ölçmek, elde edilen verileri farklı sosyodemografik değişkenler açısından sunmaktadır. Metodolojik ve kesitsel araştırma desenine uygun olarak planlanan çalışmaya, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde aktif öğrenim gören 505 lisans öğrencisi dahil edilmiştir. Uyarlama aşamasında sırasıyla dil, kapsam ve yapı geçerliği çalışmaları ile güvenirlik analizleri yapılmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizinden (DFA) yararlanılırken; iç tutarlılık için Cronbach Alfa ve Bileşik Güvenirlik (CR) katsayıları hesaplanmıştır. Bunların yanında, bilgi testindeki soruların zorluk dereceleri ve ayırt edici nitelikleri de analiz edilmiş; toplanan verilerin çözümlenmesinde tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatistiksel analiz teknikleri kullanılmıştır. Özetle; bu çalışma kapsamında gerçekleştirilen ölçek uyarlama süreci sonucunda, Türkçe’ye uyarlanan ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri başarılı bulunmuş, sağlık bilimleri alanındaki öğrenciler üzerinde güvenle kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.. Elde edilen saha verileri, öğrencilerin bu konudaki bilincini artırmak adına müfredattaki akılcı antibiyotik kullanımı ve direnç mekanizmaları eğitimlerinin daha kapsamlı hale getirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

تهدف هذه الدراسة إلى تكييف مقياس المعرفة والاتجاهات نحو مقاومة المضادات الحيوية الذي طوره Alshehri وKhawagi (2025) مع الثقافة واللغة التركية، وإجراء اختبارات الصلاحية والثبات الخاصة به. كما تهدف الدراسة إلى قياس مستوى المعرفة والاتجاهات المتعلقة بمقاومة المضادات الحيوية لدى طلبة كلية العلوم الصحية باستخدام النسخة التركية الجديدة من المقياس، وعرض النتائج في ضوء المتغيرات الاجتماعية والديموغرافية المختلفة. وقد صُممت الدراسة وفق المنهج المنهجي (Methodological) والمقطعي (Cross-sectional)، واشتملت على 505 طالبًا وطالبة من طلبة مرحلة البكالوريوس المسجلين في كلية العلوم الصحية بجامعة غوموشهانة. وفي مرحلة تكييف المقياس، أُجريت بالتتابع دراسات الصدق اللغوي، وصدق المحتوى، وصدق البناء، إلى جانب اختبارات الثبات. وللتحقق من صدق البناء، استُخدم تحليل العامل التوكيدي (Confirmatory Factor Analysis - CFA)، بينما حُسب كل من معامل ألفا كرونباخ ومعامل الثبات المركب (Composite Reliability - CR) لتقييم الاتساق الداخلي. بالإضافة إلى ذلك، جرى تحليل درجة صعوبة فقرات اختبار المعرفة وقدرتها على التمييز، كما استُخدمت الأساليب الإحصائية الوصفية والمقارنة في تحليل البيانات. وخلاصة القول، أظهرت نتائج عملية تكييف المقياس أن النسخة التركية تتمتع بدرجات مرضية من الصلاحية والثبات، وأنها تمثل أداة قياس صالحة وموثوقة يمكن استخدامها بثقة لدى طلبة العلوم الصحية. كما أشارت البيانات الميدانية إلى ضرورة تعزيز المناهج الدراسية المتعلقة بالاستخدام الرشيد للمضادات الحيوية وآليات مقاومة المضادات الحيوية، بما يسهم في رفع مستوى وعي الطلبة في هذا المجال.

This study aims to adapt the "Knowledge and Attitudes Regarding Antibiotic Resistance Scale" developed by Alshehri and Khawagi (2025) into Turkish culture and language, evaluating its validity and reliability. It also utilizes this adapted Turkish version to assess the antibiotic resistance knowledge and attitudes of health sciences faculty students, examining how these variables differ across various sociodemographic factors. Designed as a methodological and cross-sectional study, the research sample consisted of 505 undergraduate students studying at Gümüşhane University Faculty of Health Sciences. During the adaptation phase, language, content, and construct validity were established alongside reliability analyses. To test construct validity, Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted, while internal consistency was determined through Cronbach's Alpha and Composite Reliability (CR) coefficients. Additionally, item difficulty and discrimination indices were calculated for the knowledge test, and descriptive as well as comparative statistical methods were employed to analyze the collected data. In conclusion, the scale adaptation process demonstrated that the Turkish version of the instrument has satisfactory validity and reliability and can be confidently used among health sciences students. Furthermore, the field data highlight a clear need to strengthen educational curricula on rational antibiotic use and resistance mechanisms to foster greater awareness among students.