Bâb-ı Âsafî Ruûs kalemi defterlerinden 1522 numaralı Ruûs defteri (1061-1062/1651-1652), s. 142-274, tahlil ve metin

Osmanlı Devleti’nin en yüksek yönetim merci olan Divan-ı Hümayun, bürokratik işlemlerini kendisine bağlı kalemler vasıtasıyla icra etmektedir. Ruûs kalemi Divan-ı Hümayunun görevli tevcihatına ilişkin muamelat ile meşgul olmakta, düzenlenen tezkireleri Ruûs defterlerine işleyerek muhafaza etmektedir. Ruûs defterleri yazıldıkları yıllarda, devletin merkez ve merkeze bağlı birimlerinde halihazırdaki görevlere ve görevi tasarrufta bulunan vazifelilere dair kayda değer malumata muhtevidir. Hükümlerdeki özet bilgilerden muayyen bir görev için tevcih gerekçesine, görevlide aranan niteliklere, tavassut eden kişi bilgisine ulaşmak mümkündür. Yerel tarih çalışmaları, önemli kişilerin biyografilerinin oluşturulması ve kurumların kronolojilerinin ortaya konulmasında yine Ruûs defterlerine müracaat edilebilir. Hüküm özetlerinde yer alan, görevi ifa edecek kişiye verilecek günlük ücret bilgisi, Osmanlı maliyesi araştırmalarında kullanılabilir. Osmanlı’nın geniş coğrafyası göz önüne alındığında, birçok ülkenin tarihinin yazılmasında Ruûs defterleri önemli bir arşiv kaynağıdır. İfade edilen hususlar bağlamında, çalışmamızda 1522 Numaralı Ruûs Defteri, mevcut literatüre katkı sağlaması maksadıyla ele alınmıştır. Çalışmamıza konu olan Ruûs defteri, 17. yüzyılın ortasında tutulmuş olup muhtevası muhtelif görevlere yapılan tevcihatla oldukça zengindir. İlmiye, seyfiye ve kalemiye sınıfının üst düzey amirlerinden en alt kademedeki memurlarına kadar birçok görevlinin atamasıyla ilgili kayıtlar defterde mevcuttur. Çalışmamızın giriş bölümünde Divan-ı Hümayun ve kalemleri hakkında bilgi verildikten sonra görevli atamasında yürütülen bürokratik süreç açıklanmıştır. İkinci kısımda defterden elde edilen bulgular analiz edilmiş, son kısımda ise metin transkripsiyonuna yer verilmiştir. İhtiva ettiği bilgilerle yazıldığı yıllarda Osmanlı Devleti’nin idari, iktisadi, askeri ve içtimai hayatının anlaşılmasında önemli bilgiler vermektedir.

The Imperial Council, the highest administrative body of the Ottoman Empire, carried out its bureaucratic procedures through its subordinate offices. The office responsible for appointing officials to positions within the Imperial Council handled these matters, and the issued decrees were recorded and preserved in the ruûs registers. These ruûs registers, compiled in the years they were written, contain significant information about the current positions and the officials in charge of those positions within the central and subordinate units of the state. The summaries in the decrees provide insights into the reasons for an appointment, the required qualifications for the official, and information about the intermediary. These ruûs registers can also be consulted for local history studies, the creation of biographies of important figures, and the chronology of institutions. Information on the daily wage to be paid to the person performing the duty, included in the summaries of the decrees, can be used in research on Ottoman finance. Given the vast geography of the Ottoman Empire, the registers of registered officials are an important archival source in writing the history of many countries. In this context, our study examines the Register of Registers No. 1522 with the aim of contributing to the existing literature. The register of appointments, which is the subject of our study, was written in the mid-17th century and is quite rich in content, detailing appointments to various positions. It contains records of appointments for many officials, from the highest- ranking officers of the scholarly, military, and administrative classes to the lowest- ranking civil servants. The introductory section of our study provides information about the Imperial Council and its offices, followed by an explanation of the bureaucratic process involved in appointing officials. The second part analyzes the findings obtained from the register, and the final part presents a transcription of the text. With the information it contains, it provides important insights into the administrative, economic, military, and social life of the Ottoman Empire during the years it was written.