Torul (Gümüşhane) ve civarında yer alan adakit benzeri porfirlerin petrografik, jeokimyasal ve petrolojik özelliklerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında, Doğu Pontidlerin güney zonunda Mescitli yöresinde yer alan Orta Eosen yaşlı adakitik kayaçların petrografisi ve tüm-kayaç ana ve iz element jeokimyası ve petrolojisi incelenmiş, kayaçları oluşturan magmanın kökeni ve gelişimi belirlenmeye çalışılmıştır. İncelenen adakitik kayaçlar porfirik dokulu olup, genelde andezit, daha az oranda da traki-andezit ve dasit bileşimindedir. Başlıca mineraller plajiyoklas, kuvars, alkali-feldispat, amfibol, biyotit ve Fe-Ti oksit’den oluşmaktadır. İncelenen kayaçlar, orta ila yüksek-K’lu (%1.1-3.6), yüksek LaN/YbN (8.3–11.98) ve Sr/Y (34-63) oranları gösteren adakitik jeokimyaya sahiptir. Kayaçlar LREE’ce zenginleşmiş, HREE bakımından ise yataya yakın bir desen (LaN/LuN = 7.8-11.8) sunarlar ve dikkate değer bir Eu anomalisi (EuN/Eu* =0.91-0.98) göstermezler. Elde edilen tüm jeokimyasal veriler bir arada değerlendirildiğinde; adakitik karakterli bu kayaçların, delaminasyon mekanizması sonucunda mafik alt kabuk ergiyiklerinden türemiş olabilecekleri ve Orta Eosen dönemindeki çarpışma sonrası (post-collisional) tektonik rejimde litosferik manto bileşenleriyle olan muhtemel etkileşimler sonucunda geliştikleri söylenebilir.

This thesis examines the petrography and whole-rock major and trace element geochemistry and petrology of Middle Eocene adakitic rocks located in the Mescitli region of the southern zone of the Eastern Pontides, and attempts to determine the origin and development of the magma that formed these rocks. The studied adakitic rocks have a porphyritic texture and are generally composed of andesite, and to a lesser extent trachy-andesite and dacite. The main minerals consist of plagioclase, quartz, alkali-feldspar, amphibole, biotite, and Fe-Ti oxide. The studied rocks exhibit adakitic geochemistry showing moderate-to-high potassium (1.1-3.6), high LaN/YbN (8.3–11.98) and Sr/Y (34-63) ratios. It was determined that the rocks are enriched in LREE, exhibit a nearly horizontal pattern in HREE (LaN/LuN = 7.8-11.8), and show no significant Eu anomaly (EuN/Eu* = 0.91-0.98). When all the obtained geochemical data are evaluated together, it can be said that these adakitic rocks may have originated from mafic lower crustal melts as a result of delamination mechanisms and developed as a result of possible interactions with lithospheric mantle components in the post-collisional tectonic regime of the Middle Eocene.