Genç ergenlerde egzersiz motivasyonunun bireysel ve sosyal sorumluluk düzeylerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, genç ergenlerde egzersiz motivasyonunun bireysel ve sosyal sorumluluk düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş ilinde öğrenim gören ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen toplam 297 ergen öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Egzersiz Motivasyonu Tutum Ölçeği ve Bireysel ve Sosyal Sorumluluk Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, cinsiyet değişkeni açısından egzersiz motivasyonunun “Pozitif Bakış ve Sağlık” ile “Fiziksel Görünüm ve Sağlık” alt boyutlarında erkek öğrenciler lehine anlamlı farklılıklar bulunurken, “Olumsuz Tutum ve Düşünce” ile bireysel ve sosyal sorumluluk düzeylerinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Gelir düzeyi değişkenine göre egzersiz motivasyonu ve bireysel-sosyal sorumluluk puanlarında anlamlı farklılık görülmemiştir. Spor yapan öğrencilerin spor yapmayanlara kıyasla egzersiz motivasyonunun olumlu boyutlarında ve bireysel ve sosyal sorumluluk düzeylerinde daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçları, egzersiz motivasyonunun tüm alt boyutları ile bireysel ve sosyal sorumluluk arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonuçları ise egzersiz motivasyonunun bireysel ve sosyal sorumluluğun anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle “Fiziksel Görünüm ve Sağlık” alt boyutunun bireysel ve sosyal sorumluluk düzeylerini açıklamada en yüksek yordayıcı güce sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, genç ergenlerde egzersiz motivasyonunun bireysel ve sosyal sorumluluk gelişimini destekleyen önemli bir psikososyal unsur olduğu söylenebilir. Düzenli egzersize katılımı teşvik eden ve motivasyonu artıran uygulamaların, ergenlerin sorumluluk davranışlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.

The aim of this study was to examine the effect of exercise motivation on individual and social responsibility levels among early adolescents. The research was conducted using a correlational survey design, one of the quantitative research methods. The study sample consisted of 297 adolescent students enrolled in schools in Kahramanmaraş during the 2025–2026 academic year and selected through a convenience sampling method. Data were collected using a Personal Information Form, the Exercise Motivation Attitude Scale, and the Individual and Social Responsibility Scale. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and linear regression analysis were employed for data analysis. The findings revealed significant gender-based differences in the “Positive Perspective and Health” and “Physical Appearance and Health” sub-dimensions of exercise motivation in favor of male students, whereas no significant differences were found in the “Negative Attitudes and Thoughts” dimension or in individual and social responsibility levels. No significant differences were observed in exercise motivation or responsibility levels according to income level. Students who regularly participated in sports demonstrated significantly higher scores in the positive dimensions of exercise motivation as well as in individual and social responsibility compared to their non-participating peers. Correlation analysis indicated positive and significant relationships between all dimensions of exercise motivation and individual and social responsibility. Furthermore, regression analysis showed that exercise motivation was a significant predictor of individual and social responsibility. Among the sub-dimensions, “Physical Appearance and Health” emerged as the strongest predictor of responsibility levels. In conclusion, exercise motivation appears to be an important psychosocial factor that supports the development of individual and social responsibility among early adolescents. Interventions and programs designed to enhance exercise motivation and encourage regular participation in physical activity may contribute positively to the development of responsible behaviors during adolescence.