Entegrasyon teorileri çerçevesinde Türk Devletleri Teşkilatının siyasi ve ekonomik açıdan incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) bölgesel entegrasyon sürecini siyasal, ekonomik ve kurumsal boyutlarıyla incelemek ve gelecekteki entegrasyon potansiyelini değerlendirmektir. Çalışmada, TDT'nin tarihsel gelişimi, kurumsal yapısı ve temel politika alanları bölgesel entegrasyon teorileri çerçevesinde ele alınmıştır. Bu kapsamda Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi, TDT'nin resmî dokümanları, ulusal ve uluslararası raporlar ile akademik çalışmalar incelenmiştir. Araştırma kapsamında üye devletlerin ekonomik yapıları, Orta Koridor ve Zengezur Koridoru gibi ulaştırma projeleri ile Türk Yatırım Fonu'nun bölgesel entegrasyona katkıları değerlendirilmiştir. Ayrıca Rusya, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve İran gibi küresel ve bölgesel aktörlerin TDT entegrasyonuna yönelik yaklaşımları analiz edilmiştir. Bulgular, TDT'nin kültürel iş birliği temelli bir yapıdan ekonomik ve stratejik iş birliğini önceleyen daha kurumsallaşmış bir bölgesel organizasyona dönüşme sürecinde olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte ekonomik farklılıklar, jeopolitik rekabet ve kurumsal sınırlılıkların entegrasyon sürecini zorlaştırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak TDT'nin Avrasya'da önemli bir entegrasyon potansiyeline sahip olduğu, ancak bu potansiyelin hayata geçirilebilmesi için ekonomik ve kurumsal iş birliğinin daha da güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

The aim of this study is to examine the regional integration process of the Organisation of Turkic States (OTS) in terms of its political, economic and institutional dimensions, and to assess its future integration potential. The study examines the historical development, institutional structure and key policy areas of the OTS within the framework of regional integration theories. In this context, the Turkish World 2040 Vision Document, the OTS’s official documents, national and international reports, and academic studies have been analysed. As part of the research, the economic structures of member states, transport projects such as the Middle Corridor and the Zangezur Corridor, and the contributions of the Turkish Investment Fund to regional integration were assessed. Furthermore, the approaches of global and regional actors such as Russia, China, the United States, the European Union and Iran towards OTS integration were analysed. The findings indicate that the OTS is in the process of transforming from a structure based on cultural cooperation into a more institutionalised regional organisation that prioritises economic and strategic cooperation. However, it has been determined that economic disparities, geopolitical competition and institutional limitations are hindering the integration process. Consequently, it has been assessed that the OTS possesses significant integration potential in Eurasia; however, for this potential to be realised, economic and institutional cooperation must be further strengthened.