Yasama organının bütçe gözetiminin bütçe saydamlığı üzerindeki etkisi: gelişmekte olan ülkeler üzerine ampirik bir analiz

Kamu mali yönetimi anlayışında yaşanan değişim ve dönüşümün yansımalarındanbiri de bütçe kararlarının etkili ve verimli bir şekilde uygulamaya geçirilmesidir. Bu durumbütçe saydamlığı ile bütçenin uygulama sonuçlarına ilişkin hesap verilebilirliğin giderekönem kazanmasına neden olmuştur. Bu kapsamda yasama organının bütçe üzerindekigözetiminin ve bütçe saydamlığının sağlanmasındaki işlevinin güçlendirilmesine yönelikçabalar da tüm dünyada artmaktadır. Bu çalışmada, yasama organı tarafından bütçeninhazırlık, uygulama ve uygulama sonrası süreçlerinde gerçekleştirilen bütçe gözetimininbütçe saydamlığı üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Uluslararası Bütçe Ortaklığının 2012,2015, 2017 ve 2019 yıllarında yayımlanan Açık Bütçe Anketi verilerinden yararlanılarakgerçekleştirilen çalışmanın örneklemi ise bu yıllar için verilerine eksiksiz ulaşılabilengelişmekte olan 64 ülkeyi kapsamaktadır. Analizde bütçe saydamlığı endeksi bağımlı;yasama organının bütçe gözetimi, demokrasi düzeyi, kişi başına GSYİH, devletin etkinliği ve siyasi ayrışma verileri bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Yatay kesit ve panelveri analizleri kullanılarak yapılan analizler sonucunda yasama organının bütçe gözetimive bütçe saydamlığı arasında güçlü bir ilişkinin bulunduğu ve incelenen dönemlerde builişkinin istikrarlı şekilde sürdüğü tespit edilmiştir.