Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 1
• 1

• Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026/r/gumushane/21866
  Depreme yönelik psikolojik mesafe ölçeğinin geliştirilmesi: Koruma motivasyon teorisi ve planlı davranış teorisi ile bütünleştirilmesi

  Damla Nur Yüce

  Depremlerin belirsiz ve öngörülemez doğası göz önüne alındığında, bireylerin bunlara nasıl uyum sağladığını incelemek önemlidir; ancak, depremlere yönelik psikolojik yakınlık-uzaklık algısı ile bunun koruma motivasyonu ve davranışa dönüşümü arasındaki ilişki yeterince ele alınmamıştır. Literatürdeki bu boşluğu doldurmak için bu çalışma, koruma motivasyonu teorisi (KMT) ve planlı davranış teorisini (PDT) psikolojik mesafeye entegre ederek teorik bir araştırma modeli oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, depremlere yönelik psikolojik mesafe ölçeği (DPMÖ) geliştirmek ve bunu KMT ve PDT ile entegre ederek beklenen büyük İstanbul depremine uyumu etkileyen faktörleri incelemektir. Bu nicel çalışmada, anket tekniği uygulanmış ve İstanbul'da yaşayan 18 yaş ve üzeri bireyler dahil edilmiştir. Çalışmada, 4 faktörden (Zamansal mesafe, Sosyal mesafe, Coğrafi mesafe, Belirsizlik) oluşan 12 maddelik geçerli ve güvenilir bir DPMÖ geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0,912'dir ve pilot uygulamaya 208, ana uygulamaya ise 1144 katılımcı dahil edilmiştir. Çalışmadaki değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır. YEM'e göre, psikolojik mesafe tehdit değerlendirmesi üzerinde anlamlı negatif bir etkiye (β=-0,634, p=0,000) sahipken, tehdit değerlendirmesi davranışa yönelik tutum üzerinde anlamlı pozitif bir etkiye (β=0,540, p=0,000) sahiptir. Gelecekteki araştırmalar, DPMÖ'nün KMT ve PDT ile entegre edilerek farklı coğrafi bağlamlarda ve çeşitli afet türlerinde uygulanmasını incelemeyi önermektedir.

  İncele
• MakaleAçık Erişim2025/r/gumushane/13958
  The effect of disaster resilience and trauma exposure on PTSD, depression, and sleep disorder among healthcare workers involved in the Kahramanmaraş Earthquakes (2023): a structural equation model

  Kiymis, Ibrahim; Yuce, Damla Nur

  Healthcare workers (HCWs) serve as the cornerstone of health services, which are among the primary needs during disasters. The chaotic environment caused by disasters can lead to mental health disorders in HCWs, similar to those experienced by disaster victims. Experiencing mental health disorders can hinder HCW’s professional approach to intervention. HCWs should not be overlooked for the possibility of experiencing mental health disorders while providing healthcare services during disasters. Therefore, this study aims to examine the impact of psychological resilience and trauma exposure on PTSD, depression, and sleep disorders among HCWs involved in the Kahramanmaraş Earthquakes, which were Turkey’s most devastating earthquakes. In this quantitative research, a survey technique was employed, reaching 642 hCWs involved in the Kahramanmaraş Earthquakes. Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the impact of variables on each other. According to the SEM results, trauma exposure in the HCWs had a significant and positive effect on PTSD (β=+0.899, p = 0.000), depression (β=+0.685, p = 0.000), and sleep disorders (β=+0.603, p = 0.000). Psychological resilience had a significant and negative effect on PTSD (β=−0.278, p = 0.004) and depression (β=−0.322, p = 0.008). Surprisingly, psychological resilience had a significant and positive effect on sleep disorders (β=+0.692, p = 0.000). In conclusion, while trauma exposure led to PTSD, depression, and sleep disorders in the HCWs, psychological resilience mitigated PTSD and depression. Unexpectedly, psychological resilience increased sleep disorders. For this reason, it is recommended that future studies investigate in detail the reasons why HCWs experience sleep disorders and examine them in depth.

  • 
  • 
  İncele