Mustafa Günaydın

Bu çalışmada, Gümüşhane ilinde faaliyet göstermekte olan bir maden firmasının yeraltı çalışanlarının tükenmişlik durumlarının iş sağlığı ve güvenliği bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda beş bölüm içeren veri toplama formu düzenlenmiştir. Veri toplama formu sosyo-demografik özellikler, çalışma ortamı özellikleri, iş sağlığı ve güvenliği, tükenmişlik ve iş tatmini ölçeklerinden oluşmaktadır. Yapılan anket çalışması yeraltı madenciliğinde çalışan 162 personele uygulanmış ve incelemeler neticesinde 121 anket değerlendirmeye alınmıştır. Örneklem boyutunun hesaplanmasında %5 hata payı, %95 güven düzeyi ve %50 cevap dağılımı dikkate alınarak yapılmıştır. Örneklem grubundan toplanan veriler SPSS paket programında analizi yapılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda ölçme araçlarının normallik varsayımının grubun genel tükenmişlik düzeyi normal dağılmakta (p=,200;p>0,05), grubun genel iş tatmin düzeyi ise normal dağılım göstermemektedir (p=0,48;p<0,05). Araştırmamızda Maslach tükenmişlik ölçeği ve Minnesota iş tatmini ölçeği toplam puanları arasında negatif yönde bir ilişki vardır (korelasyon kat sayısı r=,353). İş kazasına çoğunlukla sebep olan durumların neler olduğunu düşünüyorsunuz sorusuna iş güvenliği olmayan çalışma ortamı (%24,8) cevabı verilmiştir. Çalışmamızda ailenizle düzenli olarak ne yaparsınız sorusuna ise iş yoğunluğundan dolayı düzenli şekilde bir arada olamıyoruz cevabı verilmiştir (%45,5). Daha fazla vardiyalı işlerde çalışanların tek vardiyalı işlerde çalışanlara oranla daha çok duyarsızlaşma ve tükenmişlik yaşadıkları görülmüştür. Bunun yanı sıra tecrübesi az olan çalışanların tecrübesi fazla olan çalışanlara göre daha fazla duyarsızlaşma yaşadıkları tespit edilmiştir. Bunun sonucunda işini isteyerek yapanların istemeyerek yapanlara göre duygusal tükenme ve duyarsızlaşma durumlarını daha az yaşadıkları belirlenmiştir. Sonuç olarak, tükenmişliğin azalabilmesi için çalışanların iş tatminlerinin artırılması gerekir. Özellikle yeraltı maden çalışanları arasında psikolojik risk faktörlerinin ve bunları tetikleyen iş tatmini ve tükenmişliğin daha fazla incelenmesi ve araştırılması gerekir.

Günaydin, Mustafa; Laghari, Abdul Hafeez; Bektas, Ersan; Sökmen, Munevver; Sökmen, Atalay

Thymus pseudopulegioides plantlets were propagated in vitro via direct organogenesis by using Murashige and Skoog (MS) media containing kinetin, thidiazuron, and 6-benzyladenine (BA) individually. Methanol extracts obtained both from plantlets and wild plants were analyzed for their total phenolics and flavonoid contents, then quantified by HPLC. The highest total phenolic (8.83 mg/g as gallic acid equivalent) and total flavonoid (0.92 mg/mL as rutin equivalent) values were from the MS media supplemented with 1.0 mg/L kinetin and 0.5 mg/L BA, respectively. The plantlets grown in those media also showed remarkable antioxidant activities with an IC50 value of 4.77 mu g/mL in DPPH and 100% inhibition in beta-carotene assays, respectively. HPLC analysis proved the production of protocatechuic, caffeic, vanillic, rosmarinic, ferulic, and o-coumaric acids and rutin. Rosmarinic acid production was predominant in natural samples (115.2 mg/100 g dry weight), while the aforesaid phenolic acids were prevalent in plantlets grown on MS media supplemented with KIN or BA at various concentrations. Rutin production was the highest (50.74 mg/100 g dry weight) in the plantlets grown on MS medium containing kinetin (1.0 mg/L). As an economically important chemical, rosmarinic acid was selected as the target chemical and a novel method was introduced to achieve its selective isolation.