Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2027Scopus SJRQ1Development of flood fear scale and investigation of psychometric properties
Torpuş, Kemal; Cengiz, Sevil
This study aimed to develop a flood fear scale. The study was designed as a methodological and cross-sectional study. The study was conducted with 1158 participants aged 18–65 residing in Türkiye’s Black Sea Region between February 15, 2025, and May 15, 2025. SPSS 25 and Amos 21 programs were used to analyze the data. The flood fear scale consists of four dimensions and 26 items. The Cronbach’s alpha coefficient was 0.948, and the scale explained 62.644% of the total variance. The model fit indices were χ2/ df = 3.444, RMSEA = 0.065, SRMR = 0.056, CFI = 0.921, IFI = 0.922, NFI = 0.893, and TLI = 0.912. The findings indicated that the flood fear scale provided valid and reliable for adults aged 18–65 residing in Türkiye’s Black Sea Region. The total scores obtainable from the scale range from 26 to 130, with higher scores indicating an increased level of flood fear. Scale can be used to assess flood fear in community-based disaster risk reduction efforts. It is recommended that validity and reliability studies of the scale be conducted in different cultures and geographical regions.
- Doktora TeziYalnız künye2026Hidrolojik afetlerle ilişkili risk algısı ve hazırlık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Nurdan Dizdar
Su kaynaklı olaylar sonucunda ortaya çıkan hidrolojik afetler; can kayıpları, ekonomik zararlar ve çevresel bozulmalara yol açarak toplumların sağlık, yaşam ve altyapı sistemleri üzerinde ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, hidrolojik afet riskinin yoğun olarak yaşandığı Giresun ve Kastamonu illerinde bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algıları ve hazırlık düzeylerini değerlendirmeye yönelik geliştirilen Hidrolojik Afetlerle İlişkili Risk Algısı ve Hazırlık Ölçeği’nin (HARAHÖ) geçerlik ve güvenirliğini incelemek ve risk algısı ile hazırlık düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırma, metodolojik ve tanımlayıcı araştırma deseninde yürütülmüştür. Veriler, 01.05.2025-30.10.2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrimiçi yöntemlerle toplanmıştır. Toplam 1.060 kişiden elde edilen veriler incelenmiş ve analizler 1.036 katılımcı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci; literatür taraması, Lawshe kapsam geçerlilik yöntemiyle uzman değerlendirmesi, pilot uygulama ve ana uygulama aşamalarından oluşmuştur. Yapı geçerliliği kapsamında örneklem Solomon tekniğiyle ikiye ayrılmış; bir gruba Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), diğer gruba Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analizlerde SPSS 27, Factor ve Mplus 7.4 programlarından yararlanılmıştır. Bulgular, HARAHÖ’nün Hazırlık, Kaygı, Bilinç ve Tehdit olmak üzere dört faktör ve 35 maddeden oluştuğunu göstermiştir. Ölçeğin toplam varyansı açıklama oranı %55,07, KMO katsayısı 0,91’dir. DFA sonuçları modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (CFI=0,937; TLI=0,933). Cronbach’s Alpha katsayıları 0,83 ile 0,95 arasında değişmektedir. Sonuç olarak HARAHÖ, bireylerin hidrolojik afetlere yönelik risk algılarını ve hazırlık düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçeğin, hidrolojik afetlere ilişkin risk ve hazırlık durumlarının belirlenmesinde, afet risk azaltma çalışmalarının planlanmasında ve afetlere yönelik eğitim ile farkındalık programlarının etkililiğinin değerlendirilmesinde önemli bir değerlendirme aracı olarak kullanılması önerilmektedir.
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Measuring Perceived Social Support After Disaster: Development and Validation of the Perceived Social Support in Disasters Scale (PSSDS-28)
Oruç, Abdurrahman; Cengiz, Ekrem
Background/Objectives: Measuring perceived social support after disaster remains an unresolved psychometric problem. Most instruments do not jointly capture the source of support (from whom it comes) and its function (how it operates). None has been validated in a disaster-survivor sample with retrospectively framed items. We developed and validated the Perceived Social Support in Disasters Scale (PSSDS-28), a 28-item measure integrating both dimensions. Methods: In Phase 1, a PRISMA 2020-guided systematic review; a two-round Delphi with eight experts, cognitive interviews (n = 12); and a pilot study (N = 150) produced a 31-item form. In Phase 2, face-to-face data were collected from 607 adults affected by the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes (Türkiye). Multiple analytic frameworks converged on a five-factor, 28-item structure comprising family–relative, social environment, institutional, emotional, and instrumental–informational support. Results: The correlated five-factor model fit the independent validation sample well (CFI = 0.954, RMSEA = 0.076, and SRMR = 0.072) and outperformed a one-factor alternative (ΔCFI = 0.222). Blocks showed strong internal consistency (ordinal α = 0.852–0.949), composite reliability (0.865–0.950), and adequate test–retest stability (ICC = 0.542–0.909). Scalar measurement invariance held across six groupings, with no meaningful differential item functioning. Convergent and discriminant evidence supported construct validity, and common-method variance was negligible. Institutional (M = 3.29) and instrumental–informational support (M = 2.99) scored lowest—a profile a global score would conceal. Conclusions: The PSSDS-28 provides promising initial psychometric evidence for a multidimensional post-disaster assessment instrument situated at the perceived–received interface, a target that general-purpose scales are not designed to capture. Criterion-related validity, cross-cultural validity, and cross-disaster replicability remain to be demonstrated.
- MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ1Development and psychometric evaluation of the healthy internet use scale for adolescents
Özparlak, Arif; Gül, Uğur; Karakaya, Dudu; Efe, Emine
Objective The aim of this study was to develop the Healthy Internet Use Scale for Adolescents (HIUS-A) and examine its psychometric properties in order to evaluate healthy internet use (HIU) among adolescents. Methods The study was conducted according to a methodological, correlational and cross-sectional design. Data was collected between September and December 2025 at three middle schools and three high schools in the province of Antalya, Türkiye. The study used a stratified sampling method, and it was completed with 516 adolescents. The scale's content validity was examined through expert evaluation, and its construct validity was tested through exploratory and confirmatory factor analyses. The reliability of the scale was assessed using Cronbach's alpha coefficient, split-half reliability, and item-total correlations. Results The analyses revealed that HIUS-A exhibited a two-factor structure explaining 49.1% of the total variance. These factors were named “self-control” and “conscious use”. Confirmatory factor analysis findings revealed that the model showed a good level of fit (χ2/sd = 1.450; RMSEA = 0.042; SRMR = 0.039; CFI = 0.981). The internal consistency coefficient was calculated as 0.864 for the total scale, 0.855 for the “self-control” subscale, and 0.711 for the “conscious use” subscale. Conclusion HIUS-A is a valid and reliable ten-item assessment tool for evaluating healthy internet use in adolescents. Implications for practice The scale may be used by nurses and other healthcare professionals to determine HIU levels in adolescents and to evaluate the effectiveness of intervention studies relating to HIU.
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ1Development and Validation of a Scale Based on Protection Motivation Theory to Investigate Factors Affecting Earthquake Preparedness Behaviors
Yücel, Hasan; Cengiz, Sevil
Given Türkiye’s high seismic risk, earthquake preparedness is vital. This study explored factors affecting earthquake preparedness behaviors among residents in high-risk areas. The factors affecting earthquake preparedness behaviors Scale based on protection motivation theory was developed, and its validity was tested. Scale development consists of a pilot and main application process. The pilot application was carried out with 50 participants, and the main application was carried out with 804 participants. The sample consisted of 804 participants who were divided into two groups for exploratory and confirmatory factor analysis. The sample was selected from 11 neighborhoods using the cluster sampling method. IBM SPSS 25 was used for exploratory factor analysis, while AMOS 24.0 was employed for confirmatory factor analysis. The final version of the scale consists of 24 items across four dimensions, with a Cronbach’s alpha of 0.883, exceeding the acceptable threshold of 0.7 for each dimension. The Kaiser–Meyer–Olkin value is 0.898, and Bartlett’s test of sphericity is significant, with the total variance explained being 51%. Confirmatory factor analysis results indicate a good fit for both the measurement and structural models (χ2/df = 1.779; RMSEA = 0.44; CFI = 0.96; NFI = 0.91; TLI = 0.95; p<0.001). Structural equation modeling showed that, among the constructs of protection motivation theory, perceived efficacy (β = 0.690) is the most important factor affecting earthquake preparedness behaviors. The results show that the scale is a valid and reliable tool to determine the factors affecting earthquake preparedness behaviors in Turkish society.
AtıfScopus3WoS3OpenAlex3İncele - MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ1Development and psychometric evaluation of the father-preterm infant bonding scale
Gül, Uğur; EFE, Emine; Bektaş, Murat
Objective: The purpose of this study is to describe the development process of the Father-Preterm Infant Bonding Scale (F-PIBS) and to report the results of its psychometric evaluation. Methods: A methodological, correlational, comparative, and cross-sectional design was employed. The study was conducted between June 2023 and September 2024 and included 182 fathers with preterm infants hospitalized in the Neonatal Intensive Care Unit (NICU). Exploratory and confirmatory factor analyses were performed to evaluate the reliability of the scale, and validity was tested using Cronbach's alpha reliability coefficient, split-half reliability, item-total correlations, and Hotelling's T-squared test. Results: The scale comprises 10 items distributed across two sub-dimensions. The content validity ratios of the scale items ranged from 0.80 to 1.00. Cronbach's alpha values for the total scale and sub-dimensions were 0.878, 0.796, and 0.845, respectively. Conclusion: F-PIBS is reliable, valid, and appropriate for evaluating father-preterm newborn bonding levels in the NICU.
AtıfScopus4WoS3OpenAlex3İncele - Doktora TeziAçık Erişim2024Afet risk yönetimi kapsamında iklim okuryazarlığı ölçeği geliştirilmesi
Ayşe Tazegül Bekci
Bu araştırma, afet risk yönetimi bağlamında iklim okuryazarlığını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı çalışma Ankara ilinde, 18-60 yaş arası okuryazar yetişkinleri hedef alarak yürütülmüştür. Ölçeği geliştirmek için, kapsamlı bir literatür taramasına dayalı olarak 80 ifadeden oluşan bir taslak form veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Alanında uzman öğretim üyelerinin yanı sıra bir dil uzmanı aracılığıyla da taslak ölçek gözden geçirilmiş ve geri bildirimde bulunulmuştur. Sonuç olarak, uzman görüşleri doğrultusunda madde sayısı 80'den 45'e düşürülmüştür. Daha sonra ölçek maddelerini test etmek için 30 katılımcı ile bir pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. İklim okuryazarlığı ölçeğinin son versiyonu, araştırma örneklem grubundaki 18-60 yaş arası okuryazar yetişkinlere uygulanmıştır. SPSS programı kullanılarak veriler analiz edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini değerlendirmek için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ayrıca, ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için iç tutarlılık katsayısı hesaplamaları ve madde analizi yapılmıştır. Madde analizi kapsamında, madde-toplam puan korelasyonları ve alt ve üst grup ortalamaları arasındaki farka dayalı olarak t-değerleri hesaplanmıştır. Faktör analizlerinin sonuçları, geliştirilen ölçeğin üç faktörden ve toplam 20 maddeden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu üç faktörlü yapıyı doğrulamak için doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Sonuçlar üç faktörlü yapıyı doğrulamış ve ölçeğin kalitesini değerlendirmek için uyum indeksleri incelenmiştir. Analizler sonucunda, ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı 0.974 olarak bulunmuş, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya konulmuştur. Ölçek, toplumun iklim değişikliği bilgi ve becerilerini değerlendirmek için kullanılabilir ve Türkiye'nin afet risk yönetimi bağlamında iklim okuryazarlığını geliştirmek için önerilerde bulunulabilir.
- Doktora TeziAçık Erişim2021Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme: Metodolojik bir çalışma
Bahadır Tercan
Bu çalışmada hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek Yapısal Eşitlik Modellemesi doğrultusunda bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmacı tarafından, afet ve acil durumlara hazırlıkla ilgili literatür doğrultusunda 71 maddeden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Bu madde havuzu, ilgili uzman görüşüne sunulmuş ve yapılan değerlendirmeler sonrası 55 maddeden oluşan taslak ölçek formu oluşturulmuştur. Taslak ölçek formu Nisan 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında Erzincan ve Tunceli İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan 312 personele uygulanmıştır. Veri analizi SPSS 23.0 ve AMOS 24.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Katılımcıların ölçek ifadelerine verdikleri birinci ve ikinci cevaplar arasında kuvvetli ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (r=0,768, p<0,001). Madde-toplam korelasyonu sonucunda madde sayısı 52'ye düşmüştür. Taslak ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmıştır. Taslak ölçeğin Kaiser Meyer Olkin değeri >0,6 ve Bartlett's test değeri p<0,05 olduğundan açıklayıcı faktör analizinin yapılmasına uygun olduğu belirlenmiş ve analiz sonucunda beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Faktörler "İstek", "Önem", "Öz-Yeterlilik", "Müdahale Becerisi" ve "Yarar" olarak isimlendirilmiştir. Bu beş faktörlü yapı, doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmaya çalışılmış ve analiz sonucunda 28 maddeden oluşan 'Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği' elde edilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0,925 ile oldukça yüksektir ve alt boyutlar arasında ise bu değer 0,834 ile 0,926 arasında değişmektedir. Ölçekten elde edilen puanın artması daha iyi afetlere hazırlık algısının olduğunu göstermektedir. Ölçek, hastane öncesinde acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık düzeylerini değerlendirebilen bir ölçek olarak kullanılabilir.
