Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ4Association Between Health Literacy and Mediterranean Diet Adherence Among Adult Women in Türkiye
Çam, Alper Veli; Şik, Elif
Objective: Health literacy is widely recognized as an important determinant of informed health-related decision-making. However, evidence regarding whether health literacy translates into healthy eating behaviors, particularly adherence to the Mediterranean diet, remains limited. This study aimed to examine the association between health literacy levels and adherence to the Mediterranean diet among adult women living in Türkiye. Methods: This cross-sectional study was conducted with 400 women aged 18 years and older residing in Türkiye. Data were collected using a sociodemographic information form, the Turkish Health Literacy Scale–Short Form, and the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED). Health literacy levels were categorized as inadequate, problematic–limited, adequate, and excellent, while Mediterranean diet adherence was classified as low, moderate, or optimal. Ordinal logistic regression analysis was performed to examine the association between health literacy and adherence to the Mediterranean diet, adjusting for sociodemographic variables (age, education, income, and occupation). Findings: Among the participants, 25.3% had inadequate health literacy, 31.8% had problematic–limited health literacy, 34.0% had adequate health literacy, and 9.0% had excellent health literacy. Mediterranean diet adherence was low in 34.5% of participants, moderate in 52.3%, and optimal in 13.3%. The ordinal logistic regression analysis revealed that, after adjusting for sociodemographic variables, one dimension of health literacy (Cognitive Health Literacy) was significantly associated with Mediterranean diet adherence, whereas no significant association was observed for the other dimension. Conclusion: The findings suggest that certain dimensions of health literacy may be associated with adherence to the Mediterranean diet when sociodemographic factors are taken into account. These results highlight the importance of considering both individual knowledge and contextual factors in understanding dietary behavior. Future research should further explore the role of nutrition-specific literacy and structural determinants in shaping healthy eating practices.
- MakaleYayıncıda açık erişim2025Scopus SJRQ1Validity and reliability of the Turkish version of the chrono-med diet score (CMDS) for adult participants
Koçak, Tevfik; Kocyigit, Emine; Ağagündüz, Duygu
Background: This study aimed to examine the validity and reliability of the Chrono-Med Diet Score (CMDS) to assess adherence to the Mediterranean diet in Turkish adults. Methods: The methodological research conducted in Gümüşhane and Ordu from January to June 2024, including 592 individuals (62.3% women, 37.7% men, and the mean age 43.4 ± 10.6 years). Data were collected through face‒to‒face interview that contained socio-demographic characteristics, the CMDS, the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), and 24-h dietary recall. Internal consistency reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient, while repeatability was examined using the test–retest method. Construct validity was assessed by the MEDAS, and components of the adapted CMDS obtained from the 24-h dietary recall were analyzed using confirmatory factor analysis. The content validity was assessed by the Paired samples t-test and Wilcoxon test. The Bland–Altman test with 95% limits of agreement was used to evaluate the agreement between sum of CMDS. The results were statistically evaluated at a p < 0.05 significance level. Results: The content validity index of CMDS was 0.87. The overall Turkish version of CMDS had acceptable internal consistency (Cronbach’s α = 0.853), thus indicating that the score was reliable. The Paired samples t test coefficients between each item and the overall questionnaire ranged from 0.234 to 1.000. A higher intake of olive oil and fish obtained from a 24-h dietary recall was associated with a higher CMDS quartile (p < 0.05). The MEDAS score was correlated with a higher CMDS quartile (p < 0.001). A moderate positive correlation was determined between total CMDS and MEDAS (r = 0.467; p < 0.001). Conclusions: Our assessments of the CMDS, consisting of 13 items, in Türkiye demonstrate that it is a viable and reliable instrument to measure adherence to the Mediterranean diet for the adult population. The CMDS is more accurate than other Mediterranean diet scores as it questions about the amount of physical activity and grain products, which helps determine each participant’s eating patterns and general health.
AtıfScopus3WoS3OpenAlex2
İncele - Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Kadınlarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi ve sağlık okuryazarlığının akdeniz diyeti üzerine etkisi: Bayburt ili örneği
Elif Şık
Okuryazarlık hayatımızın her aşamasında önemli olan bir kavram olmaktadır. Okuryazarlık yalnızca okuma ve yazma ile değil, okuduğunu anlama, işleme ve kendi hayatımıza uygulama becerileri gerektirmektedir. Kişiler yaşamları boyunca sağlıkları ile ilgili konularda sürekli kararlar almaktadırlar. Kaliteli ve sağlıklı bir yaşam için doğru kararlar almak çok önemli olmaktadır. Diğer taraftan Akdeniz diyeti ise bilinen en iyi ve sağlıklı diyet yöntemi olarak literatürde yer almaktadır. Bu diyet, bitki ve zeytinyağını meyve, tahıl, balık gibi çeşitli besin gruplarını da içermektedir. Bu haliyle sağlıklı olmasının yanı sıra her kesim için uygulanabilen, sürdürülebilir bir diyet modeli olarak literatürde geçmektedir. Sağlık ve beslenme konuları birbiriyle içe içe olan, insan sağlığı için oldukça önemli olgulardır. Çalışmanın örneklemini Bayburt ili içerisinde yaşayan 18-65 yaş arası 403 kadın birey katılımcı oluşturmuştur. Araştırmada demografik anket formu, "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Form" ölçeği ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) ölçeği kullanılmıştır. Veriler programına aktarılarak analizleri yapılmıştır. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testleri tanımlayıcı istatistiksel analiz, Pearson çift yönlü korelasyon analizi ve Ki-kare analiz testleri uygulanmıştır. Katılımcıların %25.3'ünün yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyinde, %31.8'inin sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı, %34'ünün yeterli sağlık okuryazarlığı ve %9'unun mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin eğitim durumu, meslek gibi demografik verileri ve sağlık okuryazarlık düzeyleri arasında ilişki olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %34.5'inin fakir diyet düzeyinde, %52.3'ünün orta diyet ve %13.3'ünün optimal diyet düzeyinde olduğu tespit edilmiştir Bireylerin demografik özellikleri ve Akdeniz diyeti arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Bireylerin sağlık okuryazarlığı ile Akdeniz diyeti arasında ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir.