Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024OECD ülkelerinin sağlık harcama ve sağlık performans göstergeleriyle değerlendirilmesi
Dilara Tunçer
Sağlık hizmetlerinin erişimi ve kalitesi, bir ülkenin sağlık sisteminin temel ölçütlerindendir. Farklı ülkelerde uygulanan sağlık politikaları ve sistemlerin karşılaştırması önemli yönetimsel iç görü sağlama potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmada sağlık sistemlerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek politika yapıcılarına ve sağlık yöneticilerine rehberlik etme amacıyla Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) üye ülkelerinin sağlık harcamalarının ve sağlığa erişilebilirliğinin belirli göstergeler ile değerlendirilmektedir. Çalışmada OECD ülkelerinin sağlık harcamaları ve sağlık hizmetlerine erişim göstergelerini değerlendirmek için nicel verilere dayalı bir analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler, OECD Stat veri tabanından alınmış ve analiz için çok kriterli karar verme yöntemlerinden COCOSO ve Promethee yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda, OECD üye ülkelerinin sağlık harcamaları ve sağlık hizmetlerine erişim göstergeleri üzerinde yapılan analizler sonucunda farklı ülkeler arasında önemli farklılıklar ve benzerlikler belirlenmiştir. Bu analizler, sağlık sistemlerindeki güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymuş ve sağlık politikalarının geliştirilmesi için önemli ipuçları sunmuştur. Bu çalışma, farklı ülkelerin sağlık sistemlerini karşılaştırmak ve iyileştirme alanlarını belirlemek için bir çerçeve sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Sağlık sistemi, Erişilebilirlik, Harcama, CoCoSo, Promethee.
- MakaleAçık Erişim2024EVALUATION OF UNMET HEALTH NEEDS IN EUROPEAN UNION COUNTRIES: 2020-2021; [Évaluation des besoins de santé non satisfaits dans les pays de l’Union européenne: 2020-2021]
Köse, Aslı
The objective of the study. This study aimed to evaluate the effect of unmet health needs in European Union countries on Healthy Life Expectancy in 2020-2021 and determine the grouping of countries in this period. Material and methods. The study used unmet health needs data from the Eurostat database. Two models were created by path analysis using structural equation modeling. The impact of unmet health needs on life expectancy in 2020-2021 was evaluated. The cluster analysis grouped the European Union countries according to their unmet health needs. Results. The primary factor with the highest average contributing to unmet health needs in 2020-2021 was the absence of a requirement to report health issues. Among the reasons for postponing health needs in 2020-2021, the criterion of “absence of specialists” was determined to be the criterion with the lowest average. According to the cluster analysis, the most similar countries are the Netherlands and Austria, Albania and Serbia, while the least similar are Bulgaria and Belgium, Estonia and Belgium. Conclusions. During the pandemic, individuals gave up receiving health services due to their fear of catching COVID-19. It has been determined that unmet health needs did not affect life expectancy for 2020. In 2021, there was a statistically significant relationship between the “no need to report” unmet health need criterion and Healthy Life Year Expectancy. This study determined the “expensive, remote and transportation” criterion, which has the second highest average among the reasons for unmet health needs.
- Doktora TeziAçık Erişim2023Sağlık profesyonellerinin biyolojik afet (COVID-19) deneyimleri: Fenomenolojik bir araştırma
Nahsan Kaya
Salgın hastalıkların sayısı ve sıklığı artmaktadır. Biyolojik afetler, genel olarak salgın veya pandemi şeklinde ortaya çıkmaktadır. COVID-19 pandemisi, nüfus ve sosyo-ekonomik alanlardaki etkileriyle insanoğlunu derinden etkilemiş ve biyolojik bir afet halini almıştır. Sağlık profesyonelleri, COVID-19 biyolojik afetinin yönetiminde kritik bir rol oynamakta ve bu süreçte birçok zorlukla karşılaşmakta ve duygusal deneyim yaşamaktadır. Bu araştırma, fenomenolojik bir desen kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, COVID-19 biyolojik afeti sırasında görev alan sağlık profesyonellerinin deneyimlerini ayrıntılı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, sağlık profesyonellerinin biyolojik afet öncesi, sırası ve sonrası deneyimlerini derinlemesine anlamaya yönelik bir çaba içermektedir. Bu kapsamda COVID-19 biyolojik afetine müdahalede görev almış ve gönüllük esaslı 15 sağlık profesyoneli ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerin tamamı yüz-yüze ve çalışma ortamında gerçekleştirilmiştir. Katılımcılarla toplam 1100 dakika görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 nitel veri analiz programı ile analiz edilerek 3 adet ana tema, 7 adet analitik tema ve 23 adet tanımlayıcı tema belirlenmiştir. Araştırmamız, sağlık profesyonellerinin biyolojik afet öncesi, sırası ve sonrasındaki deneyimlerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymuştur. Bu deneyimler, afet yönetimi ve acil durum planlaması açısından önemli bilgiler sunmaktadır. Bulgularımız aynı zamanda bu profesyonellerin karşılaştıkları zorluklarla nasıl başa çıktığını ve gelecekteki biyolojik afetlere yönelik taleplerini de belirlemiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Türkiye'de sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyinin değerlendirilmesi
Meltem Tülin Sezgin
Sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik veya erişim, bir toplumun talep ettiği sağlık hizmetlerinden ne ölçüde yararlanabildiği ile ilgili kavramlardır. Çalışmada Türkiye İBBS-1 Sınıflandırmasına göre 12 istatistiki bölgenin T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı verileri kullanılarak sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma verileri Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden birisi olan, TOPSİS (Technique for Order Preference by Similarity to İdeal Solition) yöntemiyle, Microsoft Excel yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar incelenen kriterlerin ana başlıklarına bağlı değişmekle birlikte, sağlık hizmetlerine ulaşılabilirliği en yüksek bölgeler; Mortalite başlığında; Doğu Karadeniz, Batı Anadolu ve Batı Marmara, Sağlık hizmetleri Kullanımında; Batı Karadeniz ve Batı Marmara, Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde; Batı Marmara ve Batı Anadolu, Sağlık Alt Yapısında; Akdeniz ve Batı Anadolu, Sağlık İnsan Kaynağında; Batı Anadolu ve Acil sağlık Hizmetlerinde; Doğu Karadeniz Bölgeleri olarak sonuçlanmıştır. Sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik düzeyi en düşük olan bölgeler ise; Mortalite Başlığında, Güneydoğu Anadolu, Orta Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu, Sağlık Hizmetleri Kullanımında; Ortadoğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde; İstanbul, Kuzeydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu, Sağlık Alt Yapısında; Güneydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu, Sağlık İnsan Kaynağında; Güneydoğu Anadolu ve Acil Sağlık Hizmetlerinde ise; İstanbul olarak tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022İstanbul Anadolu İl Ambulans Servisi Başhekimliği bünyesinde çalışan personelin afet okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Seyfullah Özata
Acil sağlık hizmetleri istasyonlarında çalışan personel meydana gelen acil durumlar ve afetlerde sağlık hizmeti sunmaktadır. Bu personel genellikle ilk ihbarı alan ve bölgeye ilk ulaşan ekiplerdir. Personelin karmaşık olaylara doğru, güvenli ve hızlı olarak müdahale etmeleri için acil durum ve afetlere karşı afet okuryazarlık (bilgi, beceri ve tutum) düzeylerinin iyi durumda olması önemlidir. Bu çalışmanın amacı, afetlerde sağlık hizmetini yürüten İstanbul Anadolu İl Ambulans Servisi Başhekimliği bünyesinde çalışan personelin afet okuryazarlık düzeylerini ve afet okuryazarlığının alt faktörleri (zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme) arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışmada 412 kişiye ulaşılmış ve yüz yüze anket yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Katılımcıların afet okuryazarlığı ölçeği puan ortalamaları 3.64±0.606 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada başhekimlik biriminde çalışan katılımcıların, afet okuryazarlığı ölçeği ve alt boyutlarının puan ortalamalarının diğer birimlerde çalışanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Afetlerde görev alan katılımcıların, hazırlık alt boyutu puan ortalamalarının afetlerde görev almayan katılımcılara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Afet okuryazarlığı çalışmalarının acil durum ve afetlerde görev alan diğer meslek grupları, STK çalışanları ve afetlerde görev alacak gönüllüler üzerinde de yapılması ve sonuçların değerlendirilmesi önerilmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Sağlık kurumlarında maliyet analizi: Gümüşhane ili Kelkit Devlet Hastanesi örneği
Onur Yıldırım
Bu çalışmanın amacı; sadece hastalara sunulan hizmetlerin maliyetlerin bilinmesi değil aynı zamanda hastanenin denetim mekanizmasının çalışıp çalışmadığını, kontrollü bir maliyet harcaması yapılıp yapılmadığın ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışmada basit dağıtım yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın örneklemini Gümüşhane İli Kelkit Devlet Hastanesi oluşturmaktadır. Söz konusu hastanenin ilgili bölümlerinden iç hastalıkları, kardiyoloji, göğüs, enfeksiyon, çocuk hastalıkları ve sağlığı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, genel cerrahi, ortopedi, üroloji, kulak-burun-boğaz, göz, kadın hastalıkları ve doğum, ağız, diş ve çene hastalıkları, nefroloji, hemodiyaliz, yoğun bakım, nöroloji, ruh sağlığı, algoloji ve acil polikliniklerine ait gelir gider kalemleri; satın alma, mutemetlik, faturalama ve ayniyat gibi birimlerden temin edilerek aylık olarak tablolar halinde sunulmuştur. Ayrıca; Ameliyathaneye ilişkin gelir gider kalemlerine bakıldığında en fazla gelirin ortopedi ve travmatoloji en az gelir ise kulak-burun-boğaz polikliniğine ait olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçlarına bakıldığında en fazla gelir kalemin acil polikliniğinde en az gelir kaleminin ise algoloji polikliniğinde olduğu tespit edilmiştir. Gider kalemlerine bakıldığında ise en fazla memur maaşları ve en az gider ise internet olduğu anlaşılmıştır. Sağlık hizmetleri gelir gider kalemlerine bakıldığında en fazla gelir ilaç ve tıbbi sarf malzeme en az gelir ise nükleer tıp görüntüleme ve tedavi kalemine ait olduğu görülmüştür. Bu çalışmada ayrıca Kelkit Devlet Hastanesi'nin poliklinik ve klinik maliyetlerinin ilgili gider yerlerine dağıtımı ve birim maliyetler belirlenmiş olup Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatları ile karşılaştırılmıştır. Yapılan analiz sonucunda en fazla birim maliyeti göğüs polikliniğinde en az ise acil servis bölümünde görülmüştür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Karadeniz Bölgesi'nde yer alan devlet hastanelerinin 2018 yılı sağlık hizmetleri etkinliğinin Veri Zarflama Analizi yöntemi ile değerlendirilmesi
Ufuk Yazıcı
Sağlık hizmeti yüksek teknoloji barındıran ve insan kaynağının yoğun olduğu alanların başında gelmektedir. Sağlık hizmeti sunumunda hastanelerin rolü bir hayli fazladır. Bu noktada hastane kaynaklarının etkin kullanımı ve etkin olmayanların belirlenerek kaynak israfını ortadan kaldırmaya yönelik çalışmaların yapılması günümüzde son derece önemlidir. Bu çalışmada, Karadeniz Bölgesi'nde bulunan devlet hastanelerinin etkinlik analizleri yapılmıştır. Veri Zarflama Analizi yöntemi ile yapılan bu ölçümde 5 adet girdi ve 6 adet çıktıdan faydalanılmıştır. Belirlenen girdi ve çıktılar Win4Deap2 programına yüklenmiş ve çıkan sonuçlar değerlendirilerek hastanelerin etkinlikleri ölçülmüştür. 124 adet hastanenin yer aldığı hesaplamada toplamda 72 hastanenin etkin olduğu ve 52 hastanenin ise etkin olmadığı bulgusu elde edilmiştir.
- Doktora TeziAçık Erişim2021Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme: Metodolojik bir çalışma
Bahadır Tercan
Bu çalışmada hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık algılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek Yapısal Eşitlik Modellemesi doğrultusunda bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmacı tarafından, afet ve acil durumlara hazırlıkla ilgili literatür doğrultusunda 71 maddeden oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Bu madde havuzu, ilgili uzman görüşüne sunulmuş ve yapılan değerlendirmeler sonrası 55 maddeden oluşan taslak ölçek formu oluşturulmuştur. Taslak ölçek formu Nisan 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında Erzincan ve Tunceli İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan 312 personele uygulanmıştır. Veri analizi SPSS 23.0 ve AMOS 24.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Katılımcıların ölçek ifadelerine verdikleri birinci ve ikinci cevaplar arasında kuvvetli ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (r=0,768, p<0,001). Madde-toplam korelasyonu sonucunda madde sayısı 52'ye düşmüştür. Taslak ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmıştır. Taslak ölçeğin Kaiser Meyer Olkin değeri >0,6 ve Bartlett's test değeri p<0,05 olduğundan açıklayıcı faktör analizinin yapılmasına uygun olduğu belirlenmiş ve analiz sonucunda beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Faktörler "İstek", "Önem", "Öz-Yeterlilik", "Müdahale Becerisi" ve "Yarar" olarak isimlendirilmiştir. Bu beş faktörlü yapı, doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmaya çalışılmış ve analiz sonucunda 28 maddeden oluşan 'Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği' elde edilmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0,925 ile oldukça yüksektir ve alt boyutlar arasında ise bu değer 0,834 ile 0,926 arasında değişmektedir. Ölçekten elde edilen puanın artması daha iyi afetlere hazırlık algısının olduğunu göstermektedir. Ölçek, hastane öncesinde acil sağlık hizmetlerinde çalışan personelin afetlere hazırlık düzeylerini değerlendirebilen bir ölçek olarak kullanılabilir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Evde sağlık hizmetleri araç rotalama problemi için uygulama tasarımı önerisi
Gökhan Çaybaşı
Evde sağlık hizmeti birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de yeni yapılanmaya başlamış olan kamusal bir sağlık hizmetidir. Nüfusun yaşlanması, kronik hastalıklar ve sakatlanmalar, sağlık hizmetlerine talebin artmasına neden olmuştur. Artan taleple birlikte sağlık hizmetlerinin maliyetlerinin artması evde sağlık hizmetlerine olan ihtiyacı ön plana çıkarmıştır.Bu çalışmada İl Sağlık Müdürlüğü ile birlikte yürütülen çalışma kapsamında, Erzincan ili Evde Sağlık Hizmetleri biriminin bir haftalık gerçek ve mevcut rotaları incelenmiştir. Birimin mevcut rotaları sezgisel çözüm algoritması grubunda yer alan en yakın komşu (k-nearest neighbor) algoritması temel alınarak Java ve Php dilleri ile kodlanmıştır. Çalışma kapsamında web tabanlı görsel bir uygulama geliştirilmiştir. Geliştirilen bu görsel uygulama sayesinde birimin hangi sıra ile hasta ziyaretlerini gerçekleştireceği belirlenmiş ve hasta ile ilgili tüm işlemleri hasta başında yapabilmesine olanak sağlayan bir uygulama tasarımı önerilmiştir. Geliştirilen yazılım ile birimin rotalarının yeniden belirlenmesi sonucu mevcut duruma göre hem daha az mesafe ile turun tamamlanabileceği hem de personel iş gücünden tasarruf edilebileceği, dolayısıyla hastalara ayrılan hizmet süresinin ve kalitesinin artabileceği gözlenmiştir.Çalışma ilgili literatüre sezgisel bir çözüm algoritması kullanılarak dinamik rotaların otomatik olarak belirlenmesi ve kullanıcıya rotanın görsel çıktısının sunulması açısından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2018Artvin 112 acil sağlık hizmetlerine 2016 yılında yapılan çağrıların acil durum yönetimi açısından analizi
Galip Usta
Çalışmamızda Artvin il ambulans servisi başhekimliği 112 komuta kontrol merkezine 01.01.2016-31.12.2016 tarihleri arasında yapılan çağrıların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elektronik ortamda alınan kayıtlar yaş, cinsiyet, çağrı saat aralığı, ambulans istem durumu, ön tanı, ambulans çıkış sonuçları ve nakil sonuçları şeklinde katagorize edilmiştir. Katagorize edilen veriler SPSS 24.0 for Windows programına kaydedildi. Katagorik verilerin karşılaştırılmasında kodlama sistemi kullanılmış olup analizinde Pearson Chi-square (ki-kare) testi kullanıldı. Veriler %95 güven düzeyinde incelenmiştir. İstatistiksel sonuçlarda p<0.05 anlamlı, p>0.05 anlamsız olarak kabul edilmiştir. Çalışmamızda değerlendirilen toplam çağrı sayısı 17618'dir. Olguların cinsiyetlere göre dağılımı incelendiğinde; 9199'unu (53,0) erkekler, 8146'sini (%47,0) kadınlar oluşturmuştur. Çağrı saat aralıklarının dağılımı incelendiğinde; en az çağrının 00:00-07:59 arası, en fazla çağrının 08:00-15:59 arasında geldiği saptanmıştır. En fazla ambulans talebinin 7271 kişi ile (%41,9) 66 yaş ve üzeri bireylerden geldiği tespit edilmiştir. Çağrıların en fazla yaz mevsiminde geldiği tespit edildi. Ön tanı dağılımı incelendiğinde; travma vakalarının en fazla orana sahip olduğu (%25,1) bunu %20,1 ile kardiyovasküler sistem hastalıkları (KVS) takip etmiştir. Çağrı nedenlerinin dağılımı incelendiğinde; 16391 (%94,5) çağrı ile medikal nedenler en yüksek oranda görülmekte olup, bunu 589 (%3,4) çağrı ile trafik kazası takip etmektedir. Kritik hasta nakillerinde ambulans talepleri artmakta olup, özellikle 66 yaş ve üzeri bireyler en fazla ambulans talebini oluşturmaktadır. Çağrı yoğunluğunun en fazla meydana geldiği yaz aylarında ambulans sayısının artırılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Çağrıların yoğun olarak geldiği 08:00-15:59 saatleri arasında çağrı karşılayıcı personel sayısının artırılması hizmet sunumuna olumlu katkı sağlayacaktır. Özellikle travma vakalarının ve kardiyovasküler sistem hastalıklarının yoğunlukta olduğu görülmüştür. Bu durum göz önüne alındığında belirtilen sistem/hastalık gruplarına yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması faydalı olacaktır.