Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026Maden zenginleştirme tesislerindeki kimyasal risk faktörlerinin belirlenip Fine-Kinney ve HAZOP (tehlike ve işletilebilirlik analizi) ile değerlendirilmesi: Gümüşhane örneği
Mehmet Emre Ertürk
Madencilik sektörü, kullanılan kimyasal maddeler, ağır ekipmanlar ve proses kaynaklı tehlikeler nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından yüksek riskli sektörlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Özellikle cevher zenginleştirme tesislerinde kullanılan kimyasallar; çalışan sağlığı, proses güvenliği ve çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli risk faktörleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Gümüşhane ilinde faaliyet gösteren maden zenginleştirme tesisinde kullanılan kimyasal maddelerden kaynaklanan risklerin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında kondisyoner tankları, kimyasal hazırlama ve transfer sistemleri, karıştırıcı ekipmanlar, vana ve boru hatları ile proses kontrol mekanizmaları incelenmiş; sülfürik asit, sodyum silikat, çinko sülfat, kireç ve çeşitli flotasyon reaktiflerinden kaynaklanabilecek tehlikeler analiz edilmiştir. Araştırmada Fine-Kinney risk analizi yöntemi ile Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi (HAZOP) yöntemi birlikte kullanılmıştır. Fine-Kinney yöntemi ile risklerin olasılık, frekans ve şiddet değerleri dikkate alınarak risk skorları belirlenmiş; HAZOP yöntemi ile proseslerde meydana gelebilecek sapmaların nedenleri ve olası sonuçları değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; iletişim eksikliği, kontrolsüz kimyasal akışı, bakım eksiklikleri, otomasyon yetersizlikleri, ekipman arızaları ve operatör kaynaklı hataların yüksek risk seviyelerine neden olduğu belirlenmiştir. Özellikle sülfürik asit ve flotasyon kimyasallarının kullanıldığı proseslerde çalışanların kimyasal maruziyet, cilt ve göz yanıkları ile solunum yolu problemleri açısından ciddi risk altında olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca proses sapmalarının ekipman hasarları, çevresel kirlenme ve iş kazalarına neden olabileceği değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, proses güvenliğinin sağlanabilmesi için otomasyon sistemleri, mühendislik kontrolleri, düzenli bakım uygulamaları, çalışan eğitimleri ve etkin iletişim sistemlerinin birlikte uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Fine-Kinney ve HAZOP risk analiz yöntemlerinin birlikte kullanılmasının, maden zenginleştirme tesislerinde kimyasal risklerin daha kapsamlı ve sistematik şekilde değerlendirilmesine katkı sağladığı belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026Turizm amaçlı kullanılacak yeraltı mağaralarında iş sağlığı ve güvenliği risklerinin analizi: Gümüşhane Akçakale Mağarası örneğinde FMEA ve HAZOP uygulaması
Gül Uçak
Bu çalışma, doğal bir yeraltı ortamı olan Akçakale Mağarası’nda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) perspektifinden risklerin değerlendirilmesini ve mağara ortamına özgü tehlike faktörlerinin sistematik olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Geleneksel olarak endüstriyel alanlarda kullanılan risk değerlendirme yöntemlerinin doğal ortamlara uyarlanabilirliği incelenmiş; bu kapsamda FMEA (Hata Türleri ve Etkileri Analizi) ve HAZOP (Tehlike ve İşletilebilirlik Analizi) yöntemleri birlikte kullanılarak bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır.Bu yönüyle çalışma, doğal bir kapalı alan olan mağaralarda İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik literatüre özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada mağara içi fiziksel, kimyasal, biyolojik, çevresel ve jeolojik risk faktörleri; hava kalitesi, nem, sıcaklık, gaz birikimi, çökme riski ve mikroklimatik değişkenler çerçevesinde ele alınmıştır. Ayrıca mağara içi çevresel koşulların insan sağlığı üzerindeki olası etkileri değerlendirilmiş ve risklerin şiddet, olasılık ve tespit edilebilirlik parametrelerine göre sınıflandırılması yapılmıştır. Elde edilen bulgular, mağara ortamlarında en kritik risklerin çökme potansiyeli, gaz birikimi ve mikroklimatik dengesizlikler olduğunu göstermiştir. FMEA ve HAZOP yöntemlerinin birlikte kullanılması, risklerin yalnızca tanımlanmasını değil aynı zamanda önceliklendirilmesini ve yönetilebilir hale getirilmesini sağlamıştır. Sonuç olarak bu tez, yeraltı doğal ortamlarında güvenli çalışma ve araştırma koşullarının geliştirilmesi için uygulanabilir bir risk değerlendirme modeli ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak benzer çalışmalar için metodolojik bir çerçeve önermektedir.
