Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ1Towards precision dentistry through artificial intelligence and blockchain-based digital Twins: Investigating challenges and solution strategies
Erol, Ismail; Peker, Iskender; Medeni, Ihsan Tolga; Yuce, Fatma
The integration of artificial intelligence (AI), blockchain, and digital twins (DT) in dentistry is essential to meet evolving patient expectations and global healthcare challenges. However, realizing their full potential requires addressing significant adoption barriers. While conceptual studies have explored challenges to implementing AI, blockchain, and DT in dentistry, no prior research has systematically analyzed the interrelationships among these obstacles using a structured decision framework. This study employs pentagonal fuzzy (PF) DEMATEL to investigate the connections among challenges to effectively implementing AI and blockchain-based DT in dentistry. Expert opinions highlight ethical considerations and bias and fairness in AI-based DT as the most critical causal challenges. We propose an AI and blockchain-based DT architecture that enables human doctors to leverage DT-based decision support, while AI-driven systems execute high-precision procedures with blockchain-verified workflows. This framework enhances treatment accuracy and personalization in dentistry and offers a scalable model for addressing societal concerns, such as privacy, fairness, and labor dynamics, in technology-driven ecosystems. A pilot study framework is proposed to validate diagnostic accuracy, data security, and treatment customization. Accompanied by stakeholder guidelines, this research bridges dentistry with broader discussions on technology's societal impact, emphasizing the need for interdisciplinary strategies to ensure equitable and trustworthy innovation.
AtıfScopus4WoS3OpenAlex5İncele - Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Döngüsel ekonomi çerçevesinde tıbbi atık yönetim sürecine blokchain teknolojisinin etkisinin bütünleşik FUCOM-ARAS yöntemiyle belirlenmesi
Bilge Batar
Döngüsel ekonomi kavramı kaynakların yeniden kullanımını sağlamak, girdileri düşürerek atık üretimini en az seviyeye çekmek ve maliyetleri azaltmak gibi amaçlar edinerek çevre üzerindeki yükü azaltmaya odaklanmıştır. Maliyetlerin artışı sağlık tesislerinin ve beraberinde birçok kuruluşun tıbbi atık yönetimine odaklanmasını gerekli kılmaktadır. 2008 yılında ortaya çıkan blokzincir teknolojisi, güvenilir bloklar bütününden meydana gelen denetlenebilir ve izlenebilir işlemlerden oluşan bir veri tabanıdır. Bu teknolojinin şeffaflık, güvenilirlik, erişilebilirlik, esneklik, dijitallik/otomatiklik vb. özellikler barındırması tıbbi atık yönetim sürecine akabinde döngüsel ekonomik sisteme çeşitli avantajlar sağlayabilir. Bu kapsamda çalışmanın amacı sağlık kuruluşları ve sürdürülebilir kalkınma için önem arz eden tıbbi atık yönetim sürecinin etkinliğini döngüsel ekonomi çerçevesinde ve blokzincir teknolojisinin bu sürece olan katkısını göz önüne alacak şekilde çok kriterli karar verme teknikleri (ÇKKVT) ile değerlendirmektir. Çalışmada yer alan kriter ve alternatifler literatür araştırması ile belirlenmiştir. Kriterlerin önem ağırlıklarının hesaplanması ÇKKV yöntemlerinden Full Consistency Method (FUCOM) yöntemi ile elde edilmiştir. Alternatiflerin sıralanması ise ÇKKV yöntemlerinden Additive Ratio Assessment (ARAS) yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda blokzincir teknolojisinin döngüsel ekonomi çerçevesinde tıbbi atık yönetim sürecinde potansiyel faydası en yüksek kriter güvenilirlik iken yönetim sürecinde entegrasyonunun en etkin olduğu aşama tıbbi atıkların depolanması aşaması olarak belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Kripto para madenciliğinin neden olduğu çevresel sorunlara vergi çözümleri
Fadime Can
Bitcoin ve diğer kripto para birimleri teknolojinin gelişmesiyle birlikte son yıllarda daha fazla önem kazanmakta ve kripto paraların kullanımı daha fazla tercih edilmektedir. Kripto paraların yüksek getiri oranları, işlem maliyetlerinin az olması ve üçüncü bir tarafın olmaması, bankalara veya merkezi bir otoriteye bağlı olmamasından dolayı dünya çapında daha cazip bir yatırım ve ödeme aracı haline gelmiştir. Ayrıca blockchain teknolojisi ile işlemlerin daha kolay yapılması ve herhangi bir yere gitmeden tüm işlemleri tek bir bilgisayar üzerinden yapılabilmesi de tercih edilebilirliğini arttırmaktadır. Ancak kripto paralardaki kullanımın artması ve kripto para elde etmek için yapılan kripto para madenciliğinin de giderek artması ile tüketilen enerjide artmaktadır. Bu çalışmada blockchain teknolojisi, Bitcoin ve diğer kripto para birimlerinin tarihsel süreçleri ve ortaya çıkış nedenleri incelenmektedir. Daha sonra kripto para teknolojisi olan blockchain teknolojisinin ve kripto para madenciliğinin çevre üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Bu çevresel etkiler ile ortaya çıkan fazla enerji tüketimi de ele alınmaktadır. Ayrıca birkaç ülke örnek verilerek kripto para madenciliğinin ülkeler üzerindeki etkileri incelenmektedir. Kripto para madenciliği ve blockchain teknolojisi kullanımı ile ortaya çıkan fazla enerji tüketiminin ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldıracak vergisel çözüm önerileri sunulmaktadır. Sunulan bu önerilerin etkilerini ortaya çıkararak faaliyetler sonucu gerçekleşen fazla enerji tüketimini önlemek amaçlanmaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi önündeki engellerin aşılmasında Blockchain etkilerinin çok kriterli karar verme teknikleriyle analiz edilmesi
Mehmet Zahit Hanzade
Bu çalışmada sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi önündeki engelleri belirlemek, ağırlıklandırmak ve engellerin aşılmasında Blockchain teknolojisinin faydalarının etkilerini analiz etmek amaçlanmıştır. Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi önündeki engeller literatürdeki çalışmalar ve uzmanlarla görüşmeler ile belirlenmiştir. Engellerin ağırlıkları ÇKKV yöntemlerinden Best-Worst Method (BWM) yöntemi ile tespit edilmiştir. Engellerin aşılmasında hangi blochchain faydasının ne kadar etkili olabileceği ise ÇKKV yöntemlerinden Evaluation Based on Distance from Average Solution (EDAS) yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi önündeki en önemli engeller "Yeni teknolojiye direnç gösterme ve mevcut teknolojiye bağlılık, Yeşil veya çevreci etiketli ürünlerin yetersizliği, Tedarikçiler ve paydaşlarda çevre ve sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi (STZY) bilinci eksikliği" olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu engellerin aşılmasında en etkili Blockchain faydalarının ise sırasıyla Merkeziyetsizlik, Denetlenebilirlik ve Şeffaflık olduğu görülmüştür. Ayrıca sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi engellerinin aşılmasında Blockchain teknolojisinin alışılmışın dışında çözümler sunduğu ve tedarik zinciri yönetimlerindeki boşlukları faydalı bir biçimde doldurarak sürdürülebilir hale getirdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Blockchain, ÇKKV, Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi
- MakaleYalnız künye2022Scopus SJRQ1Alleviating the Impact of the Barriers to Circular Economy Adoption Through Blockchain: An Investigation Using an Integrated MCDM-based QFD With Hesitant Fuzzy Linguistic Term Sets
Erol, Ismail; Murat Ar, Ilker; Peker, Iskender; Searcy, Cory
Despite its clear potential to contribute to sustainability, there are many challenges to adopting circular economy (CE). These barriers impede the implementation of CE; however, research to address them is ongoing. For example, novel technologies have become a key enabler for easing the impact of CE adoption barriers. Blockchain is one disruptive technology that has the potential to address some of those barriers, notably technological, organizational, and ecological. Blockchain is particularly well suited to help address supply chain-oriented barriers to CE adoption. However, a review of the literature shows that while there are a limited number of conceptual studies that address the capabilities of blockchain to alleviate the impact of the barriers to CE, no previous study has focused on this vital subject using a decision tool based on expert data. To this end, this paper proposes an integrated decision framework involving Multi-Criteria Decision-Making (MCDM)-based Quality Function Deployment (QFD) method with Hesitant Fuzzy Linguistic Term Sets (HFLTS) to investigate the true potential of blockchain to address the CE adoption barriers. Our findings indicate that enhanced supply chain traceability management, improved collaboration and coordination in supply chain ecosystems, building higher levels of trust in supply chain ecosystems, and enhanced business models are the most significant functions of blockchain to help overcome the CE adoption barriers.
AtıfScopus97WoS88OpenAlex102İncele - MakaleYalnız künye2022Scopus SJRQ1Scrutinizing blockchain applicability in sustainable supply chains through an integrated fuzzy multi-criteria decision making framework
Erol, Ismail; Ar, Ilker Murat; Peker, Iskender
Sustainability has become increasingly important over the last three decades and has proven to be a key enabler for constructing resilient supply chains. Customers who want their products to be authenticated for sustainability put pressure on Original Equipment Manufacturers and suppliers to become more sustainable on a global scale. Moreover, social sustainability issues have become more challenging to address, and a growing number of stakeholders put emphasis on societal concerns. To this end, decision-makers are becoming increasingly interested in applying disruptive technologies to address societal, environmental, and economic concerns and accomplish sustainability goals. Researchers argue that disruptive technologies such as blockchain may be implemented to assist supply chains towards building sustainability. However, our literature analysis concluded that existing research has not quantitatively examined the critical functions of sustainable supply chain (SSC) for blockchain applicability using a decision framework. Therefore, this research, through Fuzzy SWARA-COPRAS-EDAS and COPELAND-based framework, is aimed at investigating the most feasible functions of a SSC for potential blockchain implementations. Using this framework, the critical functions of a SSC were ranked against the benefits of blockchain. The findings of this study implied that while sourcing, delivery, transformation and product recovery proved to be the most appropriate functions of SSCs for blockchain applications, customers and product use was the least feasible one. This study aids decision-makers in gaining a more thorough understanding of where in a SSC blockchain may create additional value.
AtıfScopus60WoS49OpenAlex62İncele - Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Blokzincir teknolojilerinin COVID-19 kapsamında afet risk yönetimi süreçlerindeki uygunluğunun değerlendirilmesi yönelik çok kriterli karar verme yaklaşımı
Sümeyye Yanılmaz
Afet ve acil durumlar sosyal olarak yaratılan riskin sonuçlarıdır. Ulusal sınırların ötesinde küresel etkiler yaratmaktadır. Çin'de başlayan Covid-19 pandemisinin tüm dünya'yı ekonomik, sosyal ve politik bir biçimde etkilemesi afetlerin sadece ulusal değil uluslararası bir sosyal sorun olduğunun kanıtı niteliğindedir. Biyolojik bir afet olan Covid-19 salgınıyla mücadele edebilmek ve gelecekteki benzer pandemi olaylarına hazırlık için afet yönetiminin bütün aşamalarına yönelik önlemlerin eşgüdümlü yürütülmesi gerekmektedir. Bu nedenle herhangi bir afet veya acil durumla mücadelede sınırların ötesinde uluslararası işbirliği, paydaş katılımı, teknoloji transferi, ulusal durum bilgilerinin güncel ve şeffaf sunumu önemlidir. Blokzincir Teknolojiler (BT), kullanıcıların erişimine açık, aracıları ortadan kaldıran şeffaf, izlenebilir ve güvenilir bir ağ yapısı niteliğinde veri tabanıdır. İlk olarak 2008 yılında finans alanında kullanılmaya başlanmış ancak süreç içinde birçok kullanım alanı bulmuş olmasına rağmen afet ve acil durumlarda kullanımı hala daha çok yenidir. Bu nedenle çalışmanın amacı BT'nin Covid-19 pandemisi kapsamında afet risk yönetimi süreçlerindeki etkinliğinin Analitik Ağ Süreci Yöntemi ile değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Blokzincir Teknoloji'sinin Covid-19 pandemisiyle mücadelede potansiyel faydası en yüksek kriter geliştirilmiş otomasyon ve programlanabilirlik iken risk yönetimi aşamasında entegrasyonunun en etkin olduğu süreç rehabilitasyon olarak belirlenmiştir.
- MakaleYalnız künye2021Scopus SJRQ1Assessing the feasibility of blockchain technology in industries: evidence from Turkey
Erol, Ismail; Ar, Ilker Murat; Ozdemir, Ali Ihsan; Peker, Iskender; Asgary, Ali; Medeni, Ihsan Tolga; Medeni, Tunc
Purpose The objective of this study is to assess quantitatively how feasible blockchain is for various industries, such as logistics and supply chain, health, energy, finance, automotive, pharmaceutical and agriculture and food using a comprehensive list of indicators. Design/methodology/approach A decision aid was applied to the problem of identifying the feasibility of blockchain in Turkish industries. To this end, first, a set of indicators was identified. Then, the fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS were utilized to assess the feasibility comparatively using the data gathered from a group of experts. Finally, a scenario analysis was conducted to ensure the consistency of our evaluation. Findings The findings of this study suggest that comparatively, logistics and supply chain, finance and health industries are the most feasible industries for blockchain. This study further suggests that blockchain is the least feasible for the automotive industry compared to the rest of the identified industries. Research limitations/implications It is cumbersome to find out the respondents who have sufficient knowledge of both blockchain and the identified industries. Even if we took the utmost care in identifying the right respondents, we limited our search to the biggest industrial hubs of Turkey. Practical implications The findings of this research may help various decision-makers employed in governments, conglomerates, software and consulting firms and national research institutions make more informed decisions and allocate their resources more effectively. Originality/value To this date, the current studies have solely investigated possible research opportunities in blockchain and demonstrated several blockchain applications in stand-alone cases. To the best of our knowledge, however, no single study exists that evaluates the feasibility of blockchain comparatively and holistically among a group of industries using various indicators.
AtıfWoS71OpenAlex97İncele - MakaleYalnız künye2021Scopus SJRQ1Towards a circular economy: Investigating the critical success factors for a blockchain-based solar photovoltaic energy ecosystem in Turkey
Erol, Ismail; Peker, Iskender; Ar, Ilker Murat; Turan, İsmet; Searcy, Cory
Novel business models can be implemented through digital platforms to enable better circular economy (CE) performance in the renewable energy industry. For example, blockchain can assist in developing innovative business models throughout the solar photovoltaic energy ecosystem (SPVEE) to improve CE. Ranked fifth in total installed photovoltaic (PV) capacity, Turkey, as a developing country, should take the necessary steps and make progress towards achieving CE in the SPVEE. The solar PV industry requires further innovation to address the negative environmental impact of existing linear business models. To ensure favorable results, identifying and evaluating critical success factors (CSFs) are necessary. However, no study has investigated CSFs for SPVEE or any other renewable energy source to achieve a blockchain-based infrastructure towards increased CE performance. Therefore, the goal of this study is to identify and examine the CSFs to improve the performance of a blockchain-based SPVEE towards CE in Turkey. To this end, first, the CSFs for blockchain-based SPVEE were identified through both a literature review and the Nominal Group Technique (NGT). Then, Intuitionistic Fuzzy (IF)-DEMATEL was used to explore their interrelationships based on the expert data. Finally, IF-DELPHI was employed to validate the results. Our findings suggested that effective government incentive programs and regulations are significant for blockchain-based SPVEE towards CE in Turkey. The findings of this study assist macro and micro decision-making in the potential implementation of blockchain in Turkish SPVEE to improve CE. They are also invaluable for other countries and can be used as a reference point.
AtıfScopus60WoS51OpenAlex58İncele - MakaleYalnız künye2020Scopus SJRQ1Evaluating the feasibility of blockchain in logistics operations: A decision framework
Ar, Ilker Murat; Erol, Ismail; Peker, Iskender; Ozdemir, Ali Ihsan; Medeni, Tunc Durmus; Medeni, Ihsan Tolga
The main purpose of this study is to investigate the feasibility of blockchain technology in logistics industry using a quantitative approach. To this end, a decision framework is proposed based on a multi-criteria decision structure that incorporates AHP into VIKOR under Intuitionistic Fuzzy Theory. This integration presents different solutions and rankings based on different decision-making strategies and also captures uncertainty in the evaluation process. While Intuitionistic Fuzzy AHP calculates the importance weights of the proposed criteria indicated as scalability, privacy, interoperability, audit, latency, visibility, trust, and security, Fuzzy VIKOR ranks the logistics operations demonstrated as materials handling, warehousing, order processing, transportation, packaging, fleet management, labeling, vehicle routing and product returns management. The proposed decision framework was applied in a large-scale logistics company located in Turkey. The findings of this study suggest that while the most important criteria are security, visibility and audit, the most feasible logistics operations proved to be transportation, materials handling, warehousing, order processing and fleet management in a possible blockchain implementation. The decision framework in this study may enable decision makers to evaluate the feasibility of blockchain in logistics operations, which is one of the main research gaps in the current blockchain research. Furthermore, this is the first study that integrates AHP and VIKOR methods under Intuitionistic Fuzzy Theory in the context of blockchain.
AtıfScopus138WoS106OpenAlex145İncele - MakaleYalnız künye2020Scopus SJRQ1The role of blockchain in reducing the impact of barriers to humanitarian supply chain management
Ozdemir, Ali Ihsan; Erol, Ismail; Ar, Ilker Murat; Peker, Iskender; Asgary, Ali; Medeni, Tunc Durmus; Medeni, Ihsan Tolga
Purpose: The objective of this study is to investigate the role of blockchain in reducing the impact of barriers to humanitarian supply chain management (HSCM) using a list of blockchain benefits. Design/methodology/approach: A decision aid was used to explore the suitability of blockchain in humanitarian supply chains. To achieve that, first, a list of barriers to HSCM was identified. Then, the intuitionistic fuzzy decision-making trial and evaluation laboratory (IF–DEMATEL) method was utilized to determine the relationships and the level of interdependencies among the criteria. Finally, the intuitionistic fuzzyanalytic network process (IF–ANP) technique was employed, as it successfully handles dependencies among the criteria. Findings: The findings of this study suggest that interorganizational barriers are the most suitable ones, the impacts of which blockchain may alleviate. This study further suggests that trust turned out to be the most significant benefit criterion for the analysis. Research limitations/implications: The readers should construe the findings of this study with caution since it was carried out using the data collected from the experts of a particular country. Moreover, the proposed decision aid contemplates a limited set of criteria to assess a possible role of blockchain in overcoming the barriers to HSCM. Practical implications: The findings of this study can assist humanitarian supply chain managers to make more judicious assessments on whether they implement the blockchain in humanitarian supply chain operations. Specifically, this research may help decision makers to identify the certain barriers, the impact of which may be reduced by using the blockchain. The findings of this research will also help various decision makers make more rational decisions and allocate their resources more effectively. Originality/value: To the best of authors’ knowledge, no single study exists to investigate the role of blockchain in reducing the impact of barriers to HSCM using an intuitionistic fuzzy multi-criteria decision-making approach.
AtıfScopus87WoS65OpenAlex87İncele