Erzurum ili asfalt çalışmalarında risk etmenleri ve iş kazalarının değerlendirilmesi: Ön tehlike analizi (PHA) ve Fine–Kinney yöntemi

Dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyar çalışan bulunmakta olup bu çalışanların önemli bir bölümü çeşitli riskli çalışma ortamlarında görev yapmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmetlerinin kapsamının sınırlı olması, iş kazaları ve meslek hastalıklarının artmasına neden olmaktadır. Türkiye'de ölümlü iş kazası oranlarının birçok Avrupa ülkesine kıyasla yüksek olması, İSG uygulamalarının önemini daha da artırmaktadır. İSG; çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hâllerinin korunmasını ve çalışma ortamından kaynaklanan risklerin önlenmesini amaçlayan sistematik bir yaklaşımdır. Özellikle yüksek tehlike sınıfındaki sektörlerde kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risklerin yoğunluğu nedeniyle İSG uygulamaları kritik önem taşımaktadır. Asfalt üretim tesisleri, üretim sürecinde ortaya çıkan kimyasal ve fiziksel maruziyetler nedeniyle yüksek riskli çalışma ortamları arasında yer almaktadır. Agregaların kontrollü sıcaklıklarda bitüm ve filler ile karıştırılması sırasında çalışanlar; yüksek sıcaklık, yanık riski, bitüm buharı ve dumanı, gürültü, ağır makine hareketleri ve ergonomik zorlanmalar gibi çok boyutlu tehlikelere maruz kalmaktadır. Bu nedenle asfalt üretim süreçlerinde kimyasal maruziyetin kontrolü, mühendislik önlemlerinin güçlendirilmesi ve çalışma ortamının izlenmesi büyük önem taşımakta; etkin koruyucu uygulamalar için sistematik risk değerlendirmesini gerekli kılmaktadır. Bu tez çalışmasında, Erzurum Palandöken A.Ş. asfalt üretim tesisi örneğinde İSG uygulamaları değerlendirilmiştir. Ön Tehlike Analizi (PHA) ve Fine–Kinney yöntemleri kullanılarak mevcut riskler tanımlanmış, analiz edilmiş ve kabul edilebilir seviyelere indirilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda asfalt plentlerinde karşılaşılan risklerin yönetimine yönelik stratejiler belirlenmiş ve etkili kontrol önlemleri sunulmuştur. Çalışmanın, asfalt üretim tesislerinde İSG uygulamalarının iyileştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.

Approximately 2.7 billion people are employed worldwide, with a significant portion working in hazardous environments. Limited occupational health and safety (OHS) services contribute to an increase in workplace accidents and occupational diseases. Given Türkiye's high fatal accident rates compared to many European countries, the importance of OHS practices is further emphasized. OHS is a systematic approach aiming at protecting employees' physical, mental, and social well-being while preventing risks arising from the working environment. In high-risk sectors, OHS practices are vital due to the density of chemical, physical, biological, ergonomic, and psychosocial hazards. Asphalt plants are among the high-risk environments due to chemical and physical exposures arising from the production process. During the controlled mixing of aggregates with bitumen, and fillers at specific temperatures, workers face multidimensional threats including extreme heat, burn risks, bitumen fumes and smoke, noise, heavy machinery movements and ergonomic strain. Consequently, controlling chemical exposure and strengthening engineering measures and monitoring the working environment are of great importance, necessitating systematic risk assessment for effective protective applications. This thesis evaluates OHS practices through the case of Erzurum Palandöken Inc. asphalt plant. Using Preliminary Hazard Analysis (PHA) and Fine–Kinney methods, existing risks were identified, analyzed, and recommendations were developed to reduce them to acceptable levels. Based on the findings, strategies and control measures for managing risks in asphalt plants were proposed. This study is expected to contribute to the improvement of OHS practices within the asphalt production industry.