Yûsuf sûresindeki usûlî ve ferşî kıraat farklılıklarının mânaya etkisi ve meâllere yansıması

Bu çalışmada, Yûsuf sûresinde yer alan usûlî ve ferşî kıraat farklılıkları ele alınmıştır. Ayrıca bu farklılıkların mânaya etkileri ile klasik tefsirlerdeki yorumlara ve Türkçe meâllere yansımaları incelenmiştir. Kur'ân kıraatleri, lafzın telaffuzuna dair çeşitli farklılıklar içermektedir. Bu farklılıkların bir kısmı doğrudan anlama etki ederken bir kısmı fonetik düzeyle sınırlı kalmaktadır. Bu çerçevede Yûsuf sûresindeki kıraat farklılıkları, mânaya etki edenler ve etmeyenler şeklinde tasnif edilmiştir. Araştırmada, on sahih kıraat esas alınarak Yûsuf sûresindeki kıraat farklılıkları incelenmiştir. Usûlî kıraat farklılıkları ile mânaya etki etmeyen ferşî kıraat farklılıkları ayrı başlıklar altında değerlendirilmiş, mânaya etki eden ferşî kıraat farklılıkları ise ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca sahih kıraatlerle anlam bakımından örtüşen vecihlerle sınırlı olmak kaydıyla, dört şâz kıraat imamına nispet edilen bazı okuyuşlara da yer verilmiştir. Kıraat farklılıklarının sarfî, nahvî ve semantik yönleri, başta kıraat tevcîhi literatürü ve klasik tefsirler olmak üzere temel kaynaklar ışığında incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden kaynak analizi ve mukayeseli yöntem kullanılmıştır. Ayrıca mânaya etki eden ferşî kıraat farklılıklarının ortaya çıkardığı anlam nüansları, seçilen Türkçe meâller üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Yûsuf sûresindeki bazı kıraat farklılıklarının anlamı zenginleştirdiğini göstermektedir. Buna karşılık, söz konusu anlam çeşitliliğinin Türkçe meâllere çoğu zaman yansıtılmadığı veya sınırlı biçimde aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, kıraat, mâna ve meâl ilişkisini Yûsuf sûresi özelinde ortaya koyarak alana katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study examines the uṣûlî and farshî qirâʾât variants in Sûrah Yûsuf. It also investigates their effects on meaning and their reflections in classical tafsîr literature and Turkish translations. Qurʾânic qirâʾât contain various differences related to pronunciation. While some of these differences directly affect meaning, others remain limited to the phonetic level. In this context, the qirâʾât variants in Sûrah Yûsuf are classified as meaning-affecting and non-meaning-affecting variants. The study is based on the ten canonical qirâʾât. Uṣûlî variants and farshî variants that do not affect meaning are discussed under separate headings, whereas meaning-affecting farshî variants are examined in detail. In addition, some readings attributed to four non-canonical reciters are also included, provided that they correspond semantically to the canonical qirâʾât. The morphological, syntactic, and semantic aspects of the qirâʾât variants are analyzed in light of primary sources, especially the literature of tawjîh al-qirâʾât and classical tafsîr works. The study employs qualitative research methods, particularly source analysis and comparative analysis. Furthermore, the semantic nuances arising from meaning-affecting farshî variants are comparatively evaluated through selected Turkish translations. The findings show that some qirâʾât variants in Sûrah Yûsuf enrich the meaning. However, this semantic diversity is often not reflected, or only partially reflected, in Turkish translations. In this respect, the study aims to contribute to the field by examining the relationship between qirâʾât, meaning, and translation in the context of Sûrah Yûsuf.