Harşit çayı üzerindeki köprü ayaklarında oyulmaların HEC-RAS ile incelenmesi

Bu tez çalışmasında, Gümüşhane şehir merkezinden geçen Harşit Çayı üzerinde yer alan üç farklı köprü seçilerek köprü ayaklarında meydana gelen oyulma ve aşınma süreçleri incelenmiştir. Akarsularda köprü ayakları etrafında oluşan oyulma, yapısal hasarların en önemli nedenlerinden biri olup, köprülerin güvenliği ve servis ömürleri açısından kritik bir konudur. Bu kapsamda HEC-RAS 6.5 yazılımı kullanılarak çalışma alanı sayısal olarak modellenmiş ve köprü ayakları çevresindeki akım karakteristikleri analiz edilmiştir. Çalışmada farklı debi koşulları, mevsimsel akım değişimleri ve köprü geometrisinin oyulma üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca duyarlılık analizleri yapılarak modelin geometrik ve hidrolik parametrelere verdiği tepkiler karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, köprü ayaklarında oyulmanın mevsimsel debi değişimlerine bağlı olarak farklılaştığını, köprü geometrisinin oyulma üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmadan elde edilen bulguların, benzer akarsu yapılarında oyulma risklerinin öngörülmesi ve güvenli tasarımın sağlanması açısından mühendislik uygulamalarına katkı sunacağı değerlendirilmektedir.

In this thesis, three bridges located along the Harşit River within the city center of Gümüşhane were selected to investigate the processes of local scour and erosion around bridge piers. Scour around bridge foundations is one of the major causes of structural damage in river engineering, making it a critical factor for the safety and service life of bridges. For this purpose, the study area was numerically modeled using the HEC-RAS 6.5 software, and the hydrodynamic behavior of the flow around bridge piers was analyzed. Different discharge scenarios, seasonal flow variations, and the influence of bridge geometry on scour were evaluated. In addition, sensitivity analyses were conducted to examine the model's response to changes in geometric and hydraulic parameters. The results indicated that scour depth varies significantly with seasonal discharge conditions and that bridge geometry plays a decisive role in the development of scour. The findings of this study are expected to contribute to engineering practices by providing insights into predicting scour risks and ensuring safer bridge design in river environments.